Item testi me dy përgjigje të mbrojtshme: çelësi, shqipja dhe past progressive
Në një test përfundimtar anglishteje të nivelit B1, 40 maturantëve u dha ky item: «When we finally got to the cinema, the film ______.» A) already started; B) had already started; C) has already started; D) was already starting. Çelësi është B. Rezultatet: 22 nxënës zgjodhën D, 11 zgjodhën B, 5 zgjodhën A, 2 zgjodhën C. Në diskutimin pas provimit një nxënës argumenton: «D është e saktë, sepse edhe në shqip themi: filmi po fillonte kur arritëm». Një mësues këmbëngul se itemi është i mirë dhe se nxënësit thjesht nuk e njohin pluskuamperfektin. Komisioni i provimit duhet të vendosë nëse itemi mbahet, riformulohet apo hiqet.
1. Shpjego pse B është çelësi dhe pse A, C dhe D janë më të dobëta.
Read the worked answer
B - had already started. Fjalia ka një pikë referimi në të shkuarën («when we got to the cinema»). Ngjarja e fillimit të filmit ndodhi para asaj pike, pra kërkon past perfect. «Already» shënon përfundimin para pikës së referimit - bashkëputja është e natyrshme.
C - has already started është e papranueshme: present perfect ankoron në tani, jo në një moment të shkuar.
A - already started është e dobët: past simple e rendit ngjarjen në sekuencë me «got to», duke e bërë fillimin e filmit të njëkohshëm ose pasues, gjë që kundërshton «already» dhe logjikën e fjalisë.
D - was already starting është rasti i vështirë: past progressive paraqet një ngjarje në zhvillim në atë moment. Në anglishten e folur «the film was just starting» është krejt i zakonshëm; «was already starting» pranohet nga shumë folës me kuptimin «sapo kishte nisur». Pra D nuk është qartësisht e gabuar - dhe pikërisht këtu lind problemi.
2. A është i pranueshëm justifikimi i nxënësit me shqipen? Çfarë do të thotë kjo për vlefshmërinë e itemit?
Read the worked answer
Justifikimi ka bazë reale. Shqipja përdor imperfektin «po fillonte» për një veprim në zhvillim në të shkuarën, dhe ky ekvivalent përkthimor i përgjigjet drejtpërdrejt D. Kjo nuk është injorancë e pluskuamperfektit; është transferim i ligjërimit të parë në një pikë ku gjuha e synuar lejon dy forma me nuanca të ndryshme.
Për vlefshmërinë e itemit kjo është sinjal serioz:
- 22 nga 40 (55%) zgjodhën D, ndërsa çelësi mori 27.5%. Një shpërndarje e tillë nuk shpjegohet me rastësi; tregon se distraktori D është tërheqës për arsye gjuhësore, jo për shkak të një gabimi të rastësishëm.
- Nëse D pranohet edhe në një kontekst marginal, itemi mat konvencionin e testit, jo kompetencën gramatikore. Kjo është vështirësi e palidhur me konstruktin.
- Rregulli praktik: një item me zgjedhje i shumëfishtë duhet të ketë një përgjigje qartësisht të saktë dhe distraktorë qartësisht të gabuar; «marginalisht e pranueshme» është e mjaftueshme për ta diskredituar atë.
3. Jep një vendim për komisionin dhe riformulo itemin në mënyrë që të ketë vetëm një përgjigje të mbrojtshme.
Read the worked answer
Vendimi: itemi hiqet në formën e tanishme; koncepti që ai synon (past perfect për veprim të mëparshëm) mbahet me një formulim tjetër.
Versioni i riformuluar:
«By the time we ______ our seats, the film ______ completely.» A) took / started B) took / had started C) had taken / started D) were taking / was starting
Pse funksionon: «by the time» vendos qartë një pikë referimi të shkuar, dhe «completely» e bën të pamundur leximin progresiv - filmi nuk «po fillonte plotësisht». Kështu D eliminohet për arsye semantike, jo stilistike.
Alternativë më e thjeshtë nëse komisioni nuk do ta ndryshojë strukturën: zëvendëso D me «already starts», që është qartësisht e gabuar në kontekst të shkuar, dhe mbaj çelësin B. Në të dyja rastet, raporti duhet të shënojë se distriktori u ndryshua për shkak të provave empirike të mbledhura, jo për shkak të një mendimi.