ЦТ Belarusian Language flashcards
ЦТ Belarusian Language · Build recall with a focused review session.
32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.
- Аканне
- У беларускай мове ненаціскныя о і э вымаўляюцца і пішуцца як а: вада, галава, рака; гэта правіла называецца аканнем.
- Яканне
- У ненаціскных складах е пераходзіць у я пасля мяккіх зычных: лес - лясы, снег - снягі. Гэта правіла называецца яканнем.
- Дзеканне
- Зычны д перад е, ё, і, ю, я пераходзіць у дз: дзеці, дзень, хадзіць. Гэта фанетычнае правіла называецца дзеканнем.
- Апостраф
- Апостраф пішацца пасля прыставак і першай часткі складаных слоў перад е, ё, ю, я, і: з'езд, аб'ём, двух'ярусны.
- Назоўнік
- Самастойная часціна мовы, якая абазначае прадмет і адказвае на пытанні хто? што? Мае род, лік і склон.
- Дзеяслоў
- Самастойная часціна мовы, якая абазначае дзеянне або стан і адказвае на пытанні што рабіць? што зрабіць? Змяняецца па часах, асобах і ліках.
- Прыметнік
- Часціна мовы, якая абазначае прымету прадмета і адказвае на пытанні які? чый? Змяняецца па родах, ліках і склонах; мае ступені параўнання.
- Дзеепрыслоўе
- Нязменная форма дзеяслова, якая абазначае дадатковае дзеянне пры асноўным дзеянні: чытаючы, зрабіўшы. Не змяняецца па родах, ліках і склонах.
- Дапасаванне
- Тып сувязі ў словазлучэнні, пры якім залежнае слова прымае род, лік і склон галоўнага: зялёны лес, зялёнага лесу.
- Кіраванне
- Тып сувязі, пры якім галоўнае слова патрабуе ад залежнага пэўнага склону: чытаць кнігу, цікавіцца музыкай.
- Прымыканне
- Тып сувязі, пры якім залежнае слова далучаецца да галоўнага без змены формы і без прыназоўніка: хутка бегчы, вельмі цікавы.
- Складаназалежны сказ
- Складаны сказ, часткі якога няроўныя: галоўная частка і адна або некалькі даданых, злучаных злучнікамі або злучальнымі словамі.
- Коска перад але
- Перад супраціўнымі злучнікамі а, але, ды ў значэнні але ў складаным сказе і паміж аднароднымі членамі ставіцца коска.
- Двукроп'е
- Двукроп'е ставіцца пасля абагульняльнага слова перад аднароднымі членамі, а таксама ў бяззлучнікавым сказе перад тлумачэннем або прычынай.
- Працяжнік паміж дзейнікам і выказнікам
- Працяжнік ставіцца, калі дзейнік і выказнік выражаны назоўнікамі ў назоўным склоне і звязка адсутнічае: Мінск - сталіца.
- Зваротак
- Слова або спалучэнне слоў, якое называе таго, да каго звяртаюцца. На пісьме выдзяляецца коскамі: Сябры, дапамажыце!
- Сінонімы
- Словы, блізкія або аднолькавыя па значэнні, але розныя па гучанні і напісанні: смелы - адважны, ісці - крочыць.
- Амонімы
- Словы, якія гучаць і пішуцца аднолькава, але маюць рознае значэнне: коса (прылада) і коса (валасы).
- Фразеалагізм
- Устойлівае спалучэнне слоў, значэнне якога не вынікае з значэнняў асобных слоў: біць баклушы - лодарнічаць.
- Антонімы
- Словы з процілегласным значэннем: высокі - нізкі, добры - злы. Антонімы ўжываюцца для стылістычнага супрацьпастаўлення.
- Беларускі алфавіт
- Беларускі алфавіт налічвае 32 літары: 6 галосных і 26 зычных, уключаючы ў нескладовае. Літары Ё, І, Ў, Ы, Э ўласцівыя беларускай графіцы.
- Націск
- У беларускай мове націск не фіксаваны і можа перамяшчацца: вада - воды, гара - горы. Ён можа быць сэнсаадрознівальным: замак - замак.
- У нескладовае
- Літара ў абазначае гук, блізкі да в, які ўжываецца пасля галосных і не ў пачатку слова перад зычным: быў, лаўка.
- Аглушэнне
- На канцы слова і перад глухімі зычнымі звонкія зычныя вымаўляюцца глуха: дуб [дуп], казка [каска].
- Корань
- Галоўная значная частка слова, якая змяшчае агульнае значэнне роднасных слоў: лес, лясны, лясок.
- Канчатак
- Зменная частка слова, якая выражае граматычныя значэнні роду, ліку, склону або асобы: сцяна, сцяны, сцяне.
- Прыставачны спосаб
- Спосаб словаўтварэння, пры якім да цэлага слова дадаецца прыстаўка: пісаць - запісаць, хадзіць - прыходзіць.
- Складанне
- Спосаб словаўтварэння, пры якім асновы двух або больш слоў злучаюцца ў адно слова, часта з дапамогай злучальных галосных о, е: лесавоз.
- Навуковы стыль
- Функцыянальны стыль, які выкарыстоўваецца ў навуцы і адукацыі. Яму ўласцівыя дакладнасць, лагічнасць, абстрактная лексіка і тэрміны.
- Афіцыйна-справавы стыль
- Функцыянальны стыль дакументаў, законаў і службовых папер. Характарызуецца стандартнымі формуламі, клішэ, дакладнасцю і адсутнасцю эмацыйнасці.
- Таўталогія
- Памылка, пры якой у адным сказе паўтараюцца аднакаранёвыя словы: «расказаць расказ». Пагаршае мову, яе трэба пазбягаць.
- Плеаназм
- Моўная памылка, якая ўзнікае пры ўжыванні лішніх слоў з аднолькавым значэннем: «памятны сувенір», «свабодная вакансія».