DIM Bakalavr Group II cheat sheet

Saitlər (9): a, e, ə, i, ı, o, ö, u, ü. Samitlər (23). Sözün ilk hecasında «o», «ö» yalnız birinci hecada işlənir: «oktyabr» istisnadır.

Ahəng qanunu: sözə bitən saitə uyğun şəkilçi artırılır - son sait a, ı → -lar/-lıq; e, ə, i → -lər/-lik; o, u → -luq; ö, ü → -lük.

Samit uyğunluğu: kar samitlə (p, t, k, q, f, s, ş, x, h, ç) bitən sözə kar variantlı şəkilçi gəlir: «kitab» + «da» → «kitabda», «kağız» + «dan» → «kağızdan».

Şəkilçi sərhədində samitləşmə: «-q» → «-ğ» (qulaq → qulağı), «-k» → «-y» (ürək → ürəyi), «-c» → «-c» saitlə başlayan şəkilçi qarşısında qalır.

İsimlərdə hal: adlıq (-), yiyəlik (-ın/-in/-un/-ün), yönlük (-a/-ə), təsirlik (-ı/-i/-u/-ü), yerlik (-da/-də), çıxışlıq (-dan/-dən).

Feil zamanları: indiki (-ır/-ir/-ur/-ür), keçmiş şühudi (-dı/-di), keçmiş nəqli (-ıb/-ib), gələcək qəti (-acaq/-əcək), gələcək qeyri-qəti (-ar/-ər).

Böyük hərf: cümlənin ilk sözü, xüsusi adlar, dövlət və təşkilat adlarının ilk sözü böyük yazılır; rütbə, vəzifə adları kiçik hərflə yazılır.

Durğu işarələri: sadalanma vergüllə, izahedici üzv vergüldən əvvəl tire ilə, birbaşa nitq iki nöqtə və dırnaqla verilir.

Kvadrat tənlik ax²+bx+c=0: diskriminant D=b²−4ac; köklər x=(−b±√D)/(2a); Vyeta: x₁+x₂=−b/a, x₁x₂=c/a.

Hesabi və həndəsi silsilə: aₙ=a₁+(n−1)d, Sₙ=n(a₁+aₙ)/2; bₙ=b₁·qⁿ⁻¹, Sₙ=b₁(qⁿ−1)/(q−1), q≠1.

Loqarifma xassələri: logₐ(xy)=logₐx+logₐy; logₐ(x/y)=logₐx−logₐy; logₐxⁿ=n·logₐx; logₐb=ln b/ln a.

Triqonometriya: sin²α+cos²α=1; sin2α=2sinαcosα; cos2α=cos²α−sin²α; sinuslar teoremi a/sinA=b/sinB=c/sinC=2R.

Kosinuslar teoremi: c²=a²+b²−2ab·cosC. Üçbucağın sahəsi: S=½ab·sinC; Heron düsturu S=√(p(p−a)(p−b)(p−c)).

Ehtimal: P(A)=əlverişli nəticələr / bütün bərabər mümkün nəticələr; P(A∪B)=P(A)+P(B)−P(A∩B).

Törəmə: (xⁿ)′=nxⁿ⁻¹, (sinx)′=cosx, (eˣ)′=eˣ, (lnx)′=1/x; ekstremum üçün f′(x)=0 və işarə dəyişməsi yoxlanılır.

Həndəsi fiqurlar: dairənin sahəsi S=πr², çevrə C=2πr; silindrin həcmi V=πr²h; kürənin həcmi V=(4/3)πr³.

Present Perfect (have/has + V3) keçmişlə indi arasında əlaqə bildirir; konkret keçmiş zaman göstəricisi (yesterday, last week) ilə işlənmir.

Conditionals: First - if + Present Simple, will + V1; Second - if + Past Simple, would + V1; Third - if + Past Perfect, would have + V3.

Passive voice: be + V3; zaman «be» feli ilə ifadə olunur - «The letter was written», «The house is being built».

Reported speech: indiki zaman keçmişə dəyişir (Present → Past), «today» → «that day», «tomorrow» → «the next day», «here» → «there».

Relative clauses: «who» şəxs, «which» əşya, «where» yer, «whose» mənsubiyyət üçün; məhdudlaşdırıcı budaqda vergül qoyulmur.

Artikl qaydası: tək sayıla bilən isim ilk dəfə qeyri-müəyyən artikl (a/an) alır; ikinci qeydə və unikal obyektlərdə «the» işlənir; «an» sait səsi ilə başlayan sözdən əvvəl gəlir.

Modal fellər: «must» güclü öhdəlik, «have to» xarici zərurət, «should» məsləhət, «might» zəif ehtimal bildirir; modaldan sonra «to» gəlmir.

Word formation: sifət + -ly → zərf (quick → quickly); fel + -tion/-ment → isim (create → creation); in-/un-/dis- prefiksləri inkar mənası verir.