Enerji Səmərəliliyi və İşıqlandırma
Bir ofis binasının 300 m² sahəsi olan açıq zalında 60 ədəd 36 Vt gücündə flüoresan lampa işləyir. Hər lampa gündə 10 saat, ayda 22 gün yanır. Elektrik tarifi 1 kVt·saat üçün 0.15 manatdır. Bina rəhbərliyi lampaları 18 Vt gücündə LED lampalarla əvəz etməyi planlaşdırır; bir LED lampanın qiyməti 12 manat, bir flüoresan lampanın qiyməti isə 3 manatdır. Lakin mühəndis qeyd edir ki, zalın təbii işıqlandırması gün ərzində dəyişir və işçilər tez-tez işığı söndürmür. Bundan əlavə, flüoresan lampalar tez-tez yanıb-sönür və ildə təxminən 25% əvəz olunur.
1. Yalnız lampaların dəyişdirilməsi layihəsinin illik qənaətini hesablayın və geri qaytarılma müddətini qiymətləndirin.
Read the worked answer
Əvvəlcə illik enerji istehlakını hesablayaq. Flüoresan: 60 × 36 Vt = 2160 Vt = 2.16 kVt. Aylıq saat: 10 × 22 = 220 saat. İllik saat: 220 × 12 = 2640 saat. İllik enerji: 2.16 × 2640 = 5702.4 kVt·saat. İllik xərc: 5702.4 × 0.15 ≈ 855.4 manat. LED: 60 × 18 Vt = 1080 Vt = 1.08 kVt. İllik enerji: 1.08 × 2640 = 2851.2 kVt·saat. Xərc: 2851.2 × 0.15 ≈ 427.7 manat. Enerji qənaəti: 855.4 − 427.7 ≈ 427.7 manat/il. İlkin investisiya fərqi: 60 × (12 − 3) = 540 manat. Əvəzetmə xərcləri nəzərə alınarsa, flüoresan üçün ildə 60 × 0.25 × 3 = 45 manat, LED üçün isə daha az xərc olur. Yalnız enerjiyə görə geri qaytarılma: 540 / 427.7 ≈ 1.26 il, yəni təxminən 15 ay. Bu, cəlbedici görünür, lakin işığın boş yerdə yanması hesabı dəyişə bilər.
2. Mühəndisin qeydi layihənin real qənaətini necə dəyişir və hansı əlavə tədbir tövsiyə olunur?
Read the worked answer
Mühəndis iki problemi göstərir: təbii işığın dəyişməsi və işığın lazımsız yanması. Əgər işıq gündüz 10 saatın bir hissəsində artıq olursa, hesablanmış 2640 saat real yanma saatı deyil. Məsələn, gündəlik 10 saatın 3 saatı artıq işıqlandırmadırsa, real yanma 7 saat olar və enerji xərci 30% azalar. Bu halda qənaət də mütənasib azalır, geri qaytarılma müddəti uzana bilər. Digər tərəfdən, flüoresan lampaların 25% əvəzlənməsi əmək və utilizasiya xərci yaradır; LED-lər daha uzun ömürlü olduğundan bu xərc azalır, bu isə layihəni dəstəkləyir. Ən yaxşı tövsiyə lampaları dəyişməklə yanaşı, hərəkət və işıq sensorları quraşdırmaqdır. Sensorlar boş zaldа işığı söndürür və təbii işıq kifayət edəndə yükü azaldır. Beləliklə, həm enerji qənaəti artır, həm də lampaların ömrü uzanır.