Riyaziyyat: hesab əməlləri, tənliklər və həndəsə
Əsas anlayışlar
Riyaziyyat bölməsi üç sütuna dayanır: hesab və cəbr, həndəsə, məlumat və məntiq. Hesabda əməllərin sırası, kəsr və onluq kəsrlərlə əməllər, faiz, nisbət və mütənasiblik vacibdir. Cəbrdə bir və iki dəyişənli xətti tənliklər, ifadələrin sadələşdirilməsi, qüvvət və kök xassələri, kvadrat tənliyin sadə halları tələb olunur. Həndəsədə üçbucağın bucaqları cəminin 180° olması, düzbucaqlı üçbucaq üçün Pifaqor teoremi, fiqurların perimetr və sahə düsturları, çevrənin uzunluğu və dairənin sahəsi bilinməlidir. Məlumat suallarında cədvəl və diaqram oxunması, orta kəmiyyət və ehtimalın sadə hesablanması yoxlanılır.
Tələlər
Birinci tələ - ölçü vahidlərini çevirməmək (santimetr ilə metri qarışdırmaq). İkinci tələ - faiz məsələlərində artım və azalmanın hansı kəmiyyətə tətbiq olunduğunu qarışdırmaq; ardıcıl iki faiz dəyişikliyi sadəcə toplanmır. Üçüncü tələ - tənliyin hər iki tərəfinə eyni əməliyyatı tətbiq etməmək. Dördüncü tələ - həndəsi fiqurun sahəsini taparkən verilənin diametr, yoxsa radius olduğunu gözdən qaçırmaq. Beşinci tələ - cavabın məntiqliyini yoxlamamaq (məsələn, mənfi uzunluq və ya tam olmayan adam sayı).
İşlənmiş nümunə
Məsələ: Əmanətin məbləği 400 manatdır, illik 5% artımla 2 ildən sonra nə qədər olar? Sadə faiz üsulu ilə: birinci il 400 × 0,05 = 20 manat, ikinci il də 20 manat, cəmi 400 + 40 = 440 manat. Mürəkkəb faiz istənilsəydi: 400 × 1,05² = 400 × 1,1025 = 441 manat. Qayda: şərtdə "hər il əvvəlki məbləğdən" ifadəsi varsa mürəkkəb, əks halda sadə faiz tətbiq et.
Həndəsədə düsturu yazmadan rəqəmləri yerinə qoyma; əvvəl düstur, sonra əvəzləmə, sonda vahid.