Devijantnost, društvena kontrola, kriminalitet i socijalna patologija
Ovo područje ispituje odstupanje od norma, reakcije društva i pojave koje se označavaju kao socijalna patologija. Ispit traži da razlikuješ devijantnost od kriminaliteta, formalnu od neformalne kontrole te objašnjenja koja naglašavaju strukturu, učenje ili etiketiranje.
Devijantnost i društvena kontrola
Devijantnost je ponašanje koje krši društvene norme; kriminalitet je kršenje zakona. Granice se mijenjaju kroz vrijeme i među društvima, pa je devijantnost relativna. Socijalna kontrola uključuje neformalne reakcije (pogled, ogovaranje, isključivanje) i formalne (policija, sudovi, zatvor). Sankcije mogu biti pozitivne ili negativne. Ne svaka devijantnost je patološka: Durkheim tvrdi da može poticati promjenu i učvršćivati granice zajednice. Kontrola može biti usmjerena na pojedinca ili na skupinu, a njezina strogoća ovisi o moći i kontekstu.
Teorijska objašnjenja
Durkheim povezuje anomiju s oslabljenim normama. Mertonova teorija napetosti objašnjava devijantnost jazom između kulturnih ciljeva i institucionalnih sredstava; oblici prilagodbe su konformizam, inovacija, ritualizam, povlačenje i pobuna. Sutherlandova teorija diferencijalne asocijacije tvrdi da se devijantno ponašanje uči u interakciji. Beckerova teorija etiketiranja naglašava da društvo označava pojedinca, a etiketa može postati samoispunjavajuće proročanstvo. Hirschi povezuje kontrolu sa vezama, predanosti, sudjelovanjem i vjerovanjem. Konfliktna perspektiva pita koga zakon štiti i čije se ponašanje strože kažnjava. Kriminalitet bijelog ovratnika pokazuje da se šteta i odgovornost ne raspoređuju jednako.
Radni primjer
Učenik piše grafite po zidu. Formalno je riječ o kršenju zakona i školske norme; neformalna sankcija može biti ukor, formalna prijava. Ako ga se javno etiketira kao „delinkventa“, reakcija može pojačati udaljavanje od škole. Analiza mora odvojiti čin, društvenu reakciju i posljedice te pokazati zašto je etiketiranje važno, a ne samo navesti da je zid oštećen.
Zamke koje odnose bodove
Devijantnost nije isto što i kriminalitet. Etiketiranje nije isto što i činjenje prekršaja. Anomija nije isto što i Mertonova napetost, iako su povezane. Statistika kriminala ne pokazuje ukupan broj djela zbog tamne brojke. Ne svodi sva objašnjenja na biologiju ili „loše društvo“. Ne poistovjećuj socijalnu patologiju s politikom kažnjavanja.