De twijfel over een behandeling bij een terminale patiënt
Een man van 74 jaar met uitgezaaide longkanker heeft een levensverwachting van enkele maanden. Hij is helder en bespreekt met zijn arts een nieuwe chemotherapie die de overleving gemiddeld met zes weken verlengt, maar in 30 % van de gevallen ernstige bijwerkingen geeft. De patiënt zegt dat hij vooral kwaliteit van leven belangrijk vindt en niet weet wat hij moet kiezen. Zijn dochter, die aanwezig is, dringt aan op de behandeling: “We moeten alles proberen.” De arts twijfelt of de dochter te veel invloed heeft.
1. Wie beslist hier uiteindelijk over de behandeling, en welke rol spelen de dochter en de arts? Onderbouw je antwoord.
Read the worked answer
De patiënt beslist:
- De man is helder en wilsbekwaam. Dan ligt de beslissing bij hem, ook als zijn keuze afwijkt van wat zijn dochter wil.
- Het recht op zelfbeschikking weegt zwaar, zeker bij een beslissing over kwaliteit van leven aan het einde van het leven.
Rol van de dochter:
- Zij mag haar mening geven en haar betrokkenheid is belangrijk. Maar aandringen mag niet leiden tot een beslissing die de patiënt niet zelf wil.
- De arts moet nagaan of de patiënt zich onder druk gezet voelt en dat bespreekbaar maken.
Rol van de arts:
- Informatie geven over voor- en nadelen, inclusief de onzekerheid over het effect.
- De patiënt helpen zijn waarden te verwoorden, zonder de beslissing over te nemen.
Conclusie: de patiënt beslist; de dochter en de arts ondersteunen.
2. De patiënt vraagt de arts: “Wat zou u doen?” Hoe kan de arts hier professioneel op reageren zonder de beslissing over te nemen?
Read the worked answer
Professionele reactie:
- De arts mag een persoonlijke voorkeur uitspreken als de patiënt daar expliciet om vraagt, maar moet duidelijk maken dat dit niet automatisch de juiste keuze voor de patiënt is.
- Beter is eerst de waarden van de patiënt te verkennen: wat betekent kwaliteit van leven voor hem, hoe weegt hij zes extra weken tegen ernstige bijwerkingen?
- Daarna kan de arts uitleggen wat de opties concreet betekenen: wat merkt hij van de bijwerkingen, hoeveel tijd brengt hij dan in het ziekenhuis door, wat gebeurt er als hij stopt?
Waarom niet zomaar “ik zou dit doen”:
- De arts kent de patiënt en zijn waarden niet volledig. Een direct advies kan de patiënt onbedoeld sturen.
- De patiënt moet zelf kunnen beslissen op basis van begrijpelijke informatie.
Afronding: de arts kan zeggen dat beide keuzes verdedigbaar zijn en dat hij de patiënt zal steunen, wat hij ook kiest.