Het Belgische toezichtkader en de gedragsregels voor verzekeringsdistributie
Het wettelijk kader
Verzekeringsdistributie in België wordt geregeld door de wet van 4 april 2014 (de distributiewet), die de Europese richtlijn IMD2/IDD omzet. De wet voorziet twee wettelijke statuten voor tussenpersonen: de makelaar (bemiddelt voor rekening van de klant, werkt in principe met meerdere verzekeraars en is onafhankelijk) en de agent (bemiddelt voor rekening van één of meer verzekeraars, in ondergeschikt verband). Daarnaast bestaan de subagent (handelt onder een agent) en de verzekeringsonderneming zelf. Elke tussenpersoon moet ingeschreven zijn bij de FSMA in het register van verzekeringstussenpersonen; zonder inschrijving is de activiteit strafbaar.
Toezicht en gedragsregels
De FSMA (Financiële Diensten en Markten Autoriteit) ziet toe op marktgedrag, consumentenbescherming en de naleving van de distributiewet; de NBB (Nationale Bank) houdt toezicht op de prudentiële gezondheid van verzekeraars. Verwar die twee niet. Kernbeginselen voor de tussenpersoon zijn: kennis en bekwaamheid (permanente vorming, minimaal 15 uur per jaar), zorgvuldigheid en loyaliteit, voorkoming van belangenconflicten, en transparantie over vergoedingen (provisies en andere voordelen moeten aan de klant worden meegedeeld wanneer die een adviesvraag stelt).
Valkuilen in vragen
- Register vs. vergunning: een tussenpersoon krijgt geen "vergunning" maar wordt ingeschreven in het FSMA-register.
- Ondernemingsnummer ≠ inschrijving: een KBO-nummer volstaat niet.
- Onafhankelijkheidsclaim: een agent mag zich niet als onafhankelijk voorstellen; alleen een makelaar kan in principe onafhankelijk zijn, en zelfs dan gelden voorwaarden.
- Dubbele rol: een tussenpersoon die ook voor een verzekeraar werkt, moet dat melden.
Vuistregel / voorbeeld
Een kandidaat-makelaar vraagt of hij mag starten zodra hij zijn KBO-nummer heeft en een agentuurovereenkomst met één verzekeraar heeft getekend. Regel: nee - hij moet eerst slagen voor het bekwaamheidsexamen (of een erkende opleiding voltooien) en zich inschrijven bij de FSMA; pas dan mag hij bemiddelen. Zonder inschrijving zijn verrichtingen nietig of strafbaar en loopt de klant bescherming mis.