Toelatingsexamen Arts cheat sheet

Zwaartekracht op aarde: Fz = m·g met g ≈ 9,81 m/s²; massa in kg, kracht in newton (N).

Dichtheid: ρ = m/V; soortelijk gewicht is ρ·g. Een voorwerp zinkt in water als ρ > 1000 kg/m³, blijft zweven bij ρ = 1000 kg/m³.

Druk in een vloeistof: p = p₀ + ρ·g·h; hydrostatische druk hangt alleen af van diepte, dichtheid en g, niet van de vorm van het vat.

Wet van Behoud van Energie: bij een vallend voorwerp geldt m·g·h = ½·m·v², dus v = √(2·g·h) zonder wrijving.

Snelheid en versnelling: v = Δx/Δt en a = Δv/Δt; bij eenparig versnelde beweging geldt s = ½·a·t² en v = a·t.

Chemische hoeveelheid: n = m/M en n = N/N_A met N_A ≈ 6,02·10²³ mol⁻¹; molaire concentratie c = n/V (V in liter).

Zuur-base: pH = −log[H₃O⁺]; bij 25 °C geldt pH + pOH = 14 en Kw = [H₃O⁺]·[OH⁻] = 1,0·10⁻¹⁴.

Genetica: bij een monohybride kruising van twee heterozygoten (Aa × Aa) is de fenotypische verhouding 3:1 en de genotypische 1:2:1.

Celcyclus en erfelijkheid: DNA-replicatie gebeurt in de S-fase; meiose halveert het aantal chromosomen (2n → n) en veroorzaakt recombinatie.

Correlatie is geen causaliteit: een statistisch verband tussen twee variabelen bewijst niet dat de ene variabele de andere veroorzaakt.

Een geldige deductie heeft de vorm: als P dan Q; P is waar; dus Q is waar. Bevestigen van Q of ontkennen van P levert geen geldige conclusie.

Bij een controlegroep en randomisatie wordt selectiebias beperkt; blindering (enkel/dubbel) beperkt verwachtingseffecten bij proefpersonen en onderzoekers.

Sensitiviteit = terecht positieven / alle zieken; specificiteit = terecht negatieven / alle gezonden. Een positieve testvoorspellende waarde stijgt bij hogere prevalentie.

Een p-waarde geeft de kans op de waargenomen data (of extremer) als de nulhypothese waar is; p < 0,05 verwerpt H₀ bij dat significantieniveau.

Absolute risico's zijn informatiever dan relatieve: een stijging van 2% naar 3% is een relatieve toename van 50% maar een absoluut verschil van 1 procentpunt.

Besliskunde: verwachte waarde = som van (kans × uitkomst); kies bij risicomijding niet automatisch de optie met de hoogste verwachte waarde.

Informed consent vereist wilsbekwaamheid, volledige informatie over doel, risico's en alternatieven, en vrijwilligheid zonder druk.

Wet van Ohm: U = I·R; serieweerstanden tellen op (R = R₁ + R₂), parallel geldt 1/R = 1/R₁ + 1/R₂.

Vermogen: P = U·I = I²·R; elektrische energie E = P·t in joule (W·s) of kilowattuur.

Thermodynamica: Q = m·c·ΔT; bij faseovergang geldt Q = m·L zonder temperatuurverandering.

Ideaal gas: p·V = n·R·T met R ≈ 8,31 J/(mol·K); temperatuur altijd in kelvin (K = °C + 273).

Optica: 1/f = 1/v + 1/b; bij een bolle lens is f positief, bij een holle lens negatief; vergroting N = b/v.

Osmose: water verplaatst zich van lage naar hoge opgeloste-stofconcentratie door een semipermeabel membraan; dierlijke cellen kunnen lyseren in hypotoon milieu.

Enzymen verlagen de activeringsenergie zonder de evenwichtsligging te veranderen; temperatuur en pH beïnvloeden de reactiesnelheid via de tertiaire structuur.

Systematisch literatuur zoeken: formuleer een PICO-vraag (populatie, interventie, vergelijking, uitkomst) en gebruik MeSH-termen voor reproduceerbare zoekstrategieën.

Bewijshiërarchie: systematische reviews en gerandomiseerde trials wegen zwaarder dan cohortonderzoek, dat zwaarder weegt dan case reports en expertopinie.

Ethische principes: autonomie, weldoen, niet-schaden en rechtvaardigheid; bij conflict prevaleert niet-schaden bij acute levensbedreiging.

Communicatie: gebruik teach-back om begrip te controleren; vermijd jargon en vraag de patiënt de uitleg in eigen woorden te herhalen.

Foutenanalyse: onderscheid latente systeemfouten van actieve menselijke fouten; bij een incident is een open, niet-bestraffende meldcultuur effectiever dan individuele schuld.

Getalinterpretatie: bij een NNT van 50 moeten 50 patiënten worden behandeld om één extra gunstige uitkomst te bereiken; NNH werkt analoog voor schade.

Argumentatie: een drogreden als 'beroep op autoriteit' of 'stroman' maakt een standpunt ongeldig, ook als de conclusie toevallig juist is.

Bloedgroepen ABO: A en B zijn codominant, O is recessief; een kind van ouders met groep A en groep B kan groep O hebben als beide ouders heterozygoot zijn.

Ademhaling: diffusie van O₂ en CO₂ verloopt van hoge naar lage partiële druk; longblaasjes hebben een groot oppervlak en dunne wand.

Nierfunctie: glomerulaire filtratie gebeurt op basis van grootte en lading; glucose wordt in de proximale tubulus volledig geresorbeerd.

Zenuwgeleiding: rustpotentiaal ≈ −70 mV door de Na⁺/K⁺-pomp; een actiepotentiaal ontstaat bij depolarisatie tot de drempelwaarde.

Chemisch evenwicht: bij toename van druk verschuift het evenwicht naar de zijde met minder gasmoleculen (principe van Le Chatelier).

Oxidatie-reductie: oxidatie is elektronenverlies, reductie is elektronenopname; een reductor staat zelf zijn elektronen af.

Differentiaaldiagnose: werk van waarschijnlijk naar onwaarschijnlijk, maar sluit 'must-not-miss' aandoeningen eerst uit, ook bij lage voorafkans.

Bayes in de praktijk: de post-testkans stijgt sterker wanneer de voorafkans hoog is; een goede test bij een zeldzame ziekte levert nog veel fout-positieven op.

Prevalentie en incidentie: prevalentie is het aantal bestaande gevallen op een moment; incidentie is het aantal nieuwe gevallen per tijdseenheid.

Confounding: een derde variabele die zowel met blootstelling als uitkomst samenhangt, kan een schijnverband veroorzaken; randomisatie of stratificatie corrigeert hiervoor.

Intercollegiale toetsing en richtlijnen: een richtlijn is een hulpmiddel, geen wet; afwijken moet gemotiveerd en gedocumenteerd worden.

Prioriteren bij meerdere patiënten: gebruik ABCDE (airway, breathing, circulation, disability, exposure) om acute bedreigingen eerst aan te pakken.

Rekenen met eenheden: 1 L = 1 dm³ = 10⁻³ m³; 1 mL = 1 cm³; 1 m/s = 3,6 km/h.

Logaritmen: log(a·b) = log a + log b en log(a/b) = log a − log b; gebruikt bij pH en bij geluidsniveau in decibel.

Grafiekinterpretatie: de helling van een x-t-grafiek geeft snelheid, de helling van een v-t-grafiek geeft versnelling en de oppervlakte onder een v-t-grafiek geeft afgelegde weg.

Driehoek en vectoren: bij loodrechte componenten geldt F_res = √(F_x² + F_y²); ontbind krachten met sinus en cosinus van de hoek.

Kansrekenen: P(A en B) = P(A)·P(B) alleen bij onafhankelijkheid; P(A of B) = P(A) + P(B) − P(A en B).

Stralingsverval: na n halveringstijden resteert (½)ⁿ van de oorspronkelijke activiteit; activiteit wordt uitgedrukt in becquerel (verval per seconde).