Zatrzymanie krążenia na przystanku autobusowym
Jest ciepła sobota, godzina 14:00, centrum miasta, przystanek autobusowy. Widzisz mężczyznę w wieku około 60 lat, który nagle osuwa się na chodnik i uderza głową o krawężnik. Zatrzymujesz auto w dozwolonym miejscu, włączasz światła awaryjne i podchodzisz. Mężczyzna jest nieprzytomny, nie reaguje na głos ani na potrząśnięcie za ramiona. Przez 10 sekund obserwujesz klatkę piersiową: słychać pojedyncze, głośne westchnięcia co kilka sekund, ale klatka nie unosi się regularnie. Wargi i płatki uszu są sine, na potylicy wyczuwasz guz, krwi nie widać. W pobliżu nie ma defibrylatora; dwie osoby kręcą się wokół - jedna chce go posadzić i dać mu wodę, druga wyciąga telefon. Masz w samochodzie apteczkę i maseczkę do wentylacji, ale nie jesteś przeszkolony z ALS. Najbliższy budynek ma numer 14, jesteś przy skrzyżowaniu z ulicą Szkolną.
1. Jak rozpoznasz zatrzymanie krążenia i dlaczego te westchnięcia nie są prawidłowym oddechem?
Read the worked answer
Nieprzytomny poszkodowany bez prawidłowego oddechu w ciągu 10 sekund to zatrzymanie krążenia. Te pojedyncze, głośne westchnięcia to oddech agonalny, który pojawia się u znacznej części osób w pierwszych minutach NZK i bywa mylony z oddychaniem. Nie jest skuteczną wentylacją: klatka się nie wynosi, gazy nie są wymieniane, a mózg nadal jest niedotleniony. Nie trać czasu na szukanie tętna - laik nie musi tego robić, a ocena oddechu ma zająć maksymalnie 10 sekund. Sine wargi i płatki uszu potwierdzają niedotlenienie. Uderzenie głową o krawężnik jest następstwem zapaści, a nie przyczyną - kolejność działania jest zawsze taka sama: najpierw krążenie, potem uraz. Jeśli masz jakąkolwiek wątpliwość, czy oddech jest prawidłowy, działaj tak, jakby go nie było. Zdecydowanie lepiej rozpocząć uciski o minutę za wcześnie niż o minutę za późno.
2. Opisz resuscytację: uciski, wentylację, tempo, głębokość, zmęczenie i użycie AED.
Read the worked answer
Ułóż poszkodowanego na plecach na twardym podłożu, dłonie na środku klatki piersiowej (dolna połowa mostka), 30 uciśnięć na 2 oddechy, tempo 100–120 na minutę, głębokość 5–6 cm, z pełnym odpuszczeniem klatki po każdym uciśnięciu. Wentyluj przez maseczkę, każdy oddech około sekundy, bez hiperwentylacji. Jeśli nie chcesz lub nie możesz wentylować, prowadź same uciski - to wciąż znacznie lepsze niż brak działania. Zmieniaj się ze świadkiem co 2 minuty, bo po tym czasie jakość uciśnięć wyraźnie spada; przerwy rób tylko na zmianę i podłączenie AED. Defibrylator: włącz, przyklej elektrody zgodnie z rysunkami, nie dotykaj poszkodowanego w czasie analizy rytmu i wyładowania, po wyładowaniu natychmiast wracaj do uciśnięć. Nie sprawdzaj pulsu co chwilę i nie przerywaj resuscytacji, dopóki nie przyjedzie zespół ratownictwa lub poszkodowany nie zacznie prawidłowo oddychać.
3. Co powiesz świadkom i jakie informacje przekażesz dyspozytorowi? Czy wolno posadzić poszkodowanego i podać mu wodę?
Read the worked answer
Świadkom mówisz krótko i konkretnie: „Proszę go nie sadzać i nie podawać mu wody - jest w zatrzymaniu krążenia i może się zachłysnąć”. Jedna osoba niech szuka AED w promieniu 200 m (w centrum miasta defibrylatory bywają w aptekach, galeriach i na uczelniach), druga odsuwa gapiów i pilnuje, by karetka miała przejazd - twoje auto stoi tak, by go nie blokować. Dyspozytorowi 112 podajesz: adres (przystanek przy ulicy Szkolnej, budynek numer 14), co się stało (mężczyzna około 60 lat, nieprzytomny, nie oddycha prawidłowo), czy rozpocząłeś resuscytację, czy jest krwawienie, czy ktoś szuka AED, swój numer telefonu - i nie rozłączasz się. Po przyjeździe przekazujesz ratownikom czas zapaści, czas rozpoczęcia RKO, liczbę cykli, użycie AED oraz informację o urazie głowy. Osobie nieprzytomnej nigdy nie podaje się niczego doustnie - to bezwzględny zakaz, także przy podejrzeniu udaru czy omdlenia.