I85PREP
⌘ K
Matura Biology study materials
Matura Biology study resources

Matura Biology practice questions

One question at a time. Build your Matura Biology understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Biologia

Który organellum komórkowy jest głównym miejscem syntezy ATP w drodze fosforylacji oksydacyjnej w komórkach eukariotycznych?

  1. Lizosom
  2. Rybosom
  3. Mitochondrium Correct answer.
  4. Aparat Golgiego

Explanation

Fosforylacja oksydacyjna zachodzi w wewnętrznej błonie mitochondrialnej, gdzie zlokalizowane są łańcuch oddechowy i syntaza ATP. Pozostałe organella nie prowadzą tego procesu na skalę wystarczającą do zaopatrzenia komórki w ATP. Mitochondrium jest więc głównym miejscem produkcji ATP w komórce eukariotycznej.

Question 2Biologia

Podczas replikacji DNA zasada azotowa adenina w nici matrycowej jest komplementarna do której zasady w nowo syntetyzowanej nici?

  1. Cytozyny
  2. Guaniny
  3. Uracylu
  4. Tyminy Correct answer.

Explanation

W DNA adenina łączy się z tyminą dwoma wiązaniami wodorowymi, a guanina z cytozyną trzema. Uracyl występuje w RNA, nie w DNA. Reguła komplementarności par zasad jest podstawą wiernego kopiowania informacji genetycznej.

Question 3Biologia

Który proces zachodzi w fazie jasnej fotosyntezy?

  1. Redukcja azotanów do amoniaku
  2. Synteza glukozy z trioz
  3. Rozkład wody i wytwarzanie ATP oraz NADPH Correct answer.
  4. Wiązanie CO2 przez rubisko

Explanation

Faza jasna zachodzi w błonach tylakoidów i polega na fotolizie wody, transporcie elektronów oraz wytworzeniu ATP i NADPH. Wiązanie CO2 i synteza cukrów należą do fazy ciemnej. Produkty fazy jasnej zasilają cykl Calvina.

Question 4Biologia

Który zestaw narządów tworzy układ oddechowy człowieka?

  1. Tchawica, nerki, moczowody, pęcherz
  2. Krtań, tarczyca, grasica, śledziona
  3. Jama nosowa, przełyk, żołądek, jelito
  4. Jama nosowa, krtań, tchawica, oskrzela, płuca Correct answer.

Explanation

Drogi oddechowe obejmują jamę nosową, gardło, krtań, tchawicę i oskrzela, a narządem wymiany gazowej są płuca. Przełyk i żołądek należą do przewodu pokarmowego. Nerki i moczowody tworzą układ moczowy.

Question 5Biologia

Który związek jest bezpośrednim dawcą energii w większości reakcji metabolicznych komórki?

  1. Skrobia
  2. ATP Correct answer.
  3. Kwas palmitynowy
  4. Glukoza

Explanation

ATP jest uniwersalnym nośnikiem energii, a hydroliza jego wiązań fosforanowych dostarcza energii do reakcji endoergicznych. Glukoza i kwasy tłuszczowe są substratami energetycznymi, ale energia z nich musi najpierw zostać przetworzona na ATP. Skrobia jest materiałem zapasowym.

Question 6Biologia

Który typ podziału komórkowego prowadzi do powstania czterech haploidalnych komórek potomnych z jednej komórki diploidalnej?

  1. Mitoza
  2. Endomitoza
  3. Amitoza
  4. Mejoza Correct answer.

Explanation

Mejoza obejmuje dwa podziały kolejne, w wyniku których z komórki diploidalnej powstają cztery komórki haploidalne o zredukowanej liczbie chromosomów. Mitoza zachowuje diploidalność i daje dwie komórki potomne. Dlatego mejoza jest podstawą tworzenia gamet.

Question 7Biologia

Który rodzaj odporności wynika z obecności przeciwciał wytworzonych po szczepieniu?

  1. Odporność wrodzona
  2. Odporność nabyta bierna
  3. Odporność nieswoista
  4. Odporność nabyta czynna Correct answer.

Explanation

Szczepienie dostarcza antygeny, które pobudzają układ odpornościowy do wytworzenia własnych przeciwciał i komórek pamięci. Taki mechanizm to odporność nabyta czynna, ponieważ organizm sam aktywnie ją rozwija. Odporność bierna polega na otrzymaniu gotowych przeciwciał.

Question 8Biologia

Który gaz jest głównym produktem ubocznym oddychania tlenowego uwalnianym do atmosfery przez rośliny?

  1. Wodór
  2. Azot
  3. Tlen
  4. Dwutlenek węgla Correct answer.

Explanation

W oddychaniu tlenowym glukoza jest utleniana do dwutlenku węgla i wody, a uwolniona energia gromadzona jest w ATP. Dwutlenek węgla dyfunduje z komórek i jest uwalniany przez aparaty szparkowe. Tlen jest substratem, a nie produktem tego procesu.

Question 9Biologia

W wyniku krzyżowania dwóch heterozygot Aa x Aa (pełna dominacja) jaki jest oczekiwany stosunek fenotypów w potomstwie?

  1. 1:1
  2. 1:2:1
  3. 3:1 Correct answer.
  4. 9:3:3:1

Explanation

Krzyżowanie Aa x Aa daje genotypy AA, Aa, Aa i aa w stosunku 1:2:1, ale przy pełnej dominacji AA i Aa mają ten sam fenotyp. Dlatego fenotypy dominujące do recesywnych występują w stosunku 3:1. Stosunek 1:2:1 dotyczy genotypów, nie fenotypów.

Question 10Biologia

Który proces w cyklu azotowym polega na przekształcaniu amoniaku w azotyny, a następnie w azotany przez bakterie glebowe?

  1. Denitryfikacja
  2. Nitryfikacja Correct answer.
  3. Azotofiksacja
  4. Ammonifikacja

Explanation

Nitryfikacja to dwuetapowy proces utleniania amoniaku do azotynów przez bakterie Nitrosomonas, a następnie azotynów do azotanów przez Nitrobacter. Azotany są przyswajalne przez rośliny. Azotofiksacja i ammonifikacja to inne etapy obiegu azotu.

Question 11Biologia

W wyniku transkrypcji powstaje cząsteczka mRNA o sekwencji 5'-AUG GCA UUU-3'. Który antykodon, zapisany w kierunku od 3' do 5', jest komplementarny do kodonu GCA?

  1. GCU
  2. CGT
  3. CGU Correct answer.
  4. UGC

Explanation

Antykodon tRNA jest komplementarny i antyrównoległy do kodonu mRNA. Z kodonem 5'-GCA-3' paruje antykodon 3'-CGU-5': G łączy się z C, C z G, a A z U. Pytanie wymaga zapisu od 3' do 5', dlatego poprawna jest odpowiedź CGU.

Question 12Biologia

Który mechanizm transportu przez błonę komórkową wymaga ATP i przenosi substancję wbrew gradientowi stężeń?

  1. Dyfuzja ułatwiona
  2. Dyfuzja prosta
  3. Osmoza
  4. Transport aktywny Correct answer.

Explanation

Transport aktywny wymaga energii z ATP i może przenosić cząsteczki wbrew gradientowi stężeń, np. za pomocą pomp jonowych. Dyfuzja prosta i ułatwiona oraz osmoza są procesami biernymi, zależnymi od gradientu. Dzięki transportowi aktywnemu komórka utrzymuje odpowiednie stężenia jonów.

Question 13Biologia

W populacji o częstości allelu recesywnego q = 0,3 (prawo Hardy'ego-Weinberga) jaka jest częstość heterozygot?

  1. 0,49
  2. 0,09
  3. 0,21
  4. 0,42 Correct answer.

Explanation

Częstość heterozygot wynosi 2pq, gdzie p = 1 - q = 0,7, a q = 0,3. Iloczyn 2 x 0,7 x 0,3 daje 0,42. Wartość 0,09 odpowiada q², czyli częstości homozygot recesywnych.

Question 14Biologia

Który hormon wydzielany przez trzustkę obniża poziom glukozy we krwi?

  1. Adrenalina
  2. Insulina Correct answer.
  3. Glukagon
  4. Kortyzol

Explanation

Insulina wydzielana przez komórki beta wysp trzustkowych zwiększa wychwyt glukozy przez komórki i jej magazynowanie w wątrobie oraz mięśniach. W ten sposób obniża stężenie glukozy we krwi. Glukagon działa przeciwnie i podnosi glikemię.

Question 15Biologia

Który opis prawidłowo charakteryzuje sukcesję pierwotną?

  1. Zawsze prowadzi do powstania biocenozy klimaksowej w ciągu jednego roku
  2. Polega na odwracalnym przejściu biocenozy w inną biocenozę
  3. Zachodzi na terenie, gdzie wcześniej istniała biocenoza, ale została zniszczona
  4. Rozpoczyna się na podłożu, na którym nigdy wcześniej nie występowała biocenoza Correct answer.

Explanation

Sukcesja pierwotna rozpoczyna się na jałowym podłożu, np. na skale lub lawie, gdzie nie było wcześniej organizmów ani gleby. Sukcesja wtórna zachodzi na terenach, gdzie biocenoza została zniszczona, ale gleba i nasiona pozostały. Oba typy zmierzają do biocenozy klimaksowej, ale tempo zależy od warunków.

Question 16Biologia

Który zestaw cech jest typowy dla roślin jednoliściennych?

  1. Liście z użyłkowaniem siatkowatym, korzeń wiązkowy, kwiaty czterokrotne
  2. Liście z użyłkowaniem równoległym, korzeń wiązkowy, kwiaty trójkrotne Correct answer.
  3. Liście z użyłkowaniem równoległym, korzeń palowy, kwiaty pięciokrotne
  4. Liście z użyłkowaniem siatkowatym, korzeń palowy, kwiaty pięciokrotne

Explanation

Jednoliścienne mają zwykle użyłkowanie równoległe, korzeń wiązkowy oraz kwiaty o elementach w liczbie trzech lub wielokrotności trzech. Dwuliścienne cechuje użyłkowanie siatkowate, korzeń palowy i kwiaty pięciokrotne lub czterokrotne. Te cechy pozwalają rozpoznać grupę w terenie.

Question 17Biologia

Który przykład ilustruje działanie doboru stabilizującego?

  1. Zanik skrzydeł u owadów zamieszkujących wietrzne wyspy
  2. Utrzymywanie się średniej masy ciała noworodków w populacji ludzkiej Correct answer.
  3. Wzrost liczby osobników o skrajnie długich szyjach w populacji żyraf
  4. Wykształcenie odporności na antybiotyk u bakterii

Explanation

Dobór stabilizujący faworyzuje osobniki o cechach przeciętnych i usuwa skrajne warianty. Przykładem jest utrzymywanie się średniej masy urodzeniowej noworodków, ponieważ skrajnie niska i skrajnie wysoka masa wiążą się z większym ryzykiem. Pozostałe przykłady to dobór kierunkowy.

Question 18Biologia

Który element łuku odruchowego przekazuje impuls z receptora do ośrodka nerwowego?

  1. Neuron ruchowy
  2. Synapsa nerwowo-mięśniowa
  3. Efektor
  4. Neuron czuciowy Correct answer.

Explanation

W łuku odruchowym neuron czuciowy (aferentny) przewodzi impuls od receptora do ośrodka w rdzeniu kręgowym lub mózgu. Neuron ruchowy odprowadza impuls do efektora, np. mięśnia. Efektor wykonuje reakcję.

Question 19Biologia

W wyniku oddychania beztlenowego w mięśniach szkieletowych człowieka powstaje kwas mlekowy. Jaki jest tego skutek dla komórki?

  1. Powstaje mniej ATP, ale glikoliza może trwać dzięki regeneracji NAD+ Correct answer.
  2. Zwiększa się wydajność wytwarzania ATP w porównaniu z oddychaniem tlenowym
  3. Zatrzymuje się glikoliza z powodu braku NADH
  4. Kwas mlekowy jest natychmiast utleniany w cyklu Krebsa

Explanation

Fermentacja mleczanowa regeneruje NAD+ niezbędny do dalszego przebiegu glikolizy, ale daje tylko dwa ATP na cząsteczkę glukozy. Oddychanie tlenowe jest znacznie wydajniejsze. Kwas mlekowy nie jest utleniany w cyklu Krebsa bezpośrednio w mięśniach.

Question 20Biologia

W wyniku mutacji punktowej w genie powstaje kodon stop przedwcześnie. Jaki typ mutacji opisuje to zjawisko?

  1. Mutacja zmiany sensu
  2. Mutacja nonsensowna Correct answer.
  3. Mutacja cicha
  4. Delecja ramki odczytu

Explanation

Mutacja nonsensowna zamienia kodon kodujący aminokwas na kodon stop, co prowadzi do przedwczesnego zakończenia translacji i zwykle skróconego, nieczynnego białka. Mutacja zmiany sensu podstawia inny aminokwas, a mutacja cicha nie zmienia aminokwasu.

Question 21Biologia

Który mechanizm zapewnia swoistość reakcji enzymatycznej?

  1. Enzym obniża energię aktywacji, a centrum aktywne dopasowuje się do substratu Correct answer.
  2. Enzym zużywa się w reakcji, dlatego trzeba go stale dostarczać
  3. Enzym podnosi temperaturę reakcji, przyspieszając cząsteczki
  4. Enzym zmienia stałą równowagi reakcji na korzyść produktów

Explanation

Swoistość enzymu wynika z komplementarnego kształtu centrum aktywnego i substratu, a obniżenie energii aktywacji przyspiesza reakcję. Enzym nie zmienia stałej równowagi, tylko szybkość jej osiągania. Po reakcji enzym pozostaje niezmieniony i może katalizować kolejne cząsteczki.

Question 22Biologia

W pewnym ekosystemie łańcuch pokarmowy ma postać: trawa -> konik polny -> żaba -> bocian. Jeśli producenci wytworzą 10 000 kJ energii, ile energii (przy 10% sprawności na każdym poziomie) dotrze do bociana?

  1. 1 kJ
  2. 100 kJ
  3. 1000 kJ
  4. 10 kJ Correct answer.

Explanation

Przy założeniu 10% sprawności każdy kolejny poziom troficzny otrzymuje jedną dziesiątą energii poprzedniego. Trawa 10 000 kJ, konik polny 1000 kJ, żaba 100 kJ, bocian 10 kJ. Dlatego do czwartego poziomu dociera 10 kJ.

Question 23Biologia

W wyniku niepełnego dominowania i krzyżowania dwóch heterozygot (Aa x Aa) jaki fenotyp pojawi się u potomstwa?

  1. Dwa fenotypy w stosunku 1:1
  2. Tylko fenotyp dominujący
  3. Trzy różne fenotypy w stosunku 1:2:1 Correct answer.
  4. Fenotypy w stosunku 3:1

Explanation

Przy niepełnym dominowaniu heterozygota ma fenotyp pośredni między homozygotami. Krzyżowanie Aa x Aa daje genotypy 1 AA : 2 Aa : 1 aa, którym odpowiadają trzy różne fenotypy w stosunku 1:2:1. Dlatego stosunek fenotypów jest tu równy stosunkowi genotypów.

Question 24Biologia

Który mechanizm wyjaśnia, dlaczego w populacji utrzymuje się allel recesywny powodujący chorobę letalną dopiero u homozygot?

  1. Allele recesywne mutują w dominujące z powodu presji środowiska
  2. Heterozygoty są fenotypowo zdrowe, więc allel jest przenoszony bez ujawniania się choroby
  3. Homozygoty recesywne są eliminowane, ale heterozygoty przeżywają i przekazują allel potomstwu Correct answer.
  4. Dobór naturalny działa tylko na cechy dominujące

Explanation

Choroby recesywne ujawniają się tylko u homozygot, które są eliminowane przez dobór. Heterozygoty nie chorują i przekazują allel recesywny kolejnym pokoleniom, dzięki czemu częstość allelu w populacji nie spada do zera. To zjawisko nosi nazwę nosicielstwa.

Question 25Biologia

W roślinie C4 wiązanie CO2 zachodzi najpierw w komórkach mezofilu, a następnie CO2 jest uwalniany w komórkach pochwy okołowiązkowej. Jaki to daje efekt?

  1. Całkowicie eliminuje potrzebę fazy jasnej fotosyntezy
  2. Zwiększa stężenie CO2 wokół rubisko i ogranicza fotooddychanie Correct answer.
  3. Powoduje, że rośliny C4 nie potrzebują cyklu Calvina
  4. Zmniejsza straty wody przez aparaty szparkowe bez wpływu na fotosyntezę

Explanation

Szlak C4 polega na wstępnym wiązaniu CO2 przez PEP-karboksylazę w mezofilu i transporcie do komórek pochwy okołowiązkowej. Tam CO2 jest uwalniany, co zwiększa jego stężenie wokół rubisko i ogranicza fotooddychanie. Dzięki temu rośliny C4 są wydajniejsze w warunkach wysokiej temperatury i suszy.

Question 26Biologia

Który organellum komórki eukariotycznej zawiera enzymy hydrolityczne aktywne w kwaśnym pH i odpowiada za trawienie wewnątrzkomórkowe?

  1. Aparat Golgiego
  2. Lizosom Correct answer.
  3. Peroksysom
  4. Rybosom

Explanation

Lizosomy to pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną, w których pompa protonowa utrzymuje pH około 5, dzięki czemu kwaśne hydrolazy trawią makrocząsteczki i zużyte organelle. Aparat Golgiego modyfikuje i sortuje białka, peroksysom rozkłada nadtlenek wodoru, a rybosom syntetyzuje polipeptydy, więc żaden z nich nie jest głównym miejscem trawienia wewnątrzkomórkowego.

Question 27Biologia

Który zestaw cech charakteryzuje grzyby workowe (Ascomycota)?

  1. Plecha strzępkowa bez septów i zarodniki powstające w zarodniach na trzonkach
  2. Jednokomórkowe plemniki z wiciami i brak jakiejkolwiek fazy strzępkowej
  3. Strzępki podzielone septami ze sprzączkami oraz zarodniki powstające w workach Correct answer.
  4. Komórki z celulozową ścianą i chloroplastami umożliwiającymi fotosyntezę

Explanation

Workowce tworzą strzępki podzielone septami z charakterystycznymi sprzączkami i wytwarzają zarodniki workowe (askospory) w workach. Grzyby niższe, np. pleśniakowce, mają plechę bez septów i zarodniki w zarodniach, a grzyby nie mają chloroplastów ani celulozowej ściany komórkowej.

Question 28Biologia

W wyniku glikolizy jedna cząsteczka glukozy zostaje przekształcona w pirogronian. Jaki jest bilans netto ATP i NADH w tej fazie oddychania?

  1. 2 ATP i 2 NADH Correct answer.
  2. 1 ATP i 1 NADH
  3. 4 ATP i 0 NADH
  4. 0 ATP i 2 NADH

Explanation

W glikolizie zużywane są 2 ATP w fazie przygotowawczej, a w fazie zysku powstają 4 ATP, więc zysk netto wynosi 2 ATP. Jednocześnie dehydrogenaza aldehydu 3-fosfoglicerynowego redukuje 2 NAD+ do 2 NADH, dlatego bilans to 2 ATP i 2 NADH na cząsteczkę glukozy.

Question 29Biologia

Podczas replikacji DNA w komórce eukariotycznej jedna nić nowej cząsteczki jest syntetyzowana w sposób ciągły, a druga w krótkich odcinkach. Jak nazywa się ten model replikacji?

  1. Replikacja zachowawcza z zachowaniem obu nici macierzystych
  2. Replikacja półzachowawcza z nicią wiodącą i opóźnioną Correct answer.
  3. Replikacja konserwatywna z syntezą jednej nici potomnej
  4. Replikacja rozproszona z losowym rozmieszczeniem fragmentów

Explanation

Każda cząsteczka potomna zawiera jedną nić macierzystą i jedną nową, co określa się jako replikację półzachowawczą. Ponieważ polimeraza DNA działa tylko w kierunku 5'→3', jedna nić jest syntetyzowana w sposób ciągły jako wiodąca, a druga w odcinkach Okazaki jako opóźniona.

Question 30Biologia

W komórce somatycznej człowieka z trisomią chromosomu 21 liczba chromosomów wynosi 47. Ile chromosomów X i Y zawiera kariotyp mężczyzny z zespołem Downa?

  1. Jeden chromosom X i dwa chromosomy Y
  2. Jeden chromosom X i jeden chromosom Y Correct answer.
  3. Trzy chromosomy X i brak chromosomu Y
  4. Dwa chromosomy X i brak chromosomu Y

Explanation

Trisomia 21 dotyczy autosomu, więc nie zmienia zestawu chromosomów płciowych. Prawidłowy kariotyp mężczyzny to 46,XY, a po dodaniu dodatkowego chromosomu 21 otrzymujemy 47,XY, czyli jeden X i jeden Y.

Question 31Biologia

Który typ mutacji chromosomowej polega na przeniesieniu fragmentu jednego chromosomu na inny chromosom niehomologiczny?

  1. Delecja
  2. Translokacja Correct answer.
  3. Duplikacja
  4. Inwersja

Explanation

Translokacja to przemieszczenie odcinka chromosomu na inny, niehomologiczny chromosom, np. w przewlekłej białaczce szpikowej powstaje chromosom Philadelphia w wyniku translokacji między chromosomami 9 i 22. Inwersja odwraca kolejność odcinka w obrębie tego samego chromosomu, delecja usuwa fragment, a duplikacja go powtarza.

Question 32Biologia

U pewnego gatunku rośliny kwiaty mogą być czerwone (allele R dominujący) lub białe (r recesywny). Skrzyżowano roślinę o kwiatach czerwonych z rośliną o kwiatach białych i otrzymano wyłącznie potomstwo o kwiatach czerwonych. Jaki był genotyp rośliny matecznej o kwiatach czerwonych?

  1. Nie da się ustalić na podstawie wyniku
  2. Homozygota recesywna rr
  3. Homozygota dominująca RR Correct answer.
  4. Heterozygota Rr

Explanation

Roślina biała musi być homozygotą recesywną rr, więc całe potomstwo otrzymuje od niej allel r. Skoro wszystkie potomne rośliny mają kwiaty czerwone, muszą mieć genotyp Rr, co oznacza, że rodzic czerwony przekazał wyłącznie allel R, czyli był homozygotą RR. Krzyżowanie Rr × rr dałoby połowę potomstwa białego.

Question 33Biologia

W komórce diploidalnej o liczbie chromosomów 2n = 24 komórka po pierwszym podziale mejotycznym zawiera chromosomy składające się z dwóch chromatyd. Ile chromatyd znajduje się w jednej komórce po mejozie I?

  1. 6
  2. 12
  3. 24 Correct answer.
  4. 48

Explanation

Po mejozie I liczba chromosomów zostaje zredukowana o połowę, więc komórka ma 12 chromosomów, ale każdy z nich składa się jeszcze z dwóch siostrzanych chromatyd. Daje to 12 × 2 = 24 chromatydy, a rozdzielenie chromatyd następuje dopiero w mejozie II.

Question 34Biologia

Który opis prawidłowo charakteryzuje działanie enzymu allosterycznego?

  1. Enzym ulega nieodwracalnemu strawieniu przez własny substrat
  2. Aktywator wiąże się poza miejscem aktywnym i zmienia kształt centrum aktywnego Correct answer.
  3. Substrat konkuruje z inhibitorem o miejsce aktywne bez zmiany kształtu enzymu
  4. Aktywność enzymu zależy wyłącznie od temperatury, a nie od ligandów

Explanation

Regulacja allosteryczna polega na przyłączeniu efektora do miejsca innego niż centrum aktywne, co zmienia konformację cząsteczki i zwiększa lub zmniejsza powinowactwo do substratu. Inhibicja kompetycyjna, w której substrat i inhibitor konkurują o centrum aktywne, jest mechanizmem odrębnym.

Question 35Biologia

Który barwnik fotosyntetyczny występuje w kompleksach antenowych i przekazuje energię do centrum reakcji fotosystemu?

  1. Hemoglobina
  2. Melanina
  3. Chlorofil a Correct answer.
  4. Karotenoid beta-karoten w centrum reakcji

Explanation

Chlorofil a jest barwnikiem obecnym w centrum reakcji i w kompleksach antenowych, gdzie absorbuje światło i przekazuje energię wzbudzenia do centrum reakcji. Chlorofil b i karotenoidy pełnią funkcję pomocniczą, natomiast hemoglobina i melanina nie biorą udziału w fotosyntezie.

Question 36Biologia

W roślinie dwuliściennej liść ma nerwy rozgałęziające się siatkowato. Która cecha budowy anatomicznej liścia jest z tym związana?

  1. Brak wiązek przewodzących i wymiana gazowa przez całą powierzchnię liścia
  2. Pojedyncza wiązka centralna i brak tkanki miękiszowej
  3. Wiązki przewodzące tworzą sieć, a aparaty szparkowe występują głównie na dolnej stronie blaszki Correct answer.
  4. Równoległe wiązki przewodzące i aparaty szparkowe równomiernie na obu stronach

Explanation

Liście dwuliściennych mają użyłkowanie siatkowate, czyli rozgałęziającą się sieć wiązek przewodzących, a aparaty szparkowe skupione są zwykle na dolnej stronie blaszki, co ogranicza utratę wody. Użyłkowanie równoległe i równomierne rozmieszczenie szparek są typowe dla wielu roślin jednoliściennych.

Question 37Biologia

U rośliny w warunkach suszy aparaty szparkowe zamykają się. Jaki bezpośredni skutek dla bilansu gazowego liścia powoduje to zjawisko?

  1. Zwiększa się pobór CO2 i wzrasta tempo fotosyntezy
  2. Zmniejsza się pobór CO2 i ograniczona zostaje fotosynteza Correct answer.
  3. Wzrasta wydzielanie tlenu przez liść
  4. Zatrzymuje się całkowicie transport wody w ksylemie

Explanation

Zamknięcie aparatów szparkowych ogranicza transpirację, ale jednocześnie utrudnia dyfuzję CO2 do wnętrza liścia, co zmniejsza intensywność fotosyntezy. Transport wody w ksylemie nie zatrzymuje się całkowicie, ponieważ transpiracja tylko maleje, a nie zanika.

Question 38Biologia

Który opis prawidłowo charakteryzuje układ krążenia człowieka w obiegu małym (płucnym)?

  1. Krew z obu komór miesza się w aorcie przed dotarciem do płuc
  2. Krew odtlenowana płynie z prawej komory do pęcherzyków płucnych, a utlenowana wraca do lewego przedsionka Correct answer.
  3. Krew utlenowana płynie z lewej komory do pęcherzyków płucnych, a odtlenowana wraca do prawego przedsionka
  4. Krew płucny rozpoczyna się w lewym przedsionku i kończy w prawej komorze

Explanation

W obiegu małym krew odtlenowana jest wyrzucana z prawej komory przez pień płucny do płuc, gdzie następuje wymiana gazowa. Utlenowana krew wraca żyłami płucnymi do lewego przedsionka, skąd trafia do lewego serca i dalej do obiegu dużego.

Question 39Biologia

Podczas wysiłku fizycznego wzrasta zapotrzebowanie mięśni na tlen. Który mechanizm najszybciej zwiększa dostarczanie tlenu do mięśni?

  1. Natychmiastowy wzrost stężenia hemoglobiny w osoczu
  2. Zmniejszenie częstości oddechów i wentylacji płuc
  3. Zwiększenie liczby erytrocytów w ciągu kilku sekund
  4. Przyspieszenie akcji serca i zwiększenie pojemności minutowej Correct answer.

Explanation

W pierwszych sekundach wysiłku układ nerwowy autonomiczny zwiększa częstość i siłę skurczów serca, co podnosi pojemność minutową i przepływ krwi przez mięśnie. Wzrost liczby erytrocytów wymaga dni lub tygodni, a hemoglobina nie występuje w osoczu w znacznych ilościach, więc te odpowiedzi nie opisują szybkiej reakcji.

Question 40Biologia

Który gruczoł wydziela hormon regulujący gospodarkę wapniową przez zwiększanie wchłaniania wapnia w jelitach?

  1. Trzustka, wydzielająca insulinę
  2. Nadnercza, wydzielające aldosteron
  3. Tarczyca, wydzielająca kalcytoninę
  4. Przytarczyce, wydzielające parathormon Correct answer.

Explanation

Parathormon z przytarczyc podnosi stężenie wapnia we krwi m.in. przez aktywację witaminy D3, co zwiększa wchłanianie wapnia w jelitach oraz uwalnianie go z kości. Kalcytonina działa przeciwnie, obniżając stężenie wapnia, a aldosteron i insulina regulują inne procesy.

Question 41Biologia

W wyniku uszkodzenia nerwu ruchowego prowadzącego do mięśnia szkieletowego dochodzi do porażenia wiotkiego. Jaki bezpośredni mechanizm wyjaśnia wiotkość mięśnia?

  1. Zablokowanie receptorów acetylocholiny przez przeciwciała w płytce
  2. Zniszczenie komórek mięśniowych przez własny układ odpornościowy
  3. Nadmierne wydzielanie acetylocholiny i skurcz tężcowy
  4. Brak pobudzenia płytki motorycznej i brak skurczu włókien Correct answer.

Explanation

Przecięcie lub uszkodzenie nerwu ruchowego odcina mięsień od impulsów z rdzenia kręgowego, więc acetylocholina nie jest uwalniana na płytce motorycznej i włókna nie ulegają skurczowi. Wiotkość wynika z braku pobudzenia, a nie z nadmiaru przekaźnika lub autoimmunologicznego niszczenia receptorów.

Question 42Biologia

Który przykład ilustruje działanie doboru kierunkowego w populacji?

  1. Utrzymywanie się masy ciała noworodków w wąskim przedziale wartości
  2. Wzrost częstości ciemnego ubarwienia ciem u owadów w rejonach silnie zanieczyszczonych sadzą Correct answer.
  3. Utrwalenie dwóch skrajnych form kwiatów zapylanych przez różne owady
  4. Brak zmian w częstości alleli w populacji o dużej liczebności

Explanation

Dobór kierunkowy przesuwa rozkład cechy w jednym kierunku, gdy jeden skrajny wariant jest uprzywilejowany, jak w przypadku melanizmu przemysłowego ciem. Dobór stabilizujący zawęża rozkład wokół średniej, a różnicujący sprzyja obu skrajnościom, więc te przykłady dotyczą innych mechanizmów.

Question 43Biologia

W populacji muchówek częstość allelu warunkującego odporność na insektycyd wzrosła z 0,1 do 0,7 w ciągu pięciu pokoleń po wprowadzeniu oprysku. Który wniosek najlepiej wyjaśnia ten wzrost?

  1. Oprysk działał jako czynnik selekcjonujący osobniki z allelem odporności Correct answer.
  2. Populacja zmniejszyła zmienność genetyczną przez dryf losowy
  3. Mutacje powstawały celowo pod wpływem insektycydu
  4. Allele pojawiły się dopiero po zastosowaniu oprysku

Explanation

Insektycyd eliminuje osobniki wrażliwe, a przeżywają i rozmnażają się nosiciele allelu odporności, co zwiększa jego częstość w kolejnych pokoleniach. Mutacje powstają niezależnie od potrzeby i losowo, a oprysk nie wywołuje ich celowo, dlatego pozostałe wyjaśnienia są niepoprawne.

Question 44Biologia

Który poziom troficzny w ekosystemie zajmują bakterie i grzyby rozkładające martwą materię organiczną?

  1. Konsumenci pierwszego rzędu
  2. Konsumenci drugiego rzędu
  3. Reducenci Correct answer.
  4. Producenci

Explanation

Reducenci, czyli destruenci, rozkładają szczątki organiczne i uwalniają pierwiastki biogenne do środowiska, zamykając obieg materii. Producenci wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie, a konsumenci zjadają inne organizmy, więc nie pasują do tej roli.

Question 45Biologia

W jeziorze eutroficznym nastąpił masowy zakwit sinic wywołany nadmiarem fosforanów. Jaki bezpośredni skutek dla organizmów wodnych pojawia się po obumarciu sinic?

  1. Całkowite wyginięcie producentów w strefie litoralnej
  2. Wzrost stężenia tlenu w warstwie przydennej
  3. Spadek stężenia tlenu rozpuszczonego w wodzie Correct answer.
  4. Zmniejszenie dostępności azotanów w wodzie

Explanation

Obumarłe sinice są rozkładane przez bakterie tlenowe, które zużywają tlen rozpuszczony w wodzie, co prowadzi do jego niedoboru i może powodować śnięcie ryb. Nadmiar biogenów nie powoduje wzrostu tlenu w warstwie przydennej, a azotany zwykle pozostają dostępne lub są uwalniane podczas rozkładu.

Question 46Biologia

Który mechanizm izolacji rozrodczej polega na tym, że dwa gatunki ptaków zamieszkują ten sam teren, ale zajmują różne siedliska i nie spotykają się w okresie rozrodu?

  1. Izolacja mechaniczna
  2. Izolacja siedliskowa Correct answer.
  3. Izolacja postzygotyczna
  4. Izolacja gametyczna

Explanation

Izolacja siedliskowa to forma izolacji przedzygotycznej, w której różnice w zajmowanym środowisku uniemożliwiają kontakt osobników w czasie rozrodu. Izolacja mechaniczna dotyczy niezgodności narządów kopulacyjnych, a izolacja gametyczna braku fuzji gamet, więc te mechanizmy są odrębne.

Question 47Biologia

W komórce eukariotycznej gen ulega alternatywnemu składaniu pre-mRNA. Jaki jest najbardziej prawdopodobny skutek tego procesu?

  1. Powstanie kilku różnych białek z jednego genu Correct answer.
  2. Powstanie dodatkowych kopii genu w chromosomie
  3. Zmiana kolejności nukleotydów w DNA genomowym
  4. Zahamowanie replikacji DNA w fazie S

Explanation

Alternatywne składanie usuwa różne kombinacje eksonów, więc z jednego pre-mRNA mogą powstać różne dojrzałe mRNA i w konsekwencji różne izoformy białka. Proces ten zachodzi po transkrypcji i nie zmienia sekwencji DNA ani nie wpływa bezpośrednio na replikację.

Question 48Biologia

Który rodzaj odporności swoistej jest przekazywany noworodkowi przez łożysko w postaci przeciwciał klasy IgG?

  1. Odporność czynna naturalna
  2. Odporność czynna sztuczna
  3. Odporność bierna sztuczna
  4. Odporność bierna naturalna Correct answer.

Explanation

Przeciwciała IgG matki przechodzą przez łożysko i chronią noworodka, zanim jego układ odpornościowy wytworzy własne przeciwciała. Organizm dziecka otrzymuje gotowe przeciwciała, więc jest to odporność bierna, a jej źródło jest naturalne, a nie związane z podaniem surowicy.

Question 49Biologia

W doświadczeniu z rośliną umieszczoną w zamkniętej komorze z wodą zawierającą tlen oznaczony izotopem 18O stwierdzono, że izotop pojawia się w tlenie wydzielanym przez roślinę. Który proces bezpośrednio wyjaśnia ten wynik?

  1. Hydroliza skrobi w chloroplastach
  2. Oddychanie beztlenowe w cytoplazmie
  3. Redukcja NADP+ w cyklu Calvina
  4. Fotoliza wody w fazie jasnej fotosyntezy Correct answer.

Explanation

W fazie jasnej fotosyntezy fotoliza wody dostarcza elektronów do fotosystemu II i uwalnia tlen pochodzący z cząsteczek wody, dlatego izotop 18O z H2O trafia do wydzielanego O2. Cykl Calvina zużywa ATP i NADPH, ale nie uwalnia tlenu, a oddychanie beztlenowe nie prowadzi do powstania O2.

Question 50Biologia

Który opis prawidłowo charakteryzuje rolę plazmodesm w tkance roślinnej?

  1. Stanowią barierę nieprzepuszczalną dla wody i jonów
  2. Tworzą kanały cytoplazmatyczne łączące sąsiednie komórki Correct answer.
  3. Są miejscem syntezy ATP w chloroplastach
  4. Tworzą ścianę komórkową zbudowaną z chityny

Explanation

Plazmodesmy to kanały w ścianach komórkowych wyścielone błoną, przez które cytoplazma sąsiednich komórek łączy się, umożliwiając transport symplastowy wody, jonów i cząsteczek sygnałowych. Nie są barierą nieprzepuszczalną, nie budują ściany z chityny i nie są miejscem syntezy ATP.