DIM Buraxılış 9 key terms

Canlı və cansız varlıqların, anlayışların adını bildirən nitq hissəsi; kim? nə? suallarına cavab verir və cümlədə müxtəlif sintaktik vəzifələrdə işlənir.

Əşyanın əlamətini, keyfiyyətini və ya xassəsini bildirən nitq hissəsi; necə? hansı? nə cür? suallarına cavab verir və ismi müəyyən edir.

Hərəkəti, işi və ya vəziyyəti bildirən nitq hissəsi; nə etmək? nə etdi? suallarına cavab verir və cümlədə əsasən xəbər olur.

İsmin, sifətin və ya sayın yerini tutan, onları əvəz edən köməkçi nitq hissəsi; mən, sən, bu, o, kim, nə kimi sözlər bu qrupa daxildir.

Əşyaların miqdarını və ya onların sırasını bildirən nitq hissəsi; neçə? hansı? suallarına cavab verir, əsas və sıra saylarına ayrılır.

Hərəkətin və ya əlamətin necə, nə vaxt, harada baş verdiyini bildirən nitq hissəsi; feili və sifəti müəyyən edərək cümlədə vəziyyət zərfliyi rolunda çıxış edir.

Sözün məna daşıyan və daha kiçik mənalı hissələrə bölünməyən əsas hissəsi; şəkilçi qəbul etməmiş ilkin formadır, məsələn ev, kitab, yaz.

Kökə və ya sözə qoşularaq onun mənasını dəyişən və ya qrammatik əlaqə yaradan hissə; sözdüzəldici və sözdyişdirici növləri var.

Yeni mənalı söz yaradan şəkilçi; məsələn -çı, -lıq, -sız kimi əlavələr kökə qoşularaq yeni leksik vahid əmələ gətirir.

Sifətin və zərfin bildirdiyi əlamətin miqyasını göstərən qrammatik kateqoriya; azlıq, çoxluq və şərti dərəcə formaları ilə ifadə olunur.

Cümlədə xəbərin bildirdiyi hərəkəti yerinə yetirən və ya vəziyyətin daşıyıcısı olan baş üzv; kim? nə? suallarına cavab verir.

Cümlədə mübtəda haqqında məlumat verən, onun hərəkətini, vəziyyətini və ya əlamətini təsdiq edən baş üzv; cümlənin qrammatik mərkəzini təşkil edir.

Tam fikir ifadə edən, qrammatik cəhətdən təşkil olunmuş söz və ya söz birləşməsi; baş üzvlər əsasında qurulur və mətnin əsas vahidi sayılır.

Danışanın cavab gözlədiyini bildirən cümlə növü; sual əvəzlikləri, sual ədatları və ya intonasiya vasitəsilə formalaşdırılır.

Sözlərin və qrammatik formaların yazılışını müəyyən edən qaydalar sistemi; düzgün yazılış normalarını tənzimləyir və imla qaydaları adlanır.

Sözlərin ədəbi tələffüz normalarını müəyyən edən qaydalar toplusu; yazılışla tələffüz arasındakı uyğunluğu və düzgün səslənməni tənzimləyir.

Yazıda fikrin sərhədlərini, pauzaları və intonasiyanı göstərən işarələr; nöqtə, vergül, sual və nida işarələri bu qrupa daxildir və mənanı dəqiqləşdirir.

Yazılışı və tələffüzü eyni, lakin mənası tamamilə fərqli olan sözlər; məsələn, ot (bitki) və ot (əkmək əmri) kimi nümunələr.

Mənası yaxın və ya eyni olan, lakin müxtəlif çalarlar daşıyan sözlər; məsələn, gözəl və qəşəng sözləri üslub baxımından fərqlənir.

Mənası bir-birinə zidd olan söz cütləri; məsələn, böyük–kiçik, isti–soyuq kimi qarşılıqlar nitqdə mənanın kontrastını gücləndirmək üçün işlədilir.

Bütövün bir və ya bir neçə bərabər hissəsini bildirən ədəd; a/b şəklində yazılır, burada a surət, b isə məxrəc adlanır.

Kəsrin kəsr xəttinin üstündə yazılan hissəsi; bütövün neçə bərabər hissəsinin götürüldüyünü göstərir və məxrəclə birlikdə kəsri təşkil edir.

Kəsrin kəsr xəttinin altında yazılan hissəsi; bütövün neçə bərabər hissəyə bölündüyünü göstərir və sıfıra bərabər ola bilməz.

Ədədin yüzdə bir hissəsini ifadə edən nisbi kəmiyyət; 25% dedikdə 25/100 və ya 0,25 nəzərdə tutulur və artım, endirim hesablamalarında geniş istifadə olunur.

İki kəmiyyətin bir-birinə olan ədədi münasibəti; bölmə yolu ilə ifadə olunur və məsələlərdə hissələrin müqayisəsini qurmağa imkan verir.

İki və ya daha çox kəmiyyətin dəyişməsi arasındakı sabit əlaqə; düz mütənasiblikdə hər ikisi birlikdə artır, tərs mütənasiblikdə biri artdıqca digəri azalır.

Naməlum kəmiyyət saxlayan və bərabərlik işarəsi ilə birləşdirilmiş riyazi ifadə; həlli naməlumun tənliyi doğru edən qiymətini tapmaqdan ibarətdir.

Riyazi ifadədə müxtəlif qiymətlər ala bilən simvol, adətən hərflə işarə olunur; tənlik və funksiyalarda naməlum kəmiyyəti ifadə etmək üçün istifadə edilir.

Bir çoxluğun hər elementinə digər çoxluğun yeganə elementini uyğunlaşdıran qayda; riyazi asılılığı ifadə edir və qrafik vasitəsilə təsvir olunur.

İki qarşılıqlı perpendikulyar oxun kəsişməsindən yaranan müstəvi; nöqtələr (x, y) cütü ilə təyin edilir və qrafiklərin çəkilməsində istifadə olunur.

Bir bucağı 90 dərəcə olan üçbucaq; burada Pifaqor teoremi tətbiq olunur və tərəflər arasında a² + b² = c² əlaqəsi doğrudur.

Fiqurun müstəvidə tutduğu yerin ölçüsü; kvadrat vahidlərlə ifadə olunur və hər fiqur üçün öz düsturu ilə hesablanır.

Fiqurun bütün tərəflərinin uzunluqları cəmi; qapalı həndəsi fiqurun sərhədinin uzunluğunu göstərir və xətti vahidlərlə ölçülür.

Müəyyən hadisənin baş vermə imkanının ədədi ölçüsü; 0 ilə 1 arasında qiymət alır və əlverişli halların ümumi hallara nisbəti kimi hesablanır.

Bir qrup ədədin cəminin onların sayına bölünməsindən alınan nəticə; verilənlər toplusunun ümumi səviyyəsini təsvir etmək üçün istifadə olunur.

İngilis dilində adət halını, təkrarlanan hərəkətləri və ümumi həqiqətləri bildirən zaman; üçüncü tək şəxsdə feilə -s əlavə olunur.

Danışıq anında davam edən hərəkəti bildirən ingilis zamanı; am/is/are köməkçi feili ilə əsas feilin -ing forması birlikdə işlədilir.

Keçmişdə müəyyən vaxtda başa çatmış hərəkəti bildirən ingilis zamanı; düzgün feillərə -ed əlavə olunur, qeyri-düzgün feillər isə xüsusi forma alır.

Keçmişdə baş vermiş, lakin nəticəsi indi ilə bağlı olan hərəkəti bildirən zaman; have/has köməkçi feili ilə feilin üçüncü forması işlədilir.

Hərəkətin kim tərəfindən yerinə yetirildiyi deyil, hərəkətin özünün ön plana çıxarıldığı qrammatik quruluş; be feili ilə əsas feilin üçüncü forması vasitəsilə düzəlir.

Hərəkətə münasibəti, imkanı, icazəni və ya vacibliyi bildirən köməkçi feil; can, must, should, may kimi sözlər əsas feillə birlikdə işlədilir.

İngilis dilində ismin müəyyənliyini və ya qeyri-müəyyənliyini göstərən köməkçi söz; a, an və the formaları mövcuddur və isimdən əvvəl gəlir.

İngilis dilində isim və ya əvəzliklə cümlənin digər üzvü arasında məkan, zaman və istiqamət əlaqəsi yaradan söz; in, on, at, under kimi nümunələr var.

Mətni oxuyub əsas fikri, detalları və müəllifin məqsədini düzgün müəyyən etmək bacarığı; imtahanda mətnə əsaslanan suallara cavab verməyi tələb edir.