Kontrola przed pierwszym wyjazdem w mroźny poranek
Jest 6:10, temperatura -4°C, po nocnych opadach śniegu. Masz wyjechać 12-metrowym autobusem międzymiastowym z 2016 r. (przebieg 318 tys. km) na trasę o długości 180 km, z 42 pasażerami i bagażem w luku. Podczas obchodu wokół pojazdu widzisz pod silnikiem świeżą plamę oleju o średnicy około 10 cm, a w zbiorniku wyrównawczym płyn chłodzący jest na poziomie MIN. Po uruchomieniu silnika kontrolka ABS gaśnie na 2 sekundy i zapala się ponownie, a kontrolka układu hamulcowego mruga. Manometr po 3 minutach pracy silnika na biegu jałowym pokazuje 5,5 bara. Na prawej zewnętrznej oponie tylnej osi bieżnik ma 2,4 mm, na pozostałych 4–5 mm. Pedał hamulca jest miękki i ma dłuższy skok niż wczoraj, a wycieraczki zostawiają smugi. W kabinie leży zgłoszenie z poprzedniej zmiany o usterce ESP.
1. Które z usterek bezwzględnie wykluczają wyjazd, a które można usunąć przed odjazdem? Uzasadnij każde rozstrzygnięcie liczbą lub konsekwencją techniczną.
Read the worked answer
- Plama oleju: świeży wyciek oznacza, że nie znasz źródła. Jeśli olej trafia na kolektor wydechowy lub na okładziny, powstaje ryzyko pożaru albo utraty hamowania. Wyjazd wstrzymany do ustalenia źródła.
- Płyn chłodzący na MIN przy -4°C: ryzyko przegrzania i braku ogrzewania; ubytek może wskazywać na nieszczelność. Uzupełnić po sprawdzeniu szczelności, nie na ślepo.
- Kontrolka ABS paląca się po autoteście: ABS jest niesprawny. Autobus bez ABS nie powinien wyjechać - pogarsza się stabilność hamowania, a pojazd nie spełnia wymagań technicznych (art. 66 PoRD).
- Mrugająca kontrolka hamulców i miękki pedał: objaw zapowietrzenia układu lub wycieku - usterka krytyczna.
- 5,5 bara po 3 minutach: za niskie ciśnienie w układzie pneumatycznym. Może to oznaczać, że sprężyny hamulca postojowego nie odpuszczają w pełni i hamulce się grzeją.
- Bieżnik 2,4 mm: poniżej 3,0 mm wymaganych dla pojazdu o DMC powyżej 3,5 t - opona do wymiany.
- Wycieraczki: usterka usuwalna od razu, ale przy opadach bez sprawnej wycieraczki wyjazd jest niedopuszczalny.
2. Jak powinieneś postąpić formalnie i organizacyjnie po stwierdzeniu tych usterek?
Read the worked answer
Autobus zostaje wycofany z ruchu. Kolejność działania:
- Zgłoś usterki dyspozytorowi i wpisz je do karty pojazdu lub książki kontroli, z godziną i własnym podpisem - wpis jest dowodem, że to nie ty dopuściłeś pojazd niesprawny do ruchu.
- Nie próbuj samodzielnie usuwać usterek układu hamulcowego ani ABS; to praca dla serwisu.
- Zażądaj pojazdu zastępczego albo przesuń kurs. Presja czasu nie jest okolicznością zwalniającą - art. 66 ust. 1 PoRD wymaga, by pojazd był technicznie sprawny, a kierujący odpowiada za stan pojazdu przed wyjazdem.
- Jeśli dyspozytor każe jechać mimo usterek, poproś o polecenie na piśmie. W razie wypadku odpowiedzialność kierowcy i przewoźnika jest solidarna, a nieterminowy kurs to mniejsza strata niż wypadek z 42 pasażerami.
3. Jakie znaczenie dla prowadzenia autobusu ma niskie ciśnienie w układzie pneumatycznym i jak sprawdziłbyś je prawidłowo?
Read the worked answer
W autobusie hamulec zasadniczy i hamulec postojowy działają pneumatycznie, a sprężyny hamulca postojowego odpuszczają dopiero po osiągnięciu progu ciśnienia (zwykle około 4,5–5,5 bara). Przy 5,5 bara po 3 minutach pracy na biegu jałowym układ może nie osiągać ciśnienia roboczego, co daje kilka skutków: wydłużony czas reakcji hamulców, możliwość jazdy z częściowo zaciśniętymi hamulcami i przegrzewanie tarcz oraz brak zapasu na kilka hamowań.
Prawidłowa kontrola: po uruchomieniu silnika odczekać do zadziałania odciążnika (najczęściej 7–9 bar), sprawdzić, czy kontrolka ciśnienia gaśnie, następnie wyłączyć silnik i obserwować spadek ciśnienia - szybki ubytek wskazuje nieszczelność. Dodatkowo wykonać próbę szczelności hamulca postojowego. Wynik 5,5 bara po 3 minutach to objaw usterki, nie cecha pojazdu.