Upadek w grupie: krótka utrata przytomności, pęknięty kask i ból obojczyka
Sobota, 9:10. Jedziecie w grupie pięciu rowerzystów ścieżką przy rzece, tempo 24 km/h. Na dwunastym kilometrze, przy zwężeniu, pierwszy z grupy – Marek, 42 lata – zahacza kołem o krawężnik, przewraca się i uderza kaskiem o betonową krawędź. Kask pęka z boku, ale zostaje na głowie. Marek przez około 10 sekund jest nieprzytomny, potem otwiera oczy, jest zdezorientowany i dwa razy pyta „gdzie ja jestem?”. Skarży się na ból prawego obojczyka i nie potrafi podnieść prawej ręki. Ma zdarte kolano, które krwawi, ale niezbyt obficie. Temperatura 8 stopni, wieje wiatr. Najbliższe miejsce, do którego może dojechać karetka, jest 2,5 km stąd; zasięg w telefonie to jedna kreska. W grupie jest apteczka i koc termiczny.
1. Ułóż kolejność działań w pierwszych pięciu minutach i uzasadnij każdy krok.
Read the worked answer
Kolejność:
- Bezpieczeństwo miejsca – zatrzymujesz grupę, jeden rowerzysta staje kilkadziesiąt metrów dalej od strony nadjeżdżających, nikt nie staje w linii upadku ani na ścieżce.
- Ocena stanu – Marek jest przytomny, ale splątany. To nie jest „nic się nie stało”. Pytasz o imię, miejsce, dzień; powtarzanie pytania i amnezja to typowe objawy wstrząśnienia mózgu.
- Wezwanie pomocy – dzwonisz na 112, bo krótka utrata przytomności plus amnezja to wskazanie do oceny medycznej. Podajesz: dokładne miejsce (kilometr ścieżki, współrzędne z telefonu), liczbę poszkodowanych, stan (przytomny, zdezorientowany, ból obojczyka), czy droga jest przejezdna dla karetki.
- Nie ruszasz go z miejsca, jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia (nie ma), i nie zdejmujesz kasku.
- Przykrywasz kocem termicznym, osłaniasz od wiatru, monitorujesz oddech i przytomność co 2–3 minuty.
- Opatrujesz kolano jałowym opatrunkiem; ucisk tylko wtedy, gdy krwawienie jest obfite.
Krew na kolanie jest spektakularna, ale najgroźniejsze są głowa i obojczyk – dlatego priorytet ma ocena neurologiczna, nie opatrunek.
2. Co robisz z kaskiem i obojczykiem, a czego kategorycznie nie wolno ci zrobić?
Read the worked answer
Kasku nie zdejmujesz, nawet pękniętego. Po uderzeniu w głowę kask może stabilizować okolicę, a zdejmowanie go bez wskazań medycznych grozi pogorszeniem przy urazie kręgosłupa szyjnego. Zdejmuje się go tylko wtedy, gdy przeszkadza w udrożnieniu dróg oddechowych, i robi to zwykle dwóch ratowników, stabilizując głowę.
Obojczyk: nie nastawiasz, nie „wstrzykujesz” ręki w temblak na siłę i nie próbujesz prostować. Podejrzenie złamania (ból, brak możliwości uniesienia ręki po stronie urazu, czasem widoczne przemieszczenie) oznacza unieruchomienie kończyny w temblaku lub przybandażowaniu do tułowia w pozycji, w której boli najmniej.
Czego nie robisz:
- nie pozwalasz Markowi wstać i wsiąść na rower, nawet jeśli twierdzi, że „da radę” – po utracie przytomności jazda jest wykluczona do oceny lekarskiej;
- nie wieziesz go rowerem ani autem kolegi, jeśli istnieje ryzyko ponownej utraty przytomności;
- nie podajesz leków przeciwbólowych ani niczego do picia.
3. Jak monitorujesz Marka i co przekazujesz zespołowi ratownictwa? Co robisz, jeśli jego stan się pogorszy?
Read the worked answer
Monitorujesz: przytomność (czy odpowiada, czy otwiera oczy, czy reaguje na bodźce), oddech (czy jest i czy jest prawidłowy, a nie chrapiący), tętno, kolor skóry, ciepłotę, a także objawy neurologiczne – ponowną utratę przytomności, wymioty, narastający ból głowy, osłabienie jednej strony ciała, nierówność źródeł.
Każdy z tych objawów oznacza pogorszenie: dzwonisz ponownie na 112 i informujesz o zmianie. Jeśli Marek straci przytomność, ale oddycha, a nie podejrzewasz urazu kręgosłupa – układanie w pozycji bezpiecznej bocznej. Przy urazie głowy i podejrzeniu urazu szyjnego zostawiasz go w bezruchu i udrażniasz drogi oddechowe bez unoszenia głowy. Przy wymiotach – pozycja boczna i oczyszczenie jamy ustnej. Przy bezdechu – RKO: 30 uciśnięć i 2 oddechy, tempo 100–120 uciśnięć na minutę, do przyjazdu karetki lub do odzyskania oddechu.
Przy przekazaniu podajesz: mechanizm urazu, czas utraty przytomności, zaobserwowane objawy, co już zrobiłeś, przyjmowane leki i znane uczulenia.