32 nxënës, 8 komplete, 45 minuta: si ruhet objektivi kur mjetet nuk mjaftojnë
Orë kimie në klasën 10, 32 nxënës, 45 minuta. Objektivi i orës: nxënësi shpjegon transferimin e elektroneve në reaksionin mes hekurit dhe tretësirës së sulfatit të bakrit. Laboratori ka vetëm 8 komplete pune, pra 4 nxënës për komplet. Pastrimi dhe grumbullimi i materialeve kërkojnë 8 minuta të plota. Në klasë ka një nxënëse me alergji kontakti të dokumentuar ndaj metaleve dhe një nxënës që dy javë më parë theu një epruvetë dhe që atëherë refuzon ta prekë materialin. Rregullorja e shkollës kërkon praninë e teknikut të laboratorit gjatë punës me kimikate, por tekniku është i angazhuar paralelisht në dy orë të tjera. Udhëzuesi i lëndës kërkon që reaksioni të demonstrohet, jo vetëm të përshkruhet.
1. Ndërtoni planin e orës 45-minutëshe. Argumentoni çfarë sakrifikoni dhe pse, dhe si siguroheni që të gjithë nxënësit ta arrijnë objektivin.
Read the worked answer
Vendimi qendror: me 8 komplete, 4 nxënës për komplet dhe 8 minuta pastrim, është matematikisht e pamundur që të 32 nxënës të manipulojnë materialin dhe të mendojnë mbi të brenda 45 minutash. Praktikë e zgjedhur: demonstrues i përbashkët plus punë e diferencuar me role, jo 8 grupe që gatuajnë paralelisht në rrëmujë.
0–5 min: objektivi i shprehur si pyetje («Ku shkojnë elektronet?»), rregullat e sigurisë, ndarja e roleve.
5–12 min: demonstrues në tavolinën e parë me një komplet; klasa plotëson një tabelë vëzhgimi identike. Kjo garanton që objektivi preket nga të gjithë, pavarësisht mjeteve.
12–30 min: tetë grupet punojnë me nga një komplet të përgatitur; në çdo grup vetëm një nxënës mban materialin dhe rolet rrotullohen brenda grupit, që secili të ketë të paktën një veprim manual ose një vëzhgim të drejtpërdrejtë.
30–37 min: secili grup shkruan gjysmëreaksionet në tabelë; ndërkohë ekipi i pastrimit fillon grumbullimin.
37–45 min: sintezë dhe biletë daljeje individuale.
Çfarë sakrifikoj: manipulimin e lirë për të gjithë. Pse: me raport 4:1 dhe pa teknik, rreziku i sigurisë dhe zhurma do ta shkatërronin mësimin. Çfarë nuk sakrifikoj: shpjegimin individual të transferimit të elektroneve; kjo mbetet e detyrueshme për të 32.
2. Si i trajtoni dy nxënësit me kufizime (alergjia dhe frika pas aksidentit) pa i ekspozuar para klasës dhe pa e ulur objektivin për ta?
Read the worked answer
Parimi: akomodimi ndryshon rrugën, jo kriterin. Të dy nxënësit duhet të shpjegojnë transferimin e elektroneve njësoj si të tjerët.
Nxënësja me alergji. Kompleti përmban hekur dhe tretësirë bakri, por dorezat e laboratorit dhe sipërfaqet mund të kenë gjurmë metalike; nuk dua ta vendos në një provë empirike. I caktoj rolin e regjistrueses dhe të vëzhgueses, me doreza dhe pa kontakt me materialin. Roli shpërndahet si pjesë normale e punës së grupit, jo si përjashtim i shpallur; kështu nuk krijohet hierarki mes fëmijëve dhe as diskutim publik për shëndetin e saj. Nëse më duhet ta shyjegoj, e formuloj si rregull sigurie që vlen për të gjithë.
Nxënësi që ka frikë. Nuk e detyroj dhe as nuk e etikietoj si frikacak. I propozoj fillimisht një material joqelq (pipetë plastike, gotë plastike) dhe një veprim me rrezik zero: mbajtja e epruvetës në mbajtëse. Nëse pranon, e vlerësoj me diskretion; nëse nuk pranon, kalon te vëzhgimi i strukturuar me tre pyetje që duhet t'i përgjigjet me gojë gjatë rrotullimit. Ekspozimi gradual vjen në orët e ardhshme, jo me forcë në këtë orë.
Dokumentimi: shënoj në ditar akomodimin dhe arsyen. Nëse situata vazhdon, e çoj te ekipi i mbështetjes së shkollës, jo te një bisedë informale në korridor.
3. Si e vlerësoni të nxënit kur vetëm 8 grupe kanë prekur materialin? Tregoni çfarë provash mblidhni dhe si i ndani notën e grupit nga nota individuale.
Read the worked answer
Rreziku: nëse notoj produktin e grupit, vlerësoj kontributin e tre nxënësve aktivë dhe e lë të katërtin të fshehur. Prandaj mbledh tri lloje provash, me peshë të ndryshme.
1. Biletë daljeje individuale (peshë kryesore). Një pyetje: «Shkruaj gjysmëreaksionet dhe shpjego në një fjali ku shkuan elektronet.» Kjo mat objektivin drejtpërdrejt dhe është e njëjtë për të 32, pavarësisht rolit.
2. Vëzhgim i strukturuar gjatë rrotullimit (listë kontrolli). Tre tregues: emërton reaktantët, vëren ndryshimin e ngjyrës dhe e lidh me ndryshimin e gjendjes së oksidimit, përdor terminologjinë. Shënoj vetëm vëzhgime, jo përshtypje.
3. Produkt i grupit (peshë e ulët). Tabela e vëzhgimit dhe ekuacioni në tabelë; ky vlerësohet si bashkëpunim, jo si njohuri individuale.
Ndarja e notave: nota individuale mbështetet te pikat 1 dhe 2; produkti i grupit nuk hyn në notën e lëndës, shërben si provë për kompetencën e bashkëpunimit dhe për feedback. Ia them këtë klasës përpara se të fillojë puna, që askush të mos mendojë se mund të «fshihet» pas grupit, dhe as të ndëshkohet për punën e të tjerëve.