Miękki pedał hamulca i kontrolka ABS na długim zjeździe
Jedziesz z Zakopanego w kierunku Krakowa w sobotę po południu. Auto kombi, na dachu box, w środku czworo dorosłych, przebieg 168 tys. km. Przed tobą 6 km zjazdu o nachyleniu 8%. Od kilku minut pedał hamulca robi się miękki i trzeba go coraz głębiej wciskać, a przy 60 km/h zapaliła się kontrolka ABS i pomarańczowa kontrolka układu hamulcowego. Czujesz zapach przypalonego tworzywa. Opony letnie: bieżnik 2,1 mm z przodu i 1,9 mm z tyłu (nowe miały 7,5 mm); ciśnienia nie sprawdzałeś od wiosny. Zjazd jest kręty, zatoczki są co około kilometr, po prawej bariera. Ostatni przegląd hamulców robiłeś 40 tys. km temu, klocki mają około 4 mm. Nie masz narzędzi ani latarki, telefon ma 30% baterii, zasięg jest.
1. Co najprawdopodobniej dzieje się z hamulcami i dlaczego właśnie na tym zjeździe? Wyjaśnij mechanizm.
Read the worked answer
Miękki pedał, zapach przypalonego tworzywa i kontrolka na zjeździe tworzą klasyczny zespół przegrzania hamulców. Każde hamowanie zamienia energię kinetyczną w ciepło; przy 6 km zjazdu o nachyleniu 8% twoje auto z bagażem na dachu wydziela je bez przerwy. Tarcze i klocki nagrzewają się do kilkuset stopni, a płyn hamulcowy - higroskopijny, po latach zawierający wilgoć - zaczyna wrzeć. Para jest ściśliwa, więc pedał „wpada” i staje się miękki; to zjawisko nazywa się fade. Pomarańczowa kontrolka układu hamulcowego może oznaczać spadek poziomu płynu lub usterkę czujnika, a kontrolka ABS - wyłączenie układu ABS np. wskutek przegrzania czujników przy kołach. Nie ignoruj tego: przy kolejnym zjeździe możesz nie mieć w ogóle skutecznych hamulców, a wtedy jedynym ratunkiem pozostaje hamowanie silnikiem i ucieczka w zatoczkę awaryjną.
2. Jak zmieniasz technikę jazdy i co robisz krok po kroku po dojechaniu do zatoczki?
Read the worked answer
- Zdejmij nogę z gazu, zredukuj bieg (najpierw 3, potem 2) i hamuj silnikiem - to podstawa jazdy w górach; hamulec nożny służy tylko do krótkich, mocnych korekt, a nie do ciągłego „trzymania” auta. 2) Włącz światła awaryjne i dojedź do najbliższej zatoczki (maksymalnie kilometr), nie zatrzymuj się na pasie ruchu. 3) Na miejscu zaciągnij hamulec ręczny, ustaw trójkąt, nie dotykaj tarcz i nie lej na nie wody - mogą pęknąć. 4) Sprawdź poziom płynu, ślady wycieku przy kołach, zapach. 5) Jeśli pedał nadal wpada do podłogi albo poziom płynu spadł - nie jedziesz dalej, wzywasz pomoc. 6) Jeśli po 30–40 minutach ostygnięcia pedał jest twardy i poziom płynu jest prawidłowy, możesz jechać ostrożnie, cały czas na niskim biegu, i jak najszybciej do warsztatu. W obu przypadkach poinformuj pasażerów, dlaczego się zatrzymujecie - panika w kabinie pogarsza sytuację.
3. Czy możesz kontynuować jazdę na tych oponach? Oceń prawo i bezpieczeństwo.
Read the worked answer
Prawo: minimalna głębokość bieżnika w samochodzie osobowym to 1,6 mm w środkowej części bieżnika, więc 2,1 mm z przodu i 1,9 mm z tyłu są legalne. Bezpieczeństwo: nie. Odprowadzanie wody spada już poniżej 3 mm, a ty masz 1,9 mm na tylnej osi - czyli dokładnie tam, gdzie przy obciążonym dachu i odciążonym przodzie najłatwiej o utratę przyczepności i nadsterowność. Na mokrym opona o głębokości 1,9 mm ma wyraźnie dłuższą drogę hamowania niż nowa, a na zjeździe, gdzie hamujesz długo, różnica rośnie. Do tego nieznane ciśnienie: zbyt niskie przegrzewa oponę, pogarsza prowadzenie i zwiększa opory. Decyzja: dojedź do najbliższej stacji, sprawdź ciśnienie na zimno według tabliczki na słupku, a opony wymień przed sezonem deszczowym. Z czworgiem dorosłych i boxem na dachu to nie jest już kwestia oszczędności, a bezpieczeństwa.