Endirim və faiz artımı ilə qiymət hesablaması
Mağaza iki məhsul üzrə kampaniya keçirir. A məhsulunun ilkin qiyməti 240 manatdır və ona əvvəlcə 25% endirim, sonra yeni qiymətə əlavə 10% endirim tətbiq olunur. B məhsulunun ilkin qiyməti 180 manatdır və ona 30% endirim edilir, lakin sonradan qiymətə 8% vergi əlavə olunur. Alıcı hər iki məhsulu alır və cəmi 400 manat ödəməyi planlaşdırır. Mağaza rəhbəri soruşur ki, ardıcıl endirimlər cəmi neçə faizə bərabərdir və alıcının planı reallaşırmı. Hesablamalar manatla, qəpiklərə qədər aparılmalıdır.
1. A məhsulunda ardıcıl 25% və 10% endirimlərin cəmi endirim faizi nə qədərdir? Sadə toplama niyə yanlışdır?
Read the worked answer
Ardıcıl endirimləri toplamaq olmaz, çünki ikinci endirim artıq azalmış qiymətə tətbiq olunur.
- Birinci endirimdən sonra: 240 × 0,75 = 180 manat.
- İkinci endirimdən sonra: 180 × 0,90 = 162 manat. Cəmi endirim: 240 − 162 = 78 manat, bu da 78 / 240 = 0,325, yəni 32,5%-dir. Sadə toplama 25 + 10 = 35% verərdi ki, bu, 240 × 0,35 = 84 manat endirim demək olardı və 6 manat fərq yaranardı. Fərqin səbəbi odur ki, 10% endirim 240 manata deyil, 180 manata tətbiq olunur: 180 × 0,10 = 18 manat, halbuki 240 × 0,10 = 24 manat olardı. Ümumi düstur: (1 − 0,25)(1 − 0,10) = 0,75 × 0,90 = 0,675, yəni son qiymət ilkin qiymətin 67,5%-idir.
2. B məhsulunun son qiyməti nə qədərdir və alıcının 400 manatlıq planı reallaşırmı?
Read the worked answer
B məhsulu:
- 30% endirimdən sonra: 180 × 0,70 = 126 manat.
- 8% vergi əlavə olunur: 126 × 1,08 = 136,08 manat. A məhsulunun son qiyməti 162 manat idi. Cəmi: 162 + 136,08 = 298,08 manat. Alıcının planı 400 manat idi, faktiki ödəniş 298,08 manatdır, yəni plan 101,92 manat azalır və tam reallaşır. Diqqət: vergi endirimdən sonra tətbiq olunduğu üçün onu ilkin qiymətə deyil, endirimli qiymətə vurmaq lazımdır. Əgər vergi ilkin qiymətə tətbiq olunsaydı, nəticə 180 × 0,70 × 1,08 deyil, fərqli olardı; burada ardıcıllıq vacibdir.