DIM Buraxılış 9 cheat sheet

Saitlər: a, e, ə, i, ı, o, ö, u, ü (9 sait). Samitlər: b, c, ç, d, f, g, ğ, h, x, k, q, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z (23 samit).

Ahəng qanunu: sözün son hecasındakı saitə uyğun şəkilçi seçilir; -da/-də, -dan/-dən, -ın/-in/-un/-ün cütləri sait ahənginə görə işlənir.

Samit uyğunluğu: kar samitlə (p, t, k, q, ç, f, s, ş, x, h) bitən sözə -da deyil, -ta; -dan deyil, -tan; -ca deyil, -ça qoşulur.

İsim hal şəkilçiləri: adlıq (-), yiyəlik (-ın/-in/-un/-ün), yönlük (-a/-ə), təsirlik (-ı/-i/-u/-ü), yerlik (-da/-də), çıxışlıq (-dan/-dən).

Şəxs əvəzlikləri: mən, sən, o, biz, siz, onlar. Yiyəlik: mənim, sənin, onun, bizim, sizin, onların.

Fellin zamanları: indiki (-ır/-ir/-ur/-ür), keçmiş (-dı/-di/-du/-dü), gələcək (-acaq/-əcək), əmr (-sın/-sin).

Söz sırası: Azərbaycan dilində quruluş «mübtəda + tamamlıq + zərf + xəbər» ardıcıllığına əsaslanır; xəbər cümlənin sonunda gəlir.

Bağlayıcı və ədatlar: «və, amma, lakin, çünki, əgər» bağlayıcıdır; «da/de» ayrı yazılır, «-da/-də» hal şəkilçisi bitişik yazılır.

Saitlərin yazılışı: uzun sait ərəb-fars mənşəli sözlərdə qalır (elm, təhsil); «ə» ilə «e» fərqi söz kökünə görə müəyyən edilir.

Kvadrat tənlik: ax² + bx + c = 0 üçün diskriminant D = b² − 4ac; D > 0 iki kök, D = 0 bir kök, D < 0 həqiqi kök yoxdur; x = (−b ± √D) / 2a.

Vyeta teoremi: x₁ + x₂ = −b/a, x₁·x₂ = c/a.

Hesabi və həndəsi silsilə: aₙ = a₁ + (n−1)d; Sₙ = (a₁ + aₙ)·n/2. Həndəsi: bₙ = b₁·qⁿ⁻¹; Sₙ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1), q ≠ 1.

Loqarifma: logₐ(xy) = logₐx + logₐy; logₐ(x/y) = logₐx − logₐy; logₐ xⁿ = n·logₐx; logₐ b = ln b / ln a.

Triqonometriya: sin²α + cos²α = 1; sin2α = 2sinα·cosα; cos2α = cos²α − sin²α; tgα = sinα / cosα.

Üçbucağın sahəsi: S = ½·a·h; Heron düsturu S = √(p(p−a)(p−b)(p−c)), p = (a+b+c)/2.

Pifaqor teoremi: düzbucaqlı üçbucaqda a² + b² = c², burada c hipotenuzdur.

Ehtimal: P(A) = əlverişli nəticələr / bütün bərabər mümkün nəticələr; 0 ≤ P(A) ≤ 1; P(A̅) = 1 − P(A).

Çevrə və dairə: çevrənin uzunluğu C = 2πr; dairənin sahəsi S = πr²; silindrin həcmi V = πr²h.

Present Perfect: have/has + V3; «since» başlanğıc nöqtəsi, «for» müddət bildirir (since 2020, for three years).

Past Simple vs Present Perfect: konkret keçmiş zaman göstəricisi (yesterday, last week) Past Simple tələb edir; nəticə bağlantısı Present Perfect tələb edir.

Şərt cümlələri: 1-ci tip if + Present Simple, will + V1; 2-ci tip if + Past Simple, would + V1; 3-cü tip if + Past Perfect, would have + V3.

Passiv səs: be + V3; zaman «be» feli ilə dəyişir (is written, was written, has been written, will be written).

Modal fellər: can (bacarıq), must (daxili öhdəlik), have to (xarici öhdəlik), should (məsləhət), might (zəif ehtimal). Modal-dan sonra V1 gəlir, «to» işlənmir.

Artikllar: «a/an» tək sayılan isimlə ilk qeyddə; «the» müəyyən və ya unikal obyektlə; sayılmayan və ümumi mənada isimlər artiklsiz işlənir.

Müqayisə: qısa sifətlər −er/−est (bigger, biggest); uzun sifətlər more/most; «than» müqayisə, «the» üstünlük dərəcəsi ilə.

Relative clauses: şəxs üçün «who», əşya üçün «which», yer üçün «where», zaman üçün «when»; müəyyənedici budaq vergüllə ayrılmır.

Preposition collocations: depend on, interested in, good at, afraid of, listen to, look forward to + V-ing.