Informatieverstrekking bij een complex verzekeringsproduct: wanneer is een advies verplicht?
De heer Jansen, 62 jaar, wil zijn pensioen aanvullen met een garantieproduct dat een gegarandeerd rendement biedt en een overlijdensdekking bevat. Hij bezoekt een verzekeringsadviseur die is aangesloten bij een bank. De adviseur presenteert een product met een looptijd van 15 jaar, een gegarandeerd rendement van 2% per jaar en een premie van € 500 per maand. De heer Jansen geeft aan dat hij het product wil afsluiten zonder verder advies, omdat hij de voorwaarden zelf wel kan lezen. De adviseur verstrekt hem een gestandaardiseerd informatiedocument van drie pagina's en een algemene brochure. De heer Jansen ondertekent de aanvraag. Achteraf blijkt dat hij niet op de hoogte was van de kosten die in de eerste vijf jaar worden ingehouden en dat de overlijdensdekking slechts beperkt is. Hij dient een klacht in bij de bank. De bank stelt dat zij aan haar informatieverplichtingen heeft voldaan door het gestandaardiseerde document en de brochure te verstrekken.
1. Heeft de adviseur voldaan aan de informatieverplichtingen? Betrek in uw antwoord de eisen rond het gestandaardiseerde informatiedocument en de kenmerken van het product.
Read the worked answer
Nee, de adviseur heeft niet voldaan aan de informatieverplichtingen. Het gestandaardiseerde informatiedocument (IPID) moet de klant in staat stellen een geïnformeerde beslissing te nemen. Het moet daarom duidelijk en begrijpelijk zijn en de essentiële kenmerken van het product bevatten, waaronder de kosten en de dekking. Uit de casus blijkt dat de heer Jansen niet op de hoogte was van de kosten in de eerste vijf jaar en van de beperkte overlijdensdekking. Dat wijst erop dat het document onvoldoende informatie bevatte of dat de adviseur de informatie niet voldoende heeft toegelicht. Bovendien is het product complex: het combineert een gegarandeerd rendement met een overlijdensdekking en een lange looptijd. Bij complexe producten moet de adviseur extra zorgvuldig zijn en nagaan of de klant de informatie begrijpt. De enkele overhandiging van een document en een brochure is niet voldoende; de adviseur had moeten controleren of de heer Jansen de kosten en de beperkte dekking begreep. Ook had hij moeten wijzen op de mogelijkheid van advies, ook al wilde de klant geen advies. De bank kan zich daarom niet verschuilen achter het verstrekte document. De informatieverplichting is een resultaatsverplichting: de klant moet daadwerkelijk in staat zijn geweest een geïnformeerde beslissing te nemen.
2. Was de adviseur verplicht een advies uit te brengen, ook al gaf de heer Jansen aan geen advies te willen? Motiveer.
Read the worked answer
De adviseur was niet zonder meer verplicht een advies uit te brengen, maar hij moest wel vaststellen of de klant advies wenste en hem daarover duidelijk informeren. Als de klant aangeeft geen advies te willen, mag de adviseur in beginsel uitvoering zonder advies leveren, mits hij de klant vooraf duidelijk informeert over de gevolgen daarvan en vastlegt dat de klant geen advies wenst. In dit geval is het product echter complex en heeft de adviseur nagelaten de kosten en de beperkte dekking duidelijk te maken. Bovendien moet de adviseur bij een uitvoeringsopdracht nog steeds voldoen aan de informatieverplichtingen en mag hij niet volstaan met een standaarddocument als de klant de informatie niet begrijpt. De adviseur had daarom moeten beoordelen of de heer Jansen met de gekozen uitvoeringsvariant wel een geïnformeerde beslissing kon nemen. Als blijkt dat de klant de risico's en kosten niet overziet, moet de adviseur alsnog adviseren of afzien van de dienstverlening. De enkele wens van de klant om geen advies, ontslaat de adviseur niet van zijn zorgplicht. De bank had moeten aantonen dat zij de klant vooraf voldoende had geïnformeerd over de gevolgen van het niet-advies en dat de klant desondanks een weloverwogen keuze heeft gemaakt.