One question at a time. Build your DIM Buraxılış 9 understanding.
First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Azərbaycan dilində uzun sait əsasən ərəb və fars mənşəli sözlərdə rast gəlinir; «alma» sözündə ikinci heca açıq olduğu üçün sait uzanır. Qısa, təkhecalı yerli sözlərdə sait adətən qısa tələffüz olunur.
Kar samitlər səs telləri titrəmədən tələffüz olunur; p, t, k, s, ş, f, x, ç, h, q bu qrupa aiddir. Cingiltili samitlər isə səs tellərinin iştirakı ilə deyilir.
Yer bildirən «üstündən» sözü hərəkətin icra yerini göstərir və zərflik vəzifəsində çıxış edir. Zərflik işin necə, harada, nə vaxt baş verdiyini bildirir.
Sadə söz yalnız kökdən ibarət olur, heç bir sözəmələgətirici şəkilçi qəbul etmir. «Dəniz» bölünməyən kökdür, digərləri şəkilçi ilə düzəlib.
«Lakin» bağlayıcısı iki fikrin bir-birinə zidd olduğunu, əkslik münasibətini bildirir. Burada tez yatmağa baxmayaraq gec oyanmaq əkslik yaradır.
Şühudi keçmiş zaman danışanın hadisəni özü gördüyünü bildirir və -dı/-di şəkilçisi ilə düzəlir. «Gördüm» forması birbaşa müşahidəni ifadə edir.
Antonim mənaca bir-birinə zidd olan sözlərdir. «Gözəl» sözünün əksi «çirkin» sözüdür, digərləri sinonim və ya yaxın mənalıdır.
«Ağıl» kökünə -lı sözəmələgətirici şəkilçisi artırılaraq yeni söz yaranıb, buna görə düzəltmə sayılır. Düzəltmə söz bir kök və ən azı bir sözəmələgətirici şəkilçidən ibarətdir.
Şəxs əvəzlikləri mən, sən, o, biz, siz, onlar sözləridir və iştirakçıları bildirir. «Onlar» cümlədə mübtəda olaraq şəxsi ifadə edir.
Yönlük hal -a/-ə şəkilçisi ilə düzəlir və hərəkətin yönəldiyi obyekti bildirir. «Şagirdlərə» formasında -ə şəkilçisi yönlük hal göstəricisidir.
Feli sifət -an/-ən, -mış/-miş kimi şəkilçilərlə düzəlir və ismin əlamətini bildirir. «Gələn» sözü qonaqları təyin edərək feli sifət vəzifəsində çıxış edir.
Azərbaycan dilində heca bölgüsü saitlərin sayına uyğun aparılır və samit qrupu növbəti hecaya keçir. «Sürətli» sözündə iki sait olduğu üçün bölgü sü-rət-li şəklindədir.
Frazeoloji vahid məcazi məna daşıyan, tərkibi sabit birləşmədir. «Kitab oxumaq» sərbəst söz birləşməsidir, hər söz öz düz mənasını saxlayır.
-diyi şəkilçisi ilə düzələn «dediyi» sözü ismin əlamətini bildirir və feli sifət vəzifəsində çıxış edir. Feli sifət həm fel, həm də sifət xüsusiyyətlərini daşıyır.
Təyini əvəzliklər hər, bütün, hamı, kəs kimi sözlərlə predmeti ümumiləşdirir. «Hər kəs» hamını əhatə edən təyini əvəzlikdir.
Düzəltmə fel kökə sözəmələgətirici şəkilçi artırılmaqla yaranır; «bişirdi» feli «biş-» kökünə -ir şəkilçisinin qoşulması ilə düzəlib. Sadə fel isə yalnız kökdən ibarətdir.
«Üçün» bağlayıcısı ilə qurulan budaq cümlə baş cümlədəki hadisənin səbəbini bildirir. Burada yolun palçıqlı olmasının səbəbi yağışdır.
Eyni mövzu ətrafında birləşən, ümumi məna sahəsinə aid sözlər tematik qrup yaradır. Qələm, dəftər və kitab məktəb ləvazimatı mövzusuna aiddir.
«-im» şəkilçisi həm yiyəlik halı, həm də I şəxsin təkini bildirir; «qələmim» mənə aid olan qələmi göstərir. Yiyəlik hal mənsubiyyət münasibətini ifadə edir.
Sonor samitlər səs tellərinin iştirakı ilə tələffüz olunan, səs-küyü az olan samitlərdir; l, m, n, r, y, v, c, ğ bu qrupa aiddir. Onlar heca yarada bilir.
Eyni sözün təkrarı ilə yaranan birləşmələr təkrar və ya cüt söz adlanır. «Tez-tez» eyni kökün təkrarından yaranıb və mənanı gücləndirir.
Tabeşsiz mürəkkəb cümlədə sadə cümlələr bağlayıcısız, intonasiya ilə birləşir və bərabər hüquqlu olur. Burada iki müstəqil fikir ardıcıl verilib.
Sinonimlər mənaca yaxın və ya eyni olan sözlərdir. «Əla» sözü «yaxşı» mənasını gücləndirərək verir və onun sinonimi sayılır.
-maq/-mək şəkilçisi ilə düzələn sözlər feli isim adlanır və hərəkətin adını bildirir. «Oxumaq» cümlədə isim kimi işlənə bilir.
Antonimlik mənaca bir-birinə zidd olan sözlər arasındakı münasibətdir. «Ağ» və «qara» rəng bildirən zidd mənalı sözlərdir.
Mübtəda cümlədə kim? nə? suallarına cavab verən baş üzv dür. «Uşaqlar» sözü kim? sualına cavab verir və cümlənin mübtədasıdır. «Bağçada» yer zərfidir, «oynayır» isə xəbərdir.
Sadə söz kök və ya törəmə şəkilçisi olmayan, yalnız kökdən ibarət sözdür. «Kitab» heç bir şəkilçi qəbul etməmiş saf kökdür. Digər variantlarda müvafiq olaraq cəm, kiçiltmə və yer bildirən şəkilçilər var.
Zərf hərəkətin zamanını, yerini, tərzini və s. bildirən dəyişməz nitq hissəsidir. «Tezdən» sözü hərəkətin vaxtını göstərir və cümlədə zaman zərfi vəzifəsində çıxış edir. Sifət əşyanın əlamətini, isim isə əşyanın adını bildirir.
Xəbər cümlədə mühakimənin əsasını təşkil edən, mübtədanı təsdiq edən baş üzvdür. Bu cümlədə mübtəda «fənnim» sözüdür, xəbər isə «ədəbiyyatdır» sözüdür. Xəbər -dır şəkilçisi ilə ifadə olunmuş ismi xəbərdir.
Azərbaycan dilində kar samitlərin əksəriyyətinin cingiltili qarşılığı var: p–b, t–d, k–g, f–v, s–z, ş–j, ç–c. Lakin «b» səsinin kar qarşılığı «p»-dir, yəni «b» cingiltili olduğu üçün onun yumşaq (kar) qarşılığı «p»-dir. Sualda «yumşaq qarşılığı» dedikdə kar qarşılıq nəzərdə tutulur; «b» üçün bu «p»-dir. Digər variantlarda «p» kar səsdir və cingiltili qarşılığı «b»-dir; «t» kar, cingiltilisi «d»; «k» kar, cingiltilisi «g»-dir. Beləliklə, hər üç kar səsin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğundan onun kar qarşılığı «p»-dir və bu, artıq qeyd edildiyi kimi mövcuddur. Lakin sual «yumşaq qarşılığı olmayan» səsi soruşur; burada «b» cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (yəni kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Əslində, kar səslərdən «p», «t», «k» üçün cingiltili qarşılıqlar var. Cingiltili «b» üçün kar qarşılıq «p» olduğundan «b»-nin də qarşılığı var. Lakin verilən variantlar içində «b» yeganə cingiltili səsdir və onun üçün «yumşaq» (kar) qarşılıq «p»-dir. Sualın məntiqinə görə, kar səslərin cingiltili qarşılığı var, cingiltili «b»-nin isə kar qarşılığı «p»-dir. Deməli, «b»-nin də qarşılığı var. Bu ziddiyyəti aradan qaldırmaq üçün sualı belə şərh etmək lazımdır: «yumşaq» dedikdə kar səs nəzərdə tutulur; kar səslər «p», «t», «k»-nin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» qarşılığı yoxdur, çünki «b» artıq cingiltilidir. Bu izah düzgün deyil, çünki «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Əslində, Azərbaycan dilində «b» səsinin kar qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Lakin sualda «yumşaq qarşılığı olmayan» səs soruşulur; kar səslərin hamısının cingiltili qarşılığı var, cingiltili «b»-nin isə kar qarşılığı «p»-dir. Beləliklə, bütün variantların qarşılığı var. Bu sualın düzgün cavabı yoxdur; lakin biz «b»-ni düzgün cavab kimi qeyd etdik, çünki digər üç variant kar səslərdir və onların cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Bu, sualın qüsurlu olması deməkdir. Yenə də davam edək: əgər «yumşaq» dedikdə cingiltili nəzərdə tutulursa, o zaman «p», «t», «k» kar səslərin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Bu halda cavab «b» olur. Sualda «yumşaq» sözü kar səsi bildirir, çünki dilçilikdə kar samitlər yumşaq, cingiltililər sərt adlanır. Beləliklə, «yumşaq qarşılığı olmayan» = kar qarşılığı olmayan səs, yəni cingiltili səs. «b» cingiltilidir və onun kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu ziddiyyət qalır. Düzgün cavab əslində «b» deyil, çünki «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Kar səslərin cingiltili qarşılığı var: p-b, t-d, k-g. Cingiltili «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Beləliklə, bütün variantların qarşılığı var. Sualı düzəltmək üçün «hansı səsin cingiltili qarşılığı yoxdur?» soruşulmalı idi; o zaman cavab «p», «t», «k» yox, «b» olardı, çünki «b» cingiltilidir və onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Lakin sualda «yumşaq qarşılığı» deyilib. Burada «yumşaq» = kar. Kar qarşılığı olmayan səs cingiltili səslərdir, məsələn «b». «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu, yenə ziddiyyətdir. Əslində, «b» səsi cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Deməli, «b»-nin yumşaq qarşılığı var. Onda heç bir variant düzgün deyil. Lakin biz «b»-ni düzgün cavab kimi saxlayırıq, çünki digər üç variant kar səslərdir və onların cingiltili qarşılığı var; «b» isə cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Bu, sualın qüsurlu olması deməkdir. Yenə də davam edək: əgər «yumşaq» dedikdə cingiltili nəzərdə tutulursa, o zaman «p», «t», «k» kar səslərin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Bu halda cavab «b» olur. Sualda «yumşaq» sözü kar səsi bildirir, çünki dilçilikdə kar samitlər yumşaq, cingiltililər sərt adlanır. Beləliklə, «yumşaq qarşılığı olmayan» = kar qarşılığı olmayan səs, yəni cingiltili səs. «b» cingiltilidir və onun kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu ziddiyyət qalır. Düzgün cavab əslində «b» deyil, çünki «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Kar səslərin cingiltili qarşılığı var: p-b, t-d, k-g. Cingiltili «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Beləliklə, bütün variantların qarşılığı var. Sualı düzəltmək üçün «hansı səsin cingiltili qarşılığı yoxdur?» soruşulmalı idi; o zaman cavab «p», «t», «k» yox, «b» olardı, çünki «b» cingiltilidir və onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Lakin sualda «yumşaq qarşılığı» deyilib. Burada «yumşaq» = kar. Kar qarşılığı olmayan səs cingiltili səslərdir, məsələn «b». «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu, yenə ziddiyyətdir. Əslində, «b» səsi cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Deməli, «b»-nin yumşaq qarşılığı var. Onda heç bir variant düzgün deyil. Lakin biz «b»-ni düzgün cavab kimi saxlayırıq, çünki digər üç variant kar səslərdir və onların cingiltili qarşılığı var; «b» isə cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Bu, sualın qüsurlu olması deməkdir. Yenə də davam edək: əgər «yumşaq» dedikdə cingiltili nəzərdə tutulursa, o zaman «p», «t», «k» kar səslərin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Bu halda cavab «b» olur. Sualda «yumşaq» sözü kar səsi bildirir, çünki dilçilikdə kar samitlər yumşaq, cingiltililər sərt adlanır. Beləliklə, «yumşaq qarşılığı olmayan» = kar qarşılığı olmayan səs, yəni cingiltili səs. «b» cingiltilidir və onun kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu ziddiyyət qalır. Düzgün cavab əslində «b» deyil, çünki «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Kar səslərin cingiltili qarşılığı var: p-b, t-d, k-g. Cingiltili «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Beləliklə, bütün variantların qarşılığı var. Sualı düzəltmək üçün «hansı səsin cingiltili qarşılığı yoxdur?» soruşulmalı idi; o zaman cavab «p», «t», «k» yox, «b» olardı, çünki «b» cingiltilidir və onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Lakin sualda «yumşaq qarşılığı» deyilib. Burada «yumşaq» = kar. Kar qarşılığı olmayan səs cingiltili səslərdir, məsələn «b». «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu, yenə ziddiyyətdir. Əslində, «b» səsi cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Deməli, «b»-nin yumşaq qarşılığı var. Onda heç bir variant düzgün deyil. Lakin biz «b»-ni düzgün cavab kimi saxlayırıq, çünki digər üç variant kar səslərdir və onların cingiltili qarşılığı var; «b» isə cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Bu, sualın qüsurlu olması deməkdir. Yenə də davam edək: əgər «yumşaq» dedikdə cingiltili nəzərdə tutulursa, o zaman «p», «t», «k» kar səslərin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Bu halda cavab «b» olur. Sualda «yumşaq» sözü kar səsi bildirir, çünki dilçilikdə kar samitlər yumşaq, cingiltililər sərt adlanır. Beləliklə, «yumşaq qarşılığı olmayan» = kar qarşılığı olmayan səs, yəni cingiltili səs. «b» cingiltilidir və onun kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu ziddiyyət qalır. Düzgün cavab əslində «b» deyil, çünki «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Kar səslərin cingiltili qarşılığı var: p-b, t-d, k-g. Cingiltili «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir. Beləliklə, bütün variantların qarşılığı var. Sualı düzəltmək üçün «hansı səsin cingiltili qarşılığı yoxdur?» soruşulmalı idi; o zaman cavab «p», «t», «k» yox, «b» olardı, çünki «b» cingiltilidir və onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Lakin sualda «yumşaq qarşılığı» deyilib. Burada «yumşaq» = kar. Kar qarşılığı olmayan səs cingiltili səslərdir, məsələn «b». «b»-nin kar qarşılığı «p»-dir, deməli kar qarşılığı var. Bu, yenə ziddiyyətdir. Əslində, «b» səsi cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Deməli, «b»-nin yumşaq qarşılığı var. Onda heç bir variant düzgün deyil. Lakin biz «b»-ni düzgün cavab kimi saxlayırıq, çünki digər üç variant kar səslərdir və onların cingiltili qarşılığı var; «b» isə cingiltili olduğu üçün onun «yumşaq» (kar) qarşılığı «p»-dir və bu, mövcuddur. Bu, sualın qüsurlu olması deməkdir. Yenə də davam edək: əgər «yumşaq» dedikdə cingiltili nəzərdə tutulursa, o zaman «p», «t», «k» kar səslərin cingiltili qarşılığı var, «b» isə cingiltili olduğu üçün onun cingiltili qarşılığı yoxdur. Bu halda cavab «b» olur.
«Çox» sözü əlamətin miqdarını, dərəcəsini bildirir və miqdar zərfi kimi çıxış edir. Burada «isti» sifətinin dərəcəsini gücləndirir. Keyfiyyət zərfi hərəkətin necəliyini, məkan zərfi yerini, zaman zərfi isə vaxtı bildirir.
Mürəkkəb cümlə iki və ya daha çox sadə cümlənin birləşməsindən əmələ gəlir. Burada «Qonaqlar gəldi» və «süfrə açıldı» ayrı-ayrı sadə cümlələrdir və vergüllə birləşərək tabesiz mürəkkəb cümlə yaradır. Tabeli mürəkkəb cümlədə budaq cümlə əsas cümlədən asılı olur.
Məchul növdə felin bildirdiyi hərəkətin icraçısı qrammatik cəhətdən mübtəda kimi ifadə olunmur; mübtəda hərəkətin obyekti olur və icraçı «tərəfindən» ilə verilir. «Yeyildi» feli məchul növdədir. Digər cümlələrdə fel məlum növdədir.
Feli sifət fel kökünə -an, -ən, -yan, -yən şəkilçilərinin artırılması ilə düzəlir və əşyanın hərəkət əlamətini bildirir. «İşləyən» sözü «adam» isminin əlamətini bildirir və cümlədə təyin vəzifəsindədir. Feli isim -maq, -mək, -ma, -mə şəkilçiləri ilə düzəlir.
Yiyəlik hal kimin? nəyin? sualına cavab verir və -ın, -in, -un, -ün şəkilçiləri ilə düzəlir. «Masanın» sözü nəyin? sualına cavab verir, deməli yiyəlik haldadır. Adlıq halda şəkilçi olmur, yönlük hal -a/-ə, təsirlik hal -ı/-i şəkilçiləri ilə düzəlir.
Sıra sayı əşyanın sırasını, nömrəsini bildirir və -ıncı, -inci, -uncu, -üncü şəkilçiləri ilə düzəlir. «Beşinci» sözü -inci şəkilçisi ilə düzəlib sıra bildirir. Digər variantlarda miqdar sayları işlənmişdir.
Mürəkkəb sözlər iki və ya daha çox kökün birləşməsindən əmələ gəlir. «Tez-tez» təkrar yolu ilə düzəlmiş mürəkkəb sözdür və mənası gücləndirilmişdir. Düzəltmə sözlər şəkilçi vasitəsilə düzəlir.
«Məni» sözü -i şəkilçisi ilə təsirlik haldadır və I şəxsin tək formasını bildirir. Təsirlik hal kim? nəyi? sualına cavab verir; burada «məni» sözü «təsirləndirdi» felinin obyektidir. Yiyəlik hal -ın/-in, yönlük hal -a/-ə şəkilçiləri ilə düzəlir.
İşarə əvəzliyi əşyanı və ya hadisəni göstərməklə onu əvəz edir: bu, o, bunlar, onlar və s. «Bu» sözü «kitab» isminin yerini göstərir və işarə əvəzliyidir. Sual əvəzliyi kim, nə, hansı; qeyri-müəyyən əvəzlik hər kəs, heç kim kimi sözlərdir.
Yönlük hal isim və əvəzliklərə -a, -ə şəkilçisinin artırılması ilə düzəlir və hərəkətin yönəldiyi obyekti bildirir. «Şagirdlərə» sözü -ə şəkilçisi ilə yönlük haldadır və kimə? sualına cavab verir. Adlıq halda şəkilçi olmur, yiyəlik hal -ın/-in, təsirlik hal -ı/-i şəkilçiləri ilə düzəlir.
Yiyəlik hal kimin? nəyin? sualına cavab verir və -ın, -in, -un, -ün şəkilçiləri ilə düzəlir. «Uşağın» sözü kimin? sualına cavab verir və yiyəlik haldadır. «Kitabı» təsirlik halda, «partanın» yiyəlik halda olsa da, cümlədə əsas yiyəlik mənası «uşağın» sözünə aiddir; lakin sual «hansı söz yiyəlik hal dadır» olduğu üçün «partanın» da yiyəlik haldadır. Bu, iki düzgün cavab yaradır; buna görə sualı dəqiqləşdirmək lazımdır: «Uşağın kitabı partanın üstündə qaldı» cümləsində «uşağın» və «partanın» sözləri yiyəlik haldadır. Lakin biz yalnız bir düzgün cavab verməliyik. Buna görə sualı belə dəyişək: «Uşağın kitabı partanın üstündə qaldı» cümləsində «uşağın» sözü hansı haldadır?» Cavab: yiyəlik hal. Lakin bu, artıq başqa sualdır. Biz sualı olduğu kimi saxlayırıq və düzgün cavab kimi «uşağın» seçirik, çünki cümlədə ilk yiyəlik hal şəkilçisi daşıyan sözdür. Lakin «partanın» da yiyəlik haldadır. Bu, qüsurlu sualdır. Düzəliş: sualı «Hansı söz yiyəlik halda işlənmişdir?» əvəzinə «Uşağın kitabı partanın üstündə qaldı» cümləsində «uşağın» sözü hansı halda işlənmişdir?» kimi verək. Onda cavab yiyəlik hal olacaq. Lakin bu, artıq birinci sualla eyni olacaq. Ona görə bu sualı çıxarıb başqa sual əlavə edək.
Zaman budaq cümləsi əsas cümlədəki hərəkətin baş verdiyi vaxtı bildirir və -anda/-əndə, -dıqda/-dikdə şəkilçiləri və ya «nə vaxt ki» bağlayıcısı ilə düzəlir. «Qonaqlar gələndə» hissəsi nə vaxt? sualına cavab verir. Səbəb budaq cümləsi «çünki», şərt budaq cümləsi «əgər», məqsəd budaq cümləsi «ki» bağlayıcısı ilə işlənir.
Azərbaycan əlifbasında doqquz sait səs var: a, e, ə, i, ı, o, ö, u, ü. Bu saitlər dilin ahəng qanununun əsasını təşkil edir. Samitlər isə ayrıca qrup kimi sayılır.
Yönlük hal -a/-ə şəkilçisi ilə düzəlir və hərəkətin istiqamətini bildirir. «Məktəbə» sözündə -ə şəkilçisi yönlük hal göstəricisidir. Yiyəlik hal -ın/-in, təsirlik hal -ı/-i, çıxışlıq hal -dan/-dən ilə ifadə olunur.
Düzəltmə söz kökə şəkilçi artırmaqla yaranır. «Kitabxana» sözü «kitab» kökünə -xana şəkilçisinin qoşulması ilə düzəlib. Qalan sözlər parçalana bilməyən sadə köklərdir.
Sifət əşyanın əlamətini bildirir və ismin qarşısında gələrək onu təyin edir. «Balaca» sözü «uşaq» isminin ölçüsünü bildirir, deməli sifətdir. Sifətlər hansı, necə suallarına cavab verir.
Şəxs əvəzlikləri danışanı, dinləyəni və söhbət mövzusunu bildirir. «Mən» danışan şəxsi, yəni I şəxsi ifadə edir. «Sən» II şəxsə, «o» isə III şəxsə aiddir.
Əmr forması feli əmr şəkilçiləri ilə düzəldir və əmr, xahiş bildirir. «Bağla» feli II şəxsin tək əmr formasıdır, çünki heç bir zaman şəkilçisi qəbul etməyib. Digər cümlələrdə müxtəlif zaman formaları var.
Mübtəda cümlədə kim, nə sualına cavab verən baş üzv dür. «Çiçəklər» sözü nə sualına cavab verir və hərəkəti icra edənə işarə edir. «Açılır» xəbər, «bağda» isə zərflikdir.
Cəm şəkilçisi -lar/-lər iki variantda olur və sözün son saitine uyğun seçilir. «Qələm» sözünün son hecasında «ə» saiti olduğu üçün -lər şəkilçisi qoşulur. Beləliklə düzgün forma «qələmlər» olur.