I85PREP
⌘ K
DIM Bakalavr Group I study materials
DIM Bakalavr Group I study resources

DIM Bakalavr Group I practice questions

One question at a time. Build your DIM Bakalavr Group I understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Fotosintezin işıq mərhələsində suyun fotolizi nəticəsində hansı maddə ayrılır?

  1. Karbon qazı
  2. Oksigen Correct answer.
  3. Qlükoza
  4. Azot

Explanation

İşıq mərhələsində xlorofil işıq enerjisini udur və su molekulları parçalanır. Bu proses fotoliz adlanır və nəticədə oksigen ayrılır, hidrogen ionları və elektronlar isə enerji daşıyıcılarına ötürülür.

Question 2I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə zülal sintezini həyata keçirən orqanoid hansıdır?

  1. Lizosom
  2. Ribosom Correct answer.
  3. Qolci kompleksi
  4. Mitoxondri

Explanation

Ribosomlar mRNT üzərindəki kodonların ardıcıllığına uyğun olaraq amin turşularını birləşdirir. Məhz bu orqanoiddə peptid rabitəsi yaranır və polipeptid zənciri qurulur.

Question 3I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir orqanizmin genotipi AaBb olduqda və genlər müstəqil irsiləndikdə, hansı gamet növlərinin sayı gözlənilir?

  1. 3
  2. 8
  3. 4 Correct answer.
  4. 2

Explanation

Hər cüt heterozigot gen iki fərqli allel verir, gamet sayı isə 2 üstü n düsturu ilə tapılır. Burada n=2 olduğu üçün 2²=4 müxtəlif gamet yaranır: AB, Ab, aB, ab.

Question 4I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

DNT molekulunun ikili spirali hansı rabitələrlə birləşdirici əsaslar arasında saxlanılır?

  1. İon rabitəsi
  2. Peptid rabitəsi
  3. Kovalent rabitə
  4. Hidrogen rabitəsi Correct answer.

Explanation

İki zəncir bir-birinə komplementar əsaslar arasındakı hidrogen rabitələri ilə bağlanır. A-T cütü iki, Q-S cütü isə üç hidrogen rabitəsi yaradır ki, bu da spirali sabit saxlayır.

Question 5I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanın cinsi hüceyrələrində xromosom sayı nə qədərdir?

  1. 22
  2. 23 Correct answer.
  3. 44
  4. 46

Explanation

Somatik hüceyrələr diploiddir və 46 xromosom daşıyır. Meyoz nəticəsində xromosom sayı yarıya enir, buna görə cinsi hüceyrədə 23 xromosom olur.

Question 6I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə ATF sintezinin əsas hissəsi hansı proseslə bağlıdır?

  1. Oksidləşdirici fosforlaşma Correct answer.
  2. Transkripsiya
  3. Fotoliz
  4. Qlikoliz

Explanation

Mitoxondrinin daxili membranında elektronların daşınma zənciri proton qradiyenti yaradır. Bu qradiyentdən istifadə edilərək ATF-sintaza fermenti vasitəsilə çoxlu miqdarda ATF sintez olunur.

Question 7I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Mendelin birinci qanunu hansı hadisəni izah edir?

  1. Gametlərin təmizliyini Correct answer.
  2. Genlərin müstəqil irsilənməsini
  3. Krossinqoveri
  4. Birinci nəsil hibridlərin eyni olmasını

Explanation

Birinci qanun gametlərin təmizliyi qanunu adlanır: heterozigot fərddə allellər bir-birini sıxışdırmır və hər gametə yalnız biri düşür. Bu qanun nəsildə əlamətlərin yenidən ayrılmasını izah edir.

Question 8I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda qan qrupu sistemində A və B allelləri birlikdə olduqda hər ikisi fenotipdə təzahür edir. Bu hadisə necə adlanır?

  1. Natamam dominantlıq
  2. Pleiotropiya
  3. Kodominantlıq Correct answer.
  4. Epistaz

Explanation

Kodominantlıqda heterozigot fərddə hər iki allelin məhsulu ayrıca təzahür edir. AB qan qrupu buna tipik nümunədir, çünki eritrositlərdə həm A, həm B antigeni olur.

Question 9I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bitkilərdə suyun kökdən yarpaqlara qalxmasında əsas rolu hansı qüvvə oynayır?

  1. Kök təzyiqi
  2. Transpirasiya dartısı Correct answer.
  3. Fotosintez sürəti
  4. Mineral duz miqdarı

Explanation

Yarpaqlardan suyun buxarlanması ksilemdə mənfi təzyiq yaradır və su sütununu yuxarı dartır. Bu transpirasiya dartısı suyun uzun məsafəyə qalxmasını təmin edən əsas mexanizmdir.

Question 10I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Ekosistemdə enerji bir trofik səviyyədən digərinə keçdikdə nə baş verir?

  1. Enerjinin hamısı saxlanılır
  2. Enerji miqdarı artır
  3. Enerjinin bir hissəsi istilik kimi itir Correct answer.
  4. Enerji maddəyə çevrilmir

Explanation

Hər trofik səviyyədə orqanizmlər enerjinin bir hissəsini həyat fəaliyyətinə sərf edir və istilik şəklində itirir. Buna görə yuxarı səviyyələrə ötürülən enerji azalır və ekoloji piramida daralır.

Question 11I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Populyasiyanın genofondu dedikdə nə başa düşülür?

  1. Növlərin sayı
  2. Fərdlərin ümumi sayı
  3. Populyasiyadakı bütün allellərin məcmusu Correct answer.
  4. Ərazinin sahəsi

Explanation

Genofon populyasiyanın bütün fərdlərində mövcud olan allellərin tam toplusudur. Məhz bu allel ehtiyatı təbii seçmənin təsir etdiyi variasiya mənbəyidir.

Question 12I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir zəncirində 300 nukleotid olan DNT molekulunda neçə cüt əsas var?

  1. 900
  2. 150
  3. 600
  4. 300 Correct answer.

Explanation

DNT ikizəncirli olduğu üçün hər zəncirdəki nukleotid sayı cüt sayına bərabərdir. Bir zəncirdə 300 nukleotid varsa, qarşılıqlı yerləşən 300 cüt əsas mövcuddur.

Question 13I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Fermentlərin katalitik fəaliyyəti əsasən nədən asılıdır?

  1. Temperaturdan və mühitin pH-dan Correct answer.
  2. Hüceyrənin ölçüsündən
  3. Orqanizmin yaşından birbaşa
  4. Yalnız substratın rəngindən

Explanation

Fermentlər zülal təbiətlidir, ona görə temperatur və pH onların fəza quruluşunu dəyişir. Optimal şəraitdən kənara çıxdıqda aktiv mərkəz deformasiyaya uğrayır və kataliz zəifləyir.

Question 14I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bitolanın ikinci qanununa görə müstəqil irsilənmə hansı şərtdə baş verir?

  1. Genlər eyni xromosomda yaxın yerləşdikdə
  2. Genlər tam bağlı olduqda
  3. Krossinqover baş vermədikdə
  4. Genlər müxtəlif xromosomlarda yerləşdikdə Correct answer.

Explanation

Müstəqil irsilənmə genlərin müxtəlif homoloji olmayan xromosomlarda yerləşməsini tələb edir. Bu halda meyoz zamanı xromosomlar təsadüfi paylandığı üçün allellər sərbəst kombinasiya olunur.

Question 15I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsan orqanizmində oksigenin əsas daşınmasını hansı hüceyrələr təmin edir?

  1. Trombositlər
  2. Limfositlər
  3. Leykositlər
  4. Eritrositlər Correct answer.

Explanation

Eritrositlərdə hemoqlobin zülalı dəmir ionu vasitəsilə oksigeni bağlayır. Qan dövranı bu hüceyrələri toxumalara çatdırır və oksigen orada ayrılır.

Question 16I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bitki hüceyrəsini heyvan hüceyrəsindən fərqləndirən əsas quruluş hansıdır?

  1. Sitoplazma
  2. Selüloz hüceyrə divarı Correct answer.
  3. Nüvə membranı
  4. Ribosom

Explanation

Bitki hüceyrəsinin xarici səthində selülozdan ibarət sərt hüceyrə divarı vardır. Heyvan hüceyrəsində belə divar olmadığı üçün yalnız zəif elastik membranla əhatə olunur.

Question 17I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Heterozigot Aa fərdinin özünü tozlandırması nəticəsində dominant əlamətli fərdlərin payı nə qədər olar?

  1. 1
  2. 3/4 Correct answer.
  3. 1/4
  4. 1/2

Explanation

Aa × Aa çarpazlaşmasında nəsil 1 AA : 2 Aa : 1 aa nisbətində bölünür. Dominant əlamət AA və Aa genotiplərində təzahür etdiyi üçün pay 3/4-ə bərabərdir.

Question 18I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Təbii seçmə nəticəsində populyasiyada hansı dəyişiklik baş verir?

  1. Ətraf mühitə uyğun əlamətlərin tezliyi artır Correct answer.
  2. Mutasiya tam dayanır
  3. Genofon tamamilə yox olur
  4. Bütün allellər bərabər tezlikdə qalır

Explanation

Təbii seçmə ətraf mühitə daha uyğun fərdləri üstün saxlayır və onların nəsil vermə şansını artırır. Nəticədə faydalı allellərin populyasiyadakı tezliyi nəsillər boyu yüksəlir.

Question 19I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda hemoglobinin quruluşunu kodlayan genin mutasiyası oraqvari hüceyrə anemiyasına səbəb olur. Bu hansı mutasiya növünə aiddir?

  1. Poliploidiya
  2. Genom mutasiyası
  3. Xromosom mutasiyası
  4. Gen mutasiyası Correct answer.

Explanation

Bir nukleotidin dəyişməsi ilə amin turşusunun əvəzlənməsi gen səviyyəsində baş verən mutasiyadır. Bu cür nöqtə mutasiyası zülalın quruluşunu dəyişərək xəstəliyə gətirib çıxarır.

Question 20I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Ekosistemdə produsentlər hansı funksiyanı yerinə yetirir?

  1. Üzvi maddələri tam məhv edir
  2. Üzvi maddələri qeyri-üzvi maddələrdən sintez edir Correct answer.
  3. Hazır üzvi maddələri parçalayır
  4. Yalnız heyvanlarla qidalanır

Explanation

Produsentlər fotosintez və ya xemosintez yolu ilə qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddə yaradır. Onlar ekosistemə ilkin enerji axını verən trofik səviyyəni təşkil edir.

Question 21I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İki cüt gen üzrə AaBb × aabb çarpazlaşmasında genlər müstəqil irsilənirsə, fenotip nisbəti necə olar?

  1. 1:2:1
  2. 9:3:3:1
  3. 1:1:1:1 Correct answer.
  4. 3:1

Explanation

AaBb fərdi dörd tip gamet bərabər nisbətdə verir, aabb fərdi isə yalnız ab gameti yaradır. Buna görə dörd fenotip sinfi 1:1:1:1 nisbətində alınır.

Question 22I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrə membranı vasitəsilə maddələrin ATF sərfi ilə daşınması necə adlanır?

  1. Diffuziya
  2. Passiv nəql
  3. Aktiv nəql Correct answer.
  4. Osmos

Explanation

Aktiv nəqldə maddələr konsentrasiya qradiyentinə qarşı daşınır və buna enerji tələb olunur. Bu proses xüsusi daşıyıcı zülallar tərəfindən ATF hesabına həyata keçirilir.

Question 23I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Populyasiyada 1000 fərddən 90-ı resessiv əlamət daşıyırsa, Hardy-Vaynberq qanununa görə resessiv allelin tezliyi təqribən nə qədərdir?

  1. 0,09
  2. 0,81
  3. 0,3 Correct answer.
  4. 0,7

Explanation

Hardy-Vaynberq düsturunda resessiv homozigotların payı q²-ə bərabərdir. q²=0,09 olduğu üçün q kvadrat kökü götürülməklə 0,3 alınır, bu da resessiv allelin tezliyidir.

Question 24I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bitkilərdə meyvənin əmələ gəlməsi hansı prosesdən sonra baş verir?

  1. Fotosintezdən
  2. Yalnız vegetativ çoxalmadan
  3. Tozlanma və mayalanmadan Correct answer.
  4. Yalnız tozlanmadan

Explanation

Meyvə yumurtalıqdan inkişaf edir və bunun üçün əvvəlcə tozlanma, sonra isə mayalanma lazımdır. Mayalanmadan sonra toxum və meyvə divarı formalaşır.

Question 25I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrə dövranının hansı fazasında DNT replikasiyası baş verir?

  1. G2 fazası
  2. S fazası Correct answer.
  3. Mitoz fazası
  4. G1 fazası

Explanation

Sintez fazasında, yəni S fazasında xromosomların DNT-si ikiqat artır. Nəticədə hər xromosom iki xromatiddən ibarət olur və mitoza hazır vəziyyətə gəlir.

Question 26I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə zülal sintezi hansı orqanoiddə baş verir?

  1. Mitoxondri
  2. Qolci kompleksi
  3. Ribosom Correct answer.
  4. Lizosom

Explanation

Ribosomlar mRNT-dəki kodonların ardıcıllığına uyğun olaraq amin turşularını birləşdirən orqanoidlərdir və həm sərbəst, həm də endoplazmatik şəbəkəyə bağlı formada olurlar. Zülal sintezinin əsas mərhələləri məhz burada getdiyi üçün hüceyrənin zülal zavodu adlanırlar. Digər orqanoidlər bu prosesdə yalnız köməkçi və ya sonrakı funksiyaları yerinə yetirir.

Question 27I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Fotosintezin işıq fazasında hansı məhsullar əmələ gəlir?

  1. Piruvat və NAFH
  2. Qlükoza və oksigen
  3. ATF, NAFH və oksigen Correct answer.
  4. Karbon qazı və su

Explanation

İşıq fazasında suyun fotolizi nəticəsində oksigen ayrılır, işıq enerjisi isə kimyəvi enerjiyə çevrilərək ATF və NAFH şəklində toplanır. Bu məhsullar qaranlıq fazada karbon qazının birləşdirilməsi üçün istifadə olunur. Qlükoza isə yalnız sonrakı mərhələdə yaranır.

Question 28I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrə nüvəsində DNT-nin quruluşu hansı modelə əsaslanır?

  1. Tək spirallı zəncir
  2. İkiqat spirallı burulmuş zəncir Correct answer.
  3. Üçqat spirallı quruluş
  4. Düz zəncirli polipeptid

Explanation

DNT iki bir-birinə əks istiqamətdə uzanan nukleotid zəncirindən ibarətdir və bu zəncirlər ümumi ox ətrafında burularaq ikiqat spiral əmələ gətirir. Zəncirlər arasındakı əlaqə azotlu əsasların komplementar cütləşməsi ilə təmin olunur. Bu model DNT-nin replikasiyasını və irsi məlumatın saxlanmasını izah edir.

Question 29I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda mayoz bölünmə nəticəsində əmələ gələn qametlərdə xromosom sayı necə olur?

  1. Diploid, 46 xromosom
  2. Tetraploid, 92 xromosom
  3. Haploid, 23 xromosom Correct answer.
  4. Diploid, 23 xromosom

Explanation

Mayoz iki ardıcıl bölünmədən ibarətdir və nəticədə xromosom sayı iki dəfə azalır. İnsanın somatik hüceyrələrində 46 xromosom olduğu üçün qametlərdə hər cütün yalnız bir üzvü qalır, yəni 23 xromosom olur. Bu azalma mayozun reduksiya bölünməsi mərhələsində baş verir.

Question 30I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Qan plazmasında ən çox yayılmış üzvi maddə qrupu hansıdır?

  1. Nuklein turşuları
  2. Zülallar Correct answer.
  3. Lipidlər
  4. Karbohidratlar

Explanation

Qan plazmasının quru qalığının böyük hissəsini zülallar təşkil edir; albumin, qlobulinlər və fibrinogen bunların əsas nümayəndələridir. Bu zülallar osmotik təzyiqi, daşınmanı və immuniteti təmin edir. Digər üzvi birləşmələr plazmada daha az miqdarda olur.

Question 31I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsan orqanizmində sidiyin əmələ gəlməsində iştirak edən əsas orqan hansıdır?

  1. Qaraciyər
  2. Böyrək Correct answer.
  3. Mədəaltı vəzi
  4. Dalak

Explanation

Böyrəklərdə nefronlar qanı süzür, zəruri maddələri geri sorur və artıq məhsulları sidik şəklində ayırır. Bu proses orqanizmin su-duz balansını və turşu-qələvi tarazlığını qoruyur. Digər orqanlar ifrazatda köməkçi rol oynasa da, sidiyin əmələ gəlməsi böyrəklərdə baş verir.

Question 32I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bitkilərdə toxumun dinc haldan çıxması üçün əsas şərtlərdən biri hansıdır?

  1. Torpağın du ilə zənginləşməsi
  2. Kökün tam quruması
  3. İşığın tam olmaması
  4. Kifayət qədər su və münasib temperatur Correct answer.

Explanation

Toxumun cücərməsi üçün su, oksigen və müəyyən temperatur həddi zəruridir; su toxumanın şişməsinə və fermentlərin aktivləşməsinə səbəb olur. Bu şərtlər daxili hormon balansı ilə birlikdə dinc halın pozulmasına gətirib çıxarır. Hər bitki növünün tələb etdiyi optimal şərait fərqli ola bilər.

Question 33I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə mitoxondrinin əsas funksiyası nədir?

  1. Piqmentlərin sintezi
  2. Su balansının tənzimlənməsi
  3. Zülalların parçalanması
  4. Üzvi maddələrin oksidləşməsi ilə ATF istehsalı Correct answer.

Explanation

Mitoxondri daxili membranında yerləşən ferment sistemləri sayəsində üzvi maddələri oksidləşdirir və ayrılan enerjini ATF şəklində toplayır. Bu orqanoid həm də öz DNT-sinə malikdir. Buna görə hüceyrənin enerji stansiyası adlanır.

Question 34I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

AABb genotipli fərddə A və B genləri müxtəlif xromosomlarda yerləşirsə, hansı qamet növləri əmələ gəlir?

  1. AB, Ab, aB, ab
  2. AB və Ab Correct answer.
  3. Yalnız AAB
  4. Yalnız AaBb

Explanation

Genlər müxtəlif xromosomlarda yerləşdikdə onların paylanması bir-birindən asılı olmur. A geni üzrə fərd homozigot olduğu üçün hər qametə yalnız A alleli düşür, B geni üzrə isə heterozigotluq B və b allellərinin bərabər paylanmasına imkan verir. Nəticədə yalnız AB və Ab tipli qametlər yaranır.

Question 35I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir populyasiyada iki allelin tezlikləri p = 0,7 və q = 0,3-dür. Hardy-Vaynberq tarazlığında heterozigot fərdlərin payı nə qədər olar?

  1. 0,21
  2. 0,42 Correct answer.
  3. 0,09
  4. 0,49

Explanation

Hardy-Vaynberq qanununa görə heterozigotların tezliyi 2pq düsturu ilə hesablanır. Burada 2 × 0,7 × 0,3 = 0,42 alınır. Alınan nəticə tarazlıq şəraitində populyasiyada heterozigot fərdlərin payını göstərir.

Question 36I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda qan qrupu sistemində IAIA genotipli valideynlə IBIB genotipli valideynin övladlarında hansı qan qrupu mümkündür?

  1. IV qrup Correct answer.
  2. III qrup
  3. I qrup
  4. II qrup

Explanation

IA və IB allelləri birlikdə olduqda hər ikisi fenotipdə təzahür edir və kodominantlıq müşahidə olunur. Belə valideynlərin bütün övladları IAIB genotipini alır və IV qan qrupuna malik olur. Bu nəticə allellərin bərabər gücə malik olmasından irəli gəlir.

Question 37I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə mRNT-nin DNT-dən sintez olunması prosesi necə adlanır?

  1. Translasiya
  2. Rekombinasiya
  3. Transkripsiya Correct answer.
  4. Replikasiya

Explanation

Transkripsiya zamanı DNT-nin bir zənciri matris rolunu oynayır və komplementarlıq prinsipinə əsasən RNT molekulu sintez olunur. Bu proses nüvədə baş verir və zülal sintezi üçün məlumat daşıyıcısını yaradır. Sonrakı mərhələdə mRNT ribosomda oxunur.

Question 38I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Orqanizmdə qanda qlükozanın səviyyəsini aşağı salan hormon hansıdır?

  1. Adrenalin
  2. Tiroksin
  3. İnsulin Correct answer.
  4. Qlükaqon

Explanation

İnsulin mədəaltı vəzinin Langerhans adacıqlarının beta hüceyrələrində istehsal olunur və hüceyrələrə qlükozanın daxil olmasını asanlaşdırır. Nəticədə qanda şəkərin miqdarı azalır. Bu hormonun çatışmazlığı şəkərli diabetə səbəb olur.

Question 39I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir bitki növündə meyvənin rəngi iki allellə idarə olunur və qırmızı rəng sarıya nisbətən tam dominantdır. Heterozigot qırmızı bitki sarı bitki ilə çarpazlaşdırılarsa, nəsilin fenotip nisbəti necə olar?

  1. 1 : 2 : 1
  2. Bütün nəsil qırmızı
  3. 3 : 1
  4. 1 : 1 Correct answer.

Explanation

Heterozigot fərd bir dominant və bir resessiv allel, sarı fərd isə iki resessiv allel daşıyır. Belə çarpazlaşmada nəslin yarısı heterozigot dominant, yarısı isə homozigot resessiv olur. Buna görə fenotip nisbəti 1 : 1 şəklindədir.

Question 40I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Ekosistemdə parçalayıcıların əsas rolu nədən ibarətdir?

  1. Günəş enerjisini kimyəvi enerjiyə çevirmək
  2. Atmosferə oksigen buraxmaq
  3. Yalnız canlı bitkilərlə qidalanmaq
  4. Ölü üzvi qalıqları sadə qeyri-üzvi maddələrə parçalamaq Correct answer.

Explanation

Parçalayıcılar, yəni reduksentlər, ölü orqanizmlərin üzvi maddələrini mineral maddələrə qədər parçalayır və onları yenidən produsentlər üçün əlçatan edir. Beləliklə maddələrin dövranı təmin olunur. Onlar qida zəncirinin sonunda dayanır.

Question 41I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə osmoz hadisəsi hansı şəraitdə baş verir?

  1. Maddələrin konsentrasiya qradiyentinə qarşı daşınması
  2. Maddələrin ATF sərfi ilə membran vasitəsilə daşınması
  3. Böyük molekulların membranla əhatə olunaraq hüceyrəyə daxil olması
  4. Suyun yarımkeçirici membran vasitəsilə az konsentrasiyalı mühitdən çox konsentrasiyalı mühitə keçməsi Correct answer.

Explanation

Osmoz suyun yarımkeçirici membran vasitəsilə həll olunmuş maddələrin az olduğu mühitdən çox olduğu mühitə doğru hərəkətidir. Bu proses ATF sərf etmir və passiv daşınma növünə aiddir. Nəticədə hüceyrədə turgor təzyiqi dəyişir.

Question 42I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda dərialtı yağ qatının əsas funksiyalarından biri hansıdır?

  1. Qanın laxtalanmasını təmin etmək
  2. Həzm fermentlərini ifraz etmək
  3. Orqanizmi istilik itkisindən qorumaq Correct answer.
  4. Oksigeni daşımaq

Explanation

Dərialtı yağ toxuması istilik keçiriciliyi aşağı olduğu üçün orqanizmi soyuqdan qoruyur və eyni zamanda mexaniki zədələrdən müdafiə edir. O, həm də enerji ehtiyatı rolunu oynayır. Bu səbəbdən istilik izolyasiyası onun mühüm funksiyasıdır.

Question 43I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir DNT molekulunda 600 nukleotid varsa və onun tərkibində 150 adenin vardır. Bu molekulda timinin sayı nə qədərdir?

  1. 300
  2. 150 Correct answer.
  3. 450
  4. 600

Explanation

DNT-də adenin həmişə timinlə komplementar cüt əmələ gətirir, ona görə də onların sayı bərabərdir. Əgər 150 adenin varsa, timinin sayı da 150 olur. Qalan nukleotidlər qvanin və sitozin arasında bərabər bölünür.

Question 44I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə zülal molekulunun quruluşunu kodlayan məlumatın mRNT-dən ribosoma çatdırılmasında hansı molekul iştirak edir?

  1. tRNT Correct answer.
  2. DNT polimeraza
  3. rRNT
  4. Helikaza

Explanation

tRNT molekulları bir tərəfdən xüsusi amin turşusunu, digər tərəfdən isə mRNT-dəki uyğun kodonu tanıyan antikodonu daşıyır. Beləliklə amin turşuları zülal zəncirində düzgün ardıcıllıqla yerləşdirilir. Bu proses translasiya adlanır.

Question 45I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir populyasiyada resessiv allelin tezliyi 0,2-dirsə, Hardy-Vaynberq tarazlığında homozigot dominant fərdlərin payı nə qədər olar?

  1. 0,80
  2. 0,64 Correct answer.
  3. 0,04
  4. 0,32

Explanation

Resessiv allelin tezliyi q = 0,2 olduqda dominant allelin tezliyi p = 1 − 0,2 = 0,8 olur. Homozigot dominantların tezliyi p² düsturu ilə hesablanır və 0,8² = 0,64 alınır. Bu göstərici populyasiyada genotip strukturu haqqında məlumat verir.

Question 46I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda oraqvari hüceyrə anemiyasına səbəb olan mutasiya hemoglobinin beta zəncirində bir amin turşusunun dəyişməsi ilə nəticələnir. Bu hadisə hansı mutasiya tipinə aiddir?

  1. Xromosom delesiyası
  2. Nöqtə mutasiyası Correct answer.
  3. Poliploidiya
  4. Çərçivə sürüşməsi

Explanation

Nöqtə mutasiyası DNT-də bir və ya az sayda nukleotidin dəyişməsi ilə bağlıdır və nəticədə kodon dəyişərək başqa amin turşusu kodlaya bilər. Oraqvari hüceyrə anemiyasında məhz belə əvəzolunma baş verir. Bu tip mutasiya gen səviyyəsində dəyişiklik yaradır.

Question 47I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Hüceyrədə ATF-in sintezi üçün əsas substrat kimi hansı maddə istifadə olunur?

  1. ADF və fosfat qrupu Correct answer.
  2. Azotlu əsaslar
  3. Qlükoza molekulu
  4. Amin turşuları

Explanation

ATF molekulu adenozin difosfatdan (ADF) və fosfat qrupundan əmələ gəlir; fosfat qrupunun birləşməsi zamanı enerji toplanır. Bu proses hüceyrədə oksidləşmə reaksiyaları zamanı ayrılan enerji hesabına gedir. ATF sonradan enerji tələb edən reaksiyalarda parçalanır.

Question 48I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir ekosistemdə produsentlərin topladığı enerjinin yalnız təxminən 10 faizi növbəti trofik səviyyəyə keçirsə, birinci səviyyədə 5000 kkal enerji varsa, ikinci səviyyəyə nə qədər enerji keçər?

  1. 5000 kkal
  2. 500 kkal Correct answer.
  3. 2500 kkal
  4. 50 kkal

Explanation

Enerjinin trofik səviyyələr arasında ötürülməsi zamanı onun böyük hissəsi həyat fəaliyyəti üçün sərf olunur və yalnız kiçik bir qismi növbəti səviyyəyə çatır. Verilən halda 5000 kkal-ın 10 faizi hesablanır və 500 kkal alınır. Bu qanunauyğunluq ekoloji piramidanın əsasını təşkil edir.

Question 49I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

İnsanda qanda oksigenin toxumalara çatdırılması hemoglobinin hansı xassəsi sayəsində baş verir?

  1. Zülal təbiətli olmaması
  2. Oksigenlə geri dönən birləşmə yaratmaq qabiliyyəti Correct answer.
  3. Yalnız karbon qazı ilə birləşməsi
  4. Dəmir ionlarının olmaması

Explanation

Hemoglobinin tərkibindəki dəmir oksigenlə zəif, geri dönən əlaqə yaradır; buna görə oksigen ağciyərlərdə birləşir, toxumalarda isə ayrılır. Bu xassə qaz mübadiləsinin davamlılığını təmin edir. Karbon qazının daşınması əsasən başqa mexanizmlərlə gedir.

Question 50I ixtisas qrupu fənləri (rəsmi siyahı mənbədə göstərilməyib)

Bir hüceyrədə DNT-nin replikasiyası zamanı komplementarlıq prinsipi pozularsa, nə baş verir?

  1. Hüceyrə dərhal məhv olur
  2. Yeni DNT molekulunda nukleotid ardıcıllığı səhv ola bilər Correct answer.
  3. RNT molekulları ikiqat artır
  4. Zülal sintezi tamamilə dayanır

Explanation

Replikasiya zamanı hər əsas öz komplementar cütü ilə birləşməlidir; bu prinsip pozulduqda yeni zəncirdə səhv nukleotid yerləşir. Nəticədə yaranan mutasiya sonrakı nəsillərə ötürülə bilər. Belə səhvlərin bir hissəsi təmir sistemləri tərəfindən düzəldilir.