Kriteri i provës tekstuale: kur citimi mungon, po pohimi mbetet
Një maturanti i jepet ky tekst i shkurtër: «Dimër mbi qytet / Dritaret mbyllen një nga një, / si sy që nuk duan të shohin. / Në rrugën e lagur një fener / numëron hapat e mi.» Kërkohet një paragraf interpretues prej 120–150 fjalësh. Maturanti shkruan: «Përsëritja e figurës së dritares në strofën e dytë thekson izolimin e subjektit dhe përfaqëson kritikën e autorit ndaj regjimit. Edhe feneri simbolizon shtetin që vigiljon qytetarin.» Mësuesi duhet të vendosë pikët për kriterin «Përdorimi i provave tekstuale», me këtë shkallë: 3 pikë - çdo pohim mbështetet me citim ose referim të saktë; 2 pikë - provat ekzistojnë, por një pohim mbetet i pambështetur; 1 pikë - provat mungojnë ose janë të pasakta; 0 pikë - pa lidhje me tekstin.
1. Cilat pohime të maturantit nuk mbështeten nga teksti? Arsyeto për secilin veç e veç.
Read the worked answer
Tri pohime, me statuse të ndryshme:
- «Përsëritja e figurës së dritares në strofën e dytë» - i pambështetur dhe faktikisht i gabuar. Fjala dritare shfaqet vetëm një herë, teksti ka një strofë të vetme. Ky nuk është interpretim i lirë, është gabim leximi.
- «Kritika e autorit ndaj regjimit» - i pambështetur. Teksti nuk përmban asnjë element leksikor me referim politik (regjim, shtet, pushtet, burg, urdhër). Pohimi vjen nga konteksti i jashtëm, jo nga teksti.
- «Feneri simbolizon shtetin që vigiljon» - i pambështetur, por i lejueshëm si hipotezë simbolike vetëm nëse paraqitet si e tillë dhe lidhet me detaje (feneri «numëron hapat»).
I vetmi pohim me ankorim real është «izolimi»: krahasimi «si sy që nuk duan të shohin» dhe folja «mbyllen» e mbështesin mbylljen/refuzimin, ndonëse jo domosdoshmërisht «izolimin social».
2. Rishkruaj paragrafin në 60–80 fjalë, duke ruajtur idetë e mbrojtshme dhe duke hequr ato që nuk mbështeten.
Read the worked answer
Model i pranueshëm:
«Teksti ndërton një atmosferë mbylljeje përmes veprimit «dritaret mbyllen një nga një», që jep idenë e një qyteti që tërhiqet brenda vetes. Krahasimi «si sy që nuk duan të shohin» e kthen mbylljen në refuzim për të parë, prandaj subjekti mbetet i vetmuar në hapësirën e jashtme. Feneri, i vetmi burim drite, është edhe i vetmi dëshmitar: ai «numëron hapat» e subjektit. Kjo mund të lexohet si vëzhgim i heshtur, por teksti nuk e identifikon vëzhguesin.»
Çfarë ndryshoi: u hoq referimi politik, u hoq numri i gabuar i strofave, dhe çdo pohim u ankorua në një fragment të cituar ose të parafrazuar saktë.
3. Sa pikë duhet të marrë punimi sipas shkallës së dhënë, dhe çfarë nuk mbulon shkalla?
Read the worked answer
Vendimi: 1 pikë.
Arsyetimi: Nga tre pohimet, vetëm një («izolimi») ka ankorim tekstual të mbrojtshëm; dy të tjerët mbeten të pambështetur, dhe njëri prej tyre bie ndesh me vetë tekstin. Shkalla parashikon 2 pikë për «një pohim të pambështetur», prandaj dy pohime të tilla e vendosin punimin në nivelin 1.
Boshllëku i shkallës: ajo nuk e dallon pohimin e pambështetur (interpretim pa provë) nga pohimin faktikisht të rremë («strofën e dytë»). Këto kanë peshë të ndryshme didaktike: i pari është mungesë argumentimi, i dyti është gabim leximi. Mësuesi duhet ta shënojë këtë në komentin me shkrim, sepse nota numerike e fsheh dallimin. Një shkallë më e mirë do të kishte një rubrikë të veçantë për saktësinë e referimit ndaj tekstit.