Poland Category D Bus Theory Test cheat sheet
Poland Category D Bus Theory Test · Keep the key ideas within reach.
Przepisy ruchu drogowego i znaki
Znaki ostrzegawcze (trójkąt, żółte tło) ustawia się w odległości zależnej od dopuszczalnej prędkości: do 60 km/h zwykle 50 m, powyżej 60 km/h do 100 m przed niebezpieczeństwem; w terenie zabudowanym odległość może być mniejsza.
Znaki zakazu mają kształt koła z czerwoną obwódką; znaki nakazu - koła z niebieskim tłem; znaki informacyjne - prostokąty z niebieskim tłem.
Sygnał żółty migający oznacza zakaz wjazdu za sygnalizator, chyba że zatrzymanie pojazdu wymagałoby gwałtownego hamowania zagrażającego bezpieczeństwu.
Dopuszczalna prędkość autobusu: 50 km/h w obszarze zabudowanym, 90 km/h poza obszarem zabudowanym, 80 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej; autobus z przyczepą - 70 km/h poza obszarem zabudowanym.
Autobus ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa pieszym znajdującym się na przejściu oraz wchodzącym na przejście; zakaz wyprzedzania na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim.
Zakaz zatrzymywania obowiązuje na przejściu dla pieszych, na skrzyżowaniu, w odległości mniejszej niż 10 m od przejścia oraz na moście i w tunelu.
Pojazd uprzywilejowany w akcji ma pierwszeństwo; kierujący autobusem musi ułatwić mu przejazd, w razie potrzeby zatrzymać się lub zjechać na bok.
Światła mijania obowiązują od zmierzchu do świtu oraz w tunelu; w warunkach normalnej przejrzystości powietrza w dzień autobus może jechać na światłach do jazdy dziennej, jeśli jest w nie wyposażony.
Budowa i obsługa techniczna autobusu
Minimalna głębokość bieżnika opony autobusu wynosi 3 mm; opony na tej samej osi muszą być tego samego typu i rozmiaru, a różnica głębokości bieżnika nie może przekraczać 5 mm.
Ciśnienie w oponach sprawdza się na zimnych oponach; zbyt niskie ciśnienie powoduje przegrzewanie, zwiększone zużycie paliwa i ryzyko rozerwania opony.
Układ pneumatyczny autobusu utrzymuje ciśnienie robocze zwykle 6–10 bar; spadek ciśnienia poniżej wartości progowej powoduje załączenie sygnalizacji i może uruchomić hamulec awaryjny.
Hamulce muszą działać równomiernie na obu kołach tej samej osi; nierównomierność powoduje ściąganie pojazdu na jedną stronę podczas hamowania.
Płyn chłodzący sprawdza się wyłącznie na zimnym silniku - otwarcie korka zbiornika na gorąco grozi poparzeniem i uszkodzeniem silnika.
Poziom oleju silnikowego mierzy się na płaskim podłożu, po kilku minutach od zatrzymania silnika; poziom między MIN i MAX jest prawidłowy.
Przed jazdą kierowca sprawdza: światła, kierunkowskazy, hamulce, ogumienie, poziom płynów, działanie drzwi i sygnalizacji oraz wyposażenie gaśnicze i apteczkę.
Hamulec postojowy w autobusie z hamulcem sprężynowym zwalniany jest pneumatycznie; brak ciśnienia w układzie blokuje koła i uniemożliwia jazdę.
Technika jazdy i przewidywanie zagrożeń
Pole widzenia kierowcy autobusu ogranicza martwe pole po prawej stronie i bezpośrednio przed maską; przed skrętem w prawo należy sprawdzić lusterka i martwe pole, zwłaszcza przy rowerzystach i pieszych.
Hamowanie autobusu wymaga dłuższej drogi niż samochodu osobowego - droga hamowania rośnie z kwadratem prędkości; przy 50 km/h jest znacznie dłuższa niż przy 30 km/h.
W zakręcie autobus z tylną osią skręca po mniejszym promieniu niż przód - zjawisko to wymaga wcześniejszego zajęcia właściwego pasa i kontroli tylnej części pojazdu.
Bezpieczny odstęp od poprzedzającego pojazdu przy prędkości do 50 km/h wynosi co najmniej 2 sekundy; w warunkach złej widoczności lub mokrej nawierzchni należy go zwiększyć.
Przy prędkości 50 km/h pojazd pokonuje około 14 m na sekundę; w czasie reakcji kierowcy (ok. 1 s) autobus przejeżdża ok. 14 m przed rozpoczęciem hamowania.
Przed przejściem dla pieszych i skrzyżowaniem należy rozpocząć hamowanie wcześniej, aby uniknąć gwałtownego hamowania zagrażającego przewróceniu stojących pasażerów.
Podczas jazdy w tunelu i przy złej widoczności należy zwiększyć odstęp i włączyć światła mijania; zakaz zawracania i cofania w tunelu.
Zmęczenie i monotonia jazdy wydłużają czas reakcji; przerwa co 2 godziny jazdy lub wcześniej, gdy pojawiają się objawy zmęczenia, jest wymogiem bezpieczeństwa.
Przewóz osób, czas pracy i tachograf
Tachograf cyfrowy rejestruje prędkość, przebieg, aktywność kierowcy i dane o położeniu; dane przechowuje się w pamięci urządzenia i na karcie kierowcy.
Kierowca ma obowiązek okazywać kartę kierowcy i wydruki z tachografu na żądanie uprawnionego organu (Policja, Inspekcja Transportu Drogowego).
Dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekraczać 9 godzin; może być przedłużony do 10 godzin nie więcej niż dwa razy w tygodniu.
Po 4,5 godziny jazdy kierowca musi odebrać przerwę co najmniej 45 minut; przerwę można podzielić na 15 minut i 30 minut.
Odpoczynek dzienny wynosi co najmniej 11 godzin; może być skrócony do 9 godzin nie więcej niż trzy razy między dwoma okresami odpoczynku tygodniowego.
Tygodniowy czas prowadzenia pojazdu nie może przekraczać 56 godzin, a w ciągu dwóch kolejnych tygodni - 90 godzin.
Liczba pasażerów nie może przekraczać liczby miejsc określonej w dowodzie rejestracyjnym; przewożenie osób stojących jest dozwolone tylko w autobusie przystosowanym i oznaczonym.
Przewożenie bagażu i zwierząt musi odbywać się w sposób niezagrażający pasażerom i nieutrudniający dostępu do drzwi ewakuacyjnych.
Pierwsza pomoc i reagowanie na miejscu wypadku
Kolejność działań na miejscu wypadku: zabezpieczenie miejsca (pojazd, trójkąt, światła awaryjne), wezwanie pomocy (112), ocena stanu poszkodowanych, pierwsza pomoc.
Numer 112 to europejski numer alarmowy; przy zgłoszeniu podaje się miejsce, liczbę poszkodowanych, rodzaj obrażeń i dane zgłaszającego.
Poszkodowanego nieprzytomnego oddychającego układa się w pozycji bezpiecznej bocznej i stale kontroluje oddech do przyjazdu służb.
Brak oddechu u poszkodowanego oznacza konieczność natychmiastowego rozpoczęcia resuscytacji: 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze, u dorosłych z częstością 100–120 uciśnięć na minutę.
Nie wolno wyciągać poszkodowanego z pojazdu, chyba że istnieje bezpośrednie zagrożenie życia (pożar, wyciek paliwa); wtedy należy stabilizować głowę i szyję.
Krwawienie tamuje się przez ucisk bezpośredni na ranę jałowym opatrunkiem; nie usuwa się ciał obcych wbitych w ranę.
W autobusie wyposażenie ratunkowe obejmuje apteczkę pierwszej pomocy, gaśnicę i młotek do wybijania szyb; kierowca musi znać ich umiejscowienie.
W razie wypadku z udziałem autobusu kierowca zabezpiecza miejsce, udziela pomocy, wzywa służby i pozostaje na miejscu do przybycia Policji.
Odpowiedzialność prawna i dokumentacja kierowcy
Kierowca autobusu musi mieć przy sobie prawo jazdy kategorii D, dokument potwierdzający kwalifikacje zawodowe oraz kartę kierowcy do tachografu cyfrowego.
Kategoria D uprawnia do kierowania autobusem; wymagany jest wiek co najmniej 24 lata (lub 21 lat po uzyskaniu kwalifikacji w ramach szkolenia przyspieszonego) i ważne badanie lekarskie.
Badanie lekarskie kierowcy zawodowego wykonuje się wstępnie, okresowo (co 5 lat do 60. roku życia) oraz kontrolnie po chorobie mogącej wpłynąć na zdolność do kierowania.
Za przekroczenie dopuszczalnej prędkości, jazdę bez ważnego badania lub naruszenie czasu pracy kierowcy grożą mandaty i punkty karne; najpoważniejsze naruszenia skutkują zatrzymaniem prawa jazdy.
Dokument przewozowy i lista pasażerów są wymagane w przewozach regularnych i okazjonalnych zgodnie z przepisami; kierowca odpowiada za zgodność liczby pasażerów z dokumentami.
Pojazd musi mieć ważne badanie techniczne (autobusy - corocznie po 3. roku życia) oraz ważne ubezpieczenie OC; brak OC grozi wysoką karą.
Kierowca ponosi odpowiedzialność za stan techniczny pojazdu przed wyjazdem i ma obowiązek odmówić jazdy pojazdem niesprawnym zagrażającym bezpieczeństwu.
Naruszenie przepisów o czasie pracy i tachografie podlega kontroli Inspekcji Transportu Drogowego; kary nakładane są na kierowcę i przewoźnika.
Prędkości i pierwszeństwo
Autobus w obszarze zabudowanym: maksymalnie 50 km/h, chyba że znak dopuszcza wyższą prędkość.
Autobus poza obszarem zabudowanym: maksymalnie 90 km/h; na autostradzie i drodze ekspresowej - 80 km/h.
Autobus z przyczepą poza obszarem zabudowanym: maksymalnie 70 km/h.
Na skrzyżowaniu równorzędnym pierwszeństwo ma pojazd nadjeżdżający z prawej strony.
Pojazd uprzywilejowany w akcji ma pierwszeństwo przed wszystkimi innymi pojazdami.
Znak STOP oznacza obowiązek całkowitego zatrzymania się przed linią lub znakiem.
Ogumienie i hamulce autobusu
Minimalna głębokość bieżnika opony autobusu wynosi 3 mm.
Opony na tej samej osi muszą być tego samego typu i rozmiaru; różnica bieżnika do 5 mm.
Ciśnienie w oponach sprawdza się wyłącznie na zimnych oponach.
Nierównomierne hamulce powodują ściąganie pojazdu na jedną stronę.
Brak ciśnienia w układzie pneumatycznym blokuje koła przez hamulec sprężynowy.
Płyn chłodzący uzupełnia się tylko na zimnym silniku.
Odstępy i widoczność
Przy 50 km/h autobus pokonuje około 14 m na sekundę.
Bezpieczny odstęp przy prędkości do 50 km/h wynosi co najmniej 2 sekundy.
W czasie reakcji kierowcy (ok. 1 s) autobus przejeżdża około 14 m.
Martwe pole po prawej stronie autobusu wymaga szczególnej kontroli przed skrętem.
Tył autobusu w zakręcie skręca po mniejszym promieniu niż przód.
W tunelu obowiązuje zakaz zawracania i cofania.
Czas jazdy i odpoczynku
Dzienny czas prowadzenia pojazdu: maksymalnie 9 godzin, z możliwością przedłużenia do 10 godzin dwa razy w tygodniu.
Po 4,5 godziny jazdy wymagana przerwa co najmniej 45 minut, dzielona na 15 i 30 minut.
Odpoczynek dzienny wynosi co najmniej 11 godzin, skracalny do 9 godzin trzy razy między odpoczynkami tygodniowymi.
Tygodniowy czas prowadzenia pojazdu nie może przekraczać 56 godzin.
W dwóch kolejnych tygodniach czas prowadzenia nie może przekraczać 90 godzin.
Dane tachografu przechowywane są w pamięci urządzenia i na karcie kierowcy.
Resuscytacja i zabezpieczenie miejsca
Numer alarmowy w Europie to 112.
Resuscytacja dorosłego: 30 uciśnięć i 2 oddechy, częstość 100–120 uciśnięć na minutę.
Poszkodowanego nieprzytomnego oddychającego układa się w pozycji bezpiecznej bocznej.
Poszkodowanego wyciąga się z pojazdu tylko przy bezpośrednim zagrożeniu życia.
Krwawienie tamuje się uciskiem bezpośrednim na ranę.
Miejsce wypadku zabezpiecza się trójkątem i światłami awaryjnymi.
Dokumenty i badania kierowcy
Kategoria D wymaga ukończenia 24 lat lub 21 lat przy szkoleniu przyspieszonym.
Badanie lekarskie kierowcy zawodowego wykonuje się wstępnie i okresowo co 5 lat do 60. roku życia.
Autobusy podlegają corocznemu badaniu technicznemu po 3. roku życia.
Kierowca musi mieć przy sobie prawo jazdy, kartę kierowcy i dokument kwalifikacji.
Brak ważnego ubezpieczenia OC pojazdu grozi wysoką karą.
Kierowca ma obowiązek odmówić jazdy pojazdem niesprawnym zagrażającym bezpieczeństwu.