First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (गद्य)
गद्यको कुन विधामा लेखकले आफैँले भोगेका, देखेका र सम्झनयोग्य अनुभवहरूलाई व्यक्तिगत दृष्टिकोणबाट केन्द्रमा राखेर लेख्छ?
- जीवनी
- निबन्ध
- नाटक
- संस्मरण Correct answer.
Explanation
संस्मरण गद्यको त्यो विधा हो जसमा लेखकले आफैँले भोगेका, देखेका र सम्झनयोग्य घटनाहरूलाई व्यक्तिगत दृष्टिकोणबाट प्रस्तुत गर्छ। यसमा स्मृतिको स्वर र अनुभवको प्रामाणिकता प्रमुख हुन्छ।
Question 2Prose (गद्य)
कथामा घटनाहरूलाई सुरु, विकास र अन्त्यको क्रममा जोडेर अगाडि बढाउने मुख्य तत्वलाई के भनिन्छ?
- देशकाल
- कथावस्तु Correct answer.
- संवाद
- पात्र
Explanation
कथावस्तु भनेको कथाको मुख्य घटनाक्रम हो, जसले सुरु, विकास र अन्त्यलाई कार्यकारणको क्रममा जोड्छ। पात्र, देशकाल र संवादले कथावस्तुलाई सहयोग गर्छन् तर घटनाक्रम आफैँ कथावस्तु हो।
Question 3Prose (गद्य)
गद्यको कुन विधामा लेखकले कुनै विषयमा आफ्ना विचार, तर्क र अनुभवलाई सुसंगठित रूपमा प्रस्तुत गर्छ?
- कथा
- संस्मरण
- नाटक
- निबन्ध Correct answer.
Explanation
निबन्धमा कुनै एक विषयमा लेखकका विचार, तर्क र दृष्टिकोण सुसंगठित रूपमा प्रस्तुत हुन्छन्। यसमा भावना भन्दा विचारको भूमिका बढी हुन्छ।
Question 4Prose (गद्य)
तलको अंश पढेर उत्तर दिनुहोस्: 'गाउँको सानो पाठशालाका शिक्षक हरेक बिहान विद्यार्थीलाई भन्थे, आफ्नो भाषा र संस्कृतिलाई बिर्सनु भनेको जरा गुमाउनु हो।' यस अंशमा शिक्षकको मुख्य जोर केमा छ?
- परीक्षाको नतिजा सुधार्ने उपायमा
- विद्यालयको भौतिक सुविधामा
- भाषा र संस्कृतिको संरक्षणमा Correct answer.
- गाउँको राजनीतिक नेतृत्वमा
Explanation
शिक्षकको भनाइले भाषा र संस्कृति नै समुदायको जरा भएको र तिनको संरक्षण आवश्यक भएको सन्देश दिन्छ। भौतिक सुविधा, परीक्षाफल वा राजनीति यस अंशको केन्द्र होइन।
Question 5Prose (गद्य)
कथामा घटनाक्रमसँगै स्वभाव, दृष्टिकोण र मूल्यमान्यता बदलिने पात्रलाई कुन शब्दले चिनाइन्छ?
- स्थिर पात्र
- कथावाचक
- सहायक पात्र
- गोलाकार पात्र Correct answer.
Explanation
गोलाकार पात्र (round character) घटना र अनुभवसँगै स्वभाव, दृष्टिकोण वा मूल्यमान्यता बदल्ने पात्र हो। स्थिर पात्र भने सुरुदेखि अन्त्यसम्म लगभग उही स्वभावको रहन्छ।
Question 6Prose (गद्य)
कथाको वर्णन 'मैले देखेँ', 'मैले भोगेँ' भन्ने शैलीमा भएको छ र कथावाचक स्वयं घटनाको सहभागी पात्र हो। यस दृष्टिकोणलाई के भनिन्छ?
- तृतीय पुरुष सर्वज्ञ दृष्टिकोण
- वस्तुनिष्ठ पत्रकारितात्मक दृष्टिकोण
- प्रथम पुरुष दृष्टिकोण Correct answer.
- द्वितीय पुरुष सम्बोधन दृष्टिकोण
Explanation
कथावाचक आफैँ 'मैले देखेँ' भनी घटनामा संलग्न भएर बोल्दा प्रथम पुरुष दृष्टिकोण हुन्छ। तृतीय पुरुष दृष्टिकोणमा कथावाचक बाहिर रहेर 'उसले' वा 'उनले' भन्ने शैलीमा वर्णन गर्छ।
Question 7Prose (गद्य)
व्यंग्यात्मक गद्यको मुख्य प्रवृत्ति कुन हो?
- घटनाको ऐतिहासिक कालक्रम मात्र खोतल्नु
- प्रकृतिको सौन्दर्यलाई भावुक शब्दमा चित्रण गर्नु
- विकृतिलाई व्यङ्ग्यमार्फत सुधारको सन्देश दिनु Correct answer.
- पात्रको जीवनी तथ्यांकसहित विस्तार गर्नु
Explanation
व्यंग्यात्मक गद्यले हाँसो उत्पन्न गर्दै समाजका कमजोरी, विकृति र अन्यायमाथि प्रहार गर्छ। यसको उद्देश्य केवल मनोरञ्जन होइन, सुधारको सन्देश दिनु हो।
Question 8Prose (गद्य)
निबन्ध र कथाबीचको मुख्य भेद देखाउने भनाइ कुन हो?
- निबन्धमा विचार, कथामा घटना र पात्र प्रधान Correct answer.
- कथामा लेखकको व्यक्तिगत विचार मात्र प्रधान हुन्छ
- निबन्धमा पात्रहरूबीचको लामो संवाद अनिवार्य हुन्छ
- दुवै विधामा कल्पनाको प्रयोग गरिँदैन
Explanation
निबन्धको केन्द्र विचार, तर्क र दृष्टिकोण हुन्छ; कथाको केन्द्र घटनाक्रम, पात्र र संघर्ष हुन्छ। दुवै गद्य विधा भए पनि तिनको संरचना र उद्देश्य फरक पर्छ।
Question 9Prose (गद्य)
संस्मरण र जीवनीको मुख्य भिन्नता कुन हो?
- संस्मरण सधैं काल्पनिक हुन्छ भने जीवनी वास्तविक तथ्यमा आधारित
- संस्मरण पद्यमा लेखिन्छ भने जीवनी गद्यमा लेखिन्छ
- संस्मरणमा आफ्ना अनुभव, जीवनीमा अन्यको जीवनकथा Correct answer.
- जीवनीमा घटनाक्रम हुँदैन, केवल लेखकका विचार हुन्छन्
Explanation
संस्मरण आत्मपरक हुन्छ र लेखकका आफ्ना स्मरणीय अनुभव समेट्छ; जीवनी कुनै अन्य व्यक्तिको जीवनको तथ्यपरक विवरण हो। दुवै गद्य विधा हुन्, तर केन्द्र र दृष्टिकोण फरक हुन्छ।
Question 10Prose (गद्य)
गद्य रचनाको अन्तिम अनुच्छेदले सामान्यतः कुन काम गर्छ?
- मूल सन्देश वा भावलाई टुंगोमा पुर्याउँछ Correct answer.
- कथाको काल्पनिक समय बदलेर भ्रम सिर्जना गर्छ
- नयाँ पात्रको विस्तृत परिचय थपेर कथा लम्ब्याउँछ
- मुख्य घटनाको सुरुवात गरेर पाठकलाई अलमल्याउँछ
Explanation
अन्तिम अनुच्छेदले रचनाको मुख्य विचार, सन्देश वा भावलाई समेटेर टुंगोमा पुर्याउँछ। यसले पाठकमा समग्र प्रभाव छोड्ने र रचना पूर्ण भएको अनुभूति दिने काम गर्छ।
Question 11Prose (गद्य)
गद्य साहित्यलाई कथात्मक र विचारात्मक भनी छुट्याउँदा तलकामध्ये कुन विचारात्मक गद्यको उदाहरण हो?
- कथा
- संस्मरण
- उपन्यास
- निबन्ध Correct answer.
Explanation
विचारात्मक गद्यमा लेखकले तर्क, विश्लेषण र विचारलाई प्रमुख बनाएर विषयको व्याख्या गर्छ। निबन्ध यस्तै विचारकेन्द्रीय गद्यविधा हो, जहाँ कथानकभन्दा सिद्धान्त र दृष्टिकोणको प्रस्तुति महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
Question 12Prose (गद्य)
कथामा पात्रहरूको क्रियाकलाप जुन समय, स्थान र सामाजिक वातावरणमा घट्छ, त्यसलाई गद्यविचारमा के भनिन्छ?
- द्वन्द्व
- सन्देश
- कथावस्तु Correct answer.
- परिवेश
Explanation
परिवेशले कथाको समय, स्थान र सामाजिक वातावरणलाई जनाउँछ। पात्रको क्रिया यही वातावरणमा घटेर कथालाई विश्वसनीय बनाउँछ।
Question 13Prose (गद्य)
गद्य कथामा पात्रहरूबीचको संवादले मुख्यतः कुन काम गर्छ?
- चरित्र स्पष्ट पार्न Correct answer.
- कथाको शीर्षक बदल्न
- लेखकको जीवनी दिन
- घटनाको गति रोक्न
Explanation
संवादले पात्रले के सोच्छ, कस्तो स्वभाव राख्छ र अरूसँगको सम्बन्ध कस्तो छ भन्ने कुरा कार्यव्यापारै देखाउँछ। यसकारण गद्य कथामा संवाद चरित्र उद्घाटनको प्रभावकारी साधन मानिन्छ।
Question 14Prose (गद्य)
जीवनी लेख्दा लेखकले मुख्यतः कुन दृष्टिकोण अपनाउँछ?
- चेतनाधारा शैलीको
- तेस्रो पुरुषको Correct answer.
- प्रथम पुरुषको
- दोस्रो पुरुषको
Explanation
जीवनीमा लेखकले अरू व्यक्तिको जीवनका घटना र योगदानको वर्णन गर्छ, त्यसैले बाह्य रूपमा तेस्रो पुरुषको दृष्टिकोण अपनाउँछ। आत्मकथामा भने लेखक स्वयं विषय बनेर प्रथम पुरुषमा लेख्छ।
Question 15Prose (गद्य)
रेखाचित्रमा लेखकले कुन कुरालाई प्राथमिकता दिन्छ?
- स्थानहरूको विस्तृत सूची
- तर्कपूर्ण सिद्धान्त व्याख्या
- विस्तृत काल्पनिक कथानक
- व्यक्तिको स्वभावको झलक Correct answer.
Explanation
रेखाचित्र व्यक्तिको पूरै जीवनकथा होइन, उसको स्वभाव, विशेषता र व्यक्तित्वको छोटो तर प्रभावकारी झलक हो। थोरै विवरणमा व्यक्ति चिनाउने कला यसको मुख्य विशेषता हो।
Question 16Prose (गद्य)
यात्रा संस्मरणको केन्द्रविन्दु कुन हुन्छ?
- कविताको लय निर्धारण
- व्याकरणिक नियमको विस्तृत व्याख्या
- काल्पनिक पात्रको द्वन्द्व
- यात्रा अनुभव र स्थल वर्णन Correct answer.
Explanation
यात्रा संस्मरणमा लेखकले आफूले भ्रमण गरेका स्थान, बाटो, मानिस र आफ्ना अनुभवलाई केन्द्रमा राख्छ। स्थल वर्णन र व्यक्तिगत अनुभूति नै यस विधाको प्रमुख आधार हो।
Question 17Prose (गद्य)
निबन्धमा भूमिका, विवेचन र निष्कर्षको सन्तुलित संरचना किन आवश्यक मानिन्छ?
- पात्रको सङ्ख्या बढाउन
- कविताको छन्द मिलाउन
- विषयको क्रमबद्ध बुझाइ दिन Correct answer.
- कथामा अनावश्यक रहस्य कायम राख्न
Explanation
निबन्ध विचारकेन्द्रीय विधा भएकाले भूमिकाले विषय प्रस्तुत गर्छ, विवेचनले तर्क र प्रमाण जोड्छ, निष्कर्षले समग्र विचार टुङ्ग्याउँछ। यसले पाठकलाई विषयको क्रमबद्ध र स्पष्ट बुझाइ दिन्छ।
Question 18Prose (गद्य)
निबन्धमा दृष्टान्तको प्रयोगले मुख्यतः कुन काम गर्छ?
- कथाको अन्त्य गर्न
- पात्रको सङ्ख्या घटाउन
- कविताको लय मिलाउन
- अमूर्त विचार खोल्न Correct answer.
Explanation
दृष्टान्तले जटिल वा अमूर्त विचारलाई मूर्त उदाहरणसँग जोडेर बुझाउँछ। निबन्धमा यसको प्रयोगले तर्कलाई सरल र विश्वसनीय बनाउँछ।
Question 19Prose (गद्य)
कथाको सर्वज्ञ दृष्टिकोणमा कथावाचकको मुख्य विशेषता कुन हो?
- सबै पात्रको मन जान्न सक्छ Correct answer.
- कथावाचक केवल संवाद सुनाउँछ
- कथावाचक स्वयं कथाको पात्र बन्छ
- कथावाचक घटनामा अनुपस्थित रहन्छ
Explanation
सर्वज्ञ दृष्टिकोणमा कथावाचक पात्र नभए पनि सबै पात्रको बाहिरी व्यवहार र भित्री मनसाय जान्ने क्षमता राख्छ। यसले कथालाई बहुपक्षीय जानकारी दिन सक्ने बनाउँछ।
Question 20Prose (गद्य)
व्यक्तिपरक र वस्तुनिष्ठ निबन्धको मुख्य भेद देखाउने जोडी कुन हो?
- अनुभूति प्रधान र तर्क प्रधान Correct answer.
- काल्पनिक पात्र र ऐतिहासिक पात्र
- संवाद अनिवार्य र संवाद निषेध
- पद्य रचना र गद्य रचना
Explanation
व्यक्तिपरक निबन्धमा लेखकको अनुभूति, भावना र व्यक्तिगत दृष्टिकोण प्रधान हुन्छ; वस्तुनिष्ठ निबन्धमा विषयको तर्कपूर्ण, प्रमाणसहित विवेचन प्रधान हुन्छ। यही भावुकता र तर्कको केन्द्रबिन्दुको भेदले दुवैलाई छुट्याउँछ।
Question 21Prose (गद्य)
गद्यको कुन विधामा लेखकले कुनै साहित्यिक कृतिको गुण-दोष, शिल्प र सन्देशको तर्कपूर्ण मूल्याङ्कन गर्छ?
- निबन्ध
- समालोचना Correct answer.
- रेखाचित्र
- संस्मरण
Explanation
समालोचनामा कृतिको विश्लेषण, मूल्याङ्कन र तर्कपूर्ण राय केन्द्रित हुन्छ। निबन्धमा विचार, संस्मरणमा व्यक्तिगत अनुभव र रेखाचित्रमा व्यक्ति-चित्रण प्रधान हुन्छ।
Question 22Prose (गद्य)
दैनिकी विधाको मुख्य विशेषता कुन हो?
- यात्रास्थलको अनुभव मात्र वर्णन गर्नु
- कृतिको गुणदोष तर्कसहित मूल्याङ्कन गर्नु
- व्यक्तिको पूरा जीवनकथा क्रमबद्ध लेख्नु
- दैनिक घटना र भावना तिथि-क्रममा टिप्नु Correct answer.
Explanation
दैनिकीमा लेखकले दिनप्रतिदिनका घटना, भावना र अनुभवलाई तिथि वा समयको क्रममा व्यक्तिगत शैलीमा टिप्छ। यो आत्मपरक र तत्कालीन अभिलेख हो, त्यसैले पूरा जीवनी वा समालोचना होइन।
Question 23Prose (गद्य)
औपचारिक पत्रमा प्राप्तकर्तालाई पत्रको उद्देश्य स्पष्ट पार्न प्रायः कुन तत्व राखिन्छ?
- विषय-रेखा Correct answer.
- काल्पनिक पात्रको संवाद
- कथानकको चरम बिन्दु
- स्थलगत यात्रा-वर्णन
Explanation
औपचारिक पत्रमा सम्बोधनपछि 'विषय' वा विषय-रेखा राखेर पत्र केबारे हो छोटकरीमा खुलाइन्छ। यसले प्राप्तकर्तालाई पत्रको प्रयोजन तुरुन्त बुझ्न मद्दत गर्छ।
Question 24Prose (गद्य)
कथाको क्लाइम्याक्स भन्नाले के बुझिन्छ?
- कथाको सबैभन्दा तीव्र र निर्णायक मोड Correct answer.
- कथाको अन्तमा दिइने नैतिक सन्देश
- पात्रको बाल्यकालको पृष्ठभूमि
- कथाको सुरुमा पात्र र परिवेशको परिचय दिने खण्ड
Explanation
क्लाइम्याक्स कथाको त्यो बिन्दु हो जहाँ द्वन्द्व सबैभन्दा तीव्र भई घटनाको निर्णायक मोड आउँछ। यसपछि कथाको अन्त्यतिर समाधान वा परिणाम देखिन थाल्छ।
Question 25Prose (गद्य)
आत्मकथामा कथावाचक प्रायः को हुन्छ?
- पाठकको प्रतिनिधि
- स्वयं आत्मकथाकार Correct answer.
- जीवनी लेख्ने तेस्रो व्यक्ति
- कथाको काल्पनिक पात्र
Explanation
आत्मकथामा लेखक आफ्नै जीवनका घटना र अनुभव आफैँले प्रस्तुत गर्छ, त्यसैले कथावाचक स्वयं आत्मकथाकार हुन्छ। यसले वर्णनलाई प्रत्यक्ष र आत्मपरक बनाउँछ।
Question 26Prose (गद्य)
कथामा उपकथा (सबप्लट) को मुख्य भूमिका के हो?
- मुख्य पात्रको नाम बदल्नु
- मुख्य कथाको भाव स्पष्ट पार्नु Correct answer.
- कथाको समय र स्थान पूर्ण हटाउनु
- कथाको शीर्षक तोक्नु
Explanation
उपकथा मुख्य कथासँग समानान्तर चल्दै मुख्य विषय, पात्रको स्वभाव वा द्वन्द्वलाई थप प्रकाश पार्न सहयोग गर्छ। यसले कथालाई गहिराइ दिन्छ, तर मुख्य कथालाई प्रतिस्थापन गर्दैन।
Question 27Prose (गद्य)
समालोचनामा उद्धरण वा प्रमाणको प्रयोगले मुख्यतः कुन काम गर्छ?
- मूल्याङ्कनको तर्क पुष्टि गर्ने Correct answer.
- लेखकको परिचय लुकाउने
- कृतिलाई काल्पनिक बनाउने
- पाठको सारांश मात्र दोहोर्याउने
Explanation
समालोचकले आफ्नो राय पुष्टि गर्न पाठबाट उद्धरण, प्रसंग वा प्रमाण देखाउँछ। यसले मूल्याङ्कनलाई आधारहीन आरोप होइन, तर्कसंगत विश्लेषण बनाउँछ।
Question 28Prose (गद्य)
भाषणको सुरुवातमा गरिने सम्बोधनको मुख्य काम के हो?
- भाषणलाई कथारूप दिनु
- श्रोतासँग सम्बन्ध जोड्नु Correct answer.
- श्रोताको नाम लुकाउनु
- भाषणको अन्त्य घोषणा गर्नु
Explanation
भाषणको सम्बोधनले श्रोतालाई उद्देश्य गरेर वक्ता र श्रोताबीच स्नेह, आदर र ध्यानको सम्बन्ध बनाउँछ। यसले भाषणको स्वर र सन्दर्भलाई पनि स्पष्ट पार्छ।
Question 29Prose (गद्य)
कथाको खुला अन्त्य (ओपन एन्डिङ) मा पाठकलाई के गर्न छोडिन्छ?
- अर्थ र भविष्य आफैँ अनुमान गर्न Correct answer.
- सबै द्वन्द्व तुरुन्त मेटाउन
- समय-स्थान निर्धारण गर्न
- पात्रको नाम बदलेर पढ्न
Explanation
खुला अन्त्यमा कथाकारले अन्तिम परिणाम स्पष्ट नबताई पाठकलाई अर्थ, सम्भावना र पात्रको भविष्य अनुमान गर्ने ठाउँ दिन्छ। यसले पाठकको सक्रिय सहभागिता र व्याख्याको स्वतन्त्रता बढाउँछ।
Question 30Prose (गद्य)
संस्मरणमा स्मृति र वर्तमानको दूरीले मुख्यतः कुन प्रभाव पार्छ?
- अनुभवको पुनर्मूल्याङ्कन गर्छ Correct answer.
- घटनालाई पूर्ण रूपमा काल्पनिक बनाउँछ
- लेखकको आत्म-उपस्थिति पूर्ण हटाउँछ
- घटनाको तिथि अनिवार्य रूपमा खोज्छ
Explanation
संस्मरणमा वर्तमानबाट फर्केर हेर्दा पुरानो अनुभवको अर्थ, महत्त्व र भावना पुनर्मूल्याङ्कन हुन्छ। यही दूरीले लेखनलाई केवल घटना-वर्णन होइन, चिन्तनपूर्ण र भावग्राही बनाउँछ।
Question 31Prose (गद्य)
कथामा पात्रको स्वभाव घटनाक्रमसँगै परिवर्तन हुँदै जान्छ भने त्यस्तो पात्रलाई के भनिन्छ?
- पृष्ठभूमि पात्र
- स्थिर पात्र
- गतिशील पात्र Correct answer.
- प्रतीकात्मक पात्र
Explanation
गतिशील पात्रको चरित्र कथाको घटना र अनुभवसँगै विकास हुन्छ वा बदलिन्छ। स्थिर पात्रको स्वभाव भने कथाभर लगभग उही रहन्छ। यसैले परिवर्तनशील स्वभाव भएको पात्र गतिशील पात्र हो।
Question 32Prose (गद्य)
व्यक्तिगत पत्रमा प्रायः कुन सम्बोधन उपयुक्त मानिन्छ?
- सम्बन्धित सबैजनालाई,
- प्रिय मित्र, Correct answer.
- महोदय/महोदया,
- श्रीमान् महोदय,
Explanation
व्यक्तिगत पत्र नजिकको मित्र वा नातेदारलाई लेखिने भएकाले “प्रिय मित्र” जस्तो आत्मीय सम्बोधन उपयुक्त हुन्छ। “महोदय/महोदया” औपचारिक पत्रको सम्बोधन हो।
Question 33Prose (गद्य)
औपचारिक पत्रको अन्त्यमा प्रायः कुन तत्व राखिन्छ?
- पात्रहरूको लामो संवाद
- निबन्धको उपसंहारको सार
- कथाको चरमोत्कर्षको दृश्य
- बिदाइ र हस्ताक्षर Correct answer.
Explanation
औपचारिक पत्रमा अन्त्यमा “भवदीय” जस्तो औपचारिक बिदाइ, प्रेषकको नाम र हस्ताक्षर राखिन्छ। यसले पत्रको औपचारिक ढाँचा पूरा गर्छ।
Question 34Prose (गद्य)
कथाको पात्र आफैँभित्र मनोवैज्ञानिक द्वन्द्वमा फस्नु कुन प्रकारको द्वन्द्व हो?
- प्रकृतिसँगको द्वन्द्व
- आन्तरिक द्वन्द्व Correct answer.
- बाह्य द्वन्द्व
- सामाजिक द्वन्द्व
Explanation
पात्रको मनभित्रको इच्छा, भय वा नैतिक द्वन्द्वलाई आन्तरिक द्वन्द्व भनिन्छ। बाह्य द्वन्द्व व्यक्ति र अर्को व्यक्ति, समाज वा प्रकृतिबीच हुन्छ।
Question 35Prose (गद्य)
प्रथम पुरुष दृष्टिकोणबाट लेखिएको कथामा कथावाचकको मुख्य विशेषता कुन हो?
- कथावाचक सबै पात्रको मन पढ्न सक्छ
- कथावाचक कथामा कहीँ देखिँदैन
- कथावाचक केवल संवाद लेख्छ
- कथावाचक स्वयं “म” भई वर्णन गर्छ Correct answer.
Explanation
प्रथम पुरुष दृष्टिकोणमा कथावाचक स्वयं कथाको पात्र वा साक्षी हुन्छ र “म” का माध्यमबाट घटना प्रस्तुत गर्छ। त्यसैले पाठकले कथावाचकको सीमित जानकारी मात्र पाउँछ।
Question 36Prose (गद्य)
यात्रा संस्मरणमा स्थानीय खानपान, रीतिरिवाज र भूगोलको वर्णनले मुख्यतः के देखाउँछ?
- पात्रको गहिरो मनोविज्ञान
- काल्पनिक संसारको विस्तृत निर्माण
- स्थानको सांस्कृतिक र भौगोलिक परिचय Correct answer.
- लेखकको व्यक्तिगत आत्मप्रशंसा
Explanation
यात्रा संस्मरणमा लेखकले देखेभोगेका स्थानको भूगोल, खानपान र रीतिरिवाज वर्णन गरेर त्यस ठाउँको परिचय दिन्छ। यसले संस्मरणलाई प्रामाणिक र अनुभवमूलक बनाउँछ।
Question 37Prose (गद्य)
निबन्धमा शीर्षकको मुख्य काम के हो?
- पात्रको संवाद मिलाउनु
- लेखकको पूरा जीवनी दिनु
- निबन्धको सम्पूर्ण विवेचन गर्नु
- विषय सङ्केत गरी जिज्ञासा जगाउनु Correct answer.
Explanation
निबन्धको शीर्षकले विषयवस्तुको सङ्केत गर्छ र पाठकलाई के पढ्न लागेको हो भन्ने जिज्ञासा जगाउँछ। विवेचन भने निबन्धको मुख्य भागमा हुन्छ, शीर्षकमा सबै कुरा अटाउँदैन।
Question 38Prose (गद्य)
कथा र कथानकबीचको भेद देखाउने वाक्य कुन हो?
- कथानक केवल संवादको सङ्ग्रह, कथा केवल सेटिङ
- कथा र कथानक दुवै पात्रको नामको सूची हुन्
- कथा र कथानक समानार्थी हुन्, कुनै भेद छैन
- कथा कालक्रमिक विवरण, कथानक कार्यकारणमूलक संरचना Correct answer.
Explanation
कथा भन्नाले घटनाहरू जस्ताको तस्तै कालक्रममा भएको विवरण बुझिन्छ। कथानक भने ती घटनालाई कारण-कार्य सम्बन्धमा राखी कलात्मक ढाँचामा प्रस्तुत गर्ने योजना हो।
Question 39Prose (गद्य)
समालोचनामा “पाठको निकट वाचन” गर्दा मुख्यतः केमा ध्यान दिइन्छ?
- पाठकको रुचि र बजार मागको विश्लेषण
- लेखकको जीवनीका घटनाको मात्र विवरण
- पाठको भाषा, बिम्ब र संरचनाको सूक्ष्म विश्लेषण Correct answer.
- प्रकाशकको भूमिका र वितरण
Explanation
निकट वाचनमा पाठलाई नै केन्द्रमा राखेर त्यसको भाषा, शब्दचयन, बिम्ब, लय र संरचनाको सूक्ष्म विश्लेषण गरिन्छ। लेखकको जीवनी वा बाह्य सन्दर्भलाई प्राथमिकता दिइँदैन।
Question 40Prose (गद्य)
भाषणको अन्त्यमा प्रायः के गरिन्छ?
- विषय दोहोर्याई श्रोतालाई आह्वान गरिन्छ Correct answer.
- श्रोताको व्यक्तिगत परिचय विस्तारमा दिइन्छ
- नयाँ विषयको विस्तृत प्रस्तुति सुरु गरिन्छ
- कथानकको चरमोत्कर्ष देखाइन्छ
Explanation
भाषणको अन्त्यमा वक्ताले मुख्य विषयलाई छोटकरीमा दोहोर्याएर श्रोतालाई सन्देश वा आह्वान गर्छ। यसले भाषणको उद्देश्य स्पष्ट र सम्झनयोग्य बनाउँछ।
Question 41Prose (गद्य)
एकाङ्की विधाको संरचनागत मुख्य विशेषता कुन हो?
- एक अङ्कमा सीमित र केन्द्रीय भावप्रधान Correct answer.
- धेरै अङ्कमा फैलिएको र वर्षौंको समय समेट्ने
- संवादरहित वर्णनमा मात्र आधारित हुने
- अनेक उपकथा र धेरै केन्द्रीय पात्र समावेश गर्ने
Explanation
एकाङ्की एक अङ्कभित्रै टुङ्गिने गद्यनाट्य विधा हो। यसमा पात्र र घटनाको सङ्ख्या सीमित राखी एउटै केन्द्रीय भाव वा समस्यामा ध्यान केन्द्रित गरिन्छ। त्यसैले यसको संरचना छोटो, केन्द्रित र मञ्चनयोग्य हुन्छ।
Question 42Prose (गद्य)
विचारात्मक निबन्धको मुख्य बल कुन तत्वमा हुन्छ?
- काल्पनिक पात्रको संवाद र घटनाको रोमाञ्च
- तर्क, विश्लेषण र विषयको गम्भीर पुष्टि Correct answer.
- स्थानीय खानपानको विस्तृत वर्णन
- पात्रको मनोवैज्ञानिक द्वन्द्वको नाटकीय प्रस्तुति
Explanation
विचारात्मक निबन्धमा लेखक कुनै विषयमा आफ्नो मत तर्कसङ्गत ढङ्गले प्रस्तुत गर्छ। तथ्य, उदाहरण र विश्लेषणका आधारमा पाठकलाई विश्वास दिलाउन खोजिन्छ। काल्पनिक संवाद वा रोमाञ्च यसको मुख्य बल होइन।
Question 43Prose (गद्य)
औपचारिक पत्रमा 'बोधार्थ' राख्नुको मुख्य उद्देश्य के हो?
- पत्र लेखिएको मिति र स्थान पुष्टि गर्न
- प्राप्तकर्ताको हस्ताक्षर लिएर अभिलेख राख्न
- प्रेषकको पूरा ठेगाना र फोन नम्बर देखाउन
- मुख्य प्राप्तकर्ताबाहेक अन्य सम्बन्धित पक्षलाई जानकारी दिन Correct answer.
Explanation
औपचारिक पत्रको तलपटमा बोधार्थ राख्दा पत्रको मुख्य प्राप्तकर्ताबाहेक अन्य सम्बन्धित निकाय वा व्यक्तिलाई पनि विषयको जानकारी पुग्छ। यसले पत्रको सूचना-सम्प्रेषण व्यापक बनाउँछ। त्यसैले बोधार्थ जानकारी दिने औपचारिक माध्यम हो।
Question 44Prose (गद्य)
जीवनी लेख्दा लेखकले मुख्यतः केमा आधारित भई तथ्य प्रस्तुत गर्नुपर्छ?
- आफ्नै कल्पना र अतिरञ्जित घटनामा
- लेखकको दैनिकीमा उल्लेख भएका आफ्नै अनुभवमा
- प्रमाण र स्रोतमा आधारित वास्तविक जीवनका घटनामा Correct answer.
- पात्रहरूबीचको काल्पनिक संवादमा
Explanation
जीवनीमा कुनै व्यक्तिको वास्तविक जीवनको घटना, कार्य र योगदान प्रमाण र स्रोतका आधारमा प्रस्तुत गरिन्छ। लेखकको कल्पना वा अतिरञ्जनाले जीवनीको तथ्यात्मकता कमजोर बनाउँछ। त्यसैले विश्वसनीय स्रोत जीवनी लेखनको आधार हो।
Question 45Prose (गद्य)
भाषणमा तथ्याङ्क र उदाहरणको प्रयोगले मुख्यतः कुन प्रभाव पार्छ?
- दाबीको विश्वसनीयता बढाएर श्रोतालाई बुझाउन सघाउँछ Correct answer.
- श्रोताको सहभागिता घटाएर एकतर्फी बनाउँछ
- विषयलाई अप्रासङ्गिक बनाएर ध्यान भड्काउँछ
- भाषणको लम्बाइ बढाएर श्रोतालाई थकाउँछ
Explanation
भाषणमा तथ्याङ्क र उदाहरणले वक्ताको दाबीलाई प्रमाणसहित पुष्टि गर्छ। यसले श्रोताको विश्वास बढाउँछ र कठिन विषय पनि बुझ्न सजिलो बनाउँछ। तर अनावश्यक तथ्याङ्कले भाषण लम्ब्याउन सक्छ, त्यसैले सान्दर्भिक प्रयोग आवश्यक हुन्छ।
Question 46Prose (गद्य)
कथामा मुख्य घटना सुरु हुनुअघि पात्र, स्थान र पृष्ठभूमिको परिचय दिने भागलाई के भनिन्छ?
- उपकथा
- प्रारम्भिक परिचय Correct answer.
- चरम बिन्दु
- समापन
Explanation
कथाको सुरुमा पात्र, स्थान, समय र परिवेशको परिचय दिने भागलाई प्रारम्भिक परिचय भनिन्छ। यसले पाठकलाई आउँदो घटनाक्रम बुझ्न आवश्यक पृष्ठभूमि दिन्छ। चरम बिन्दु कथाको सबैभन्दा तनावपूर्ण मोड हो, सुरुको परिचय होइन।
Question 47Prose (गद्य)
एकाङ्कीमा पात्रको प्रवेश, मञ्चसज्जा र भाव देखाउन कोष्ठकभित्र लेखिने निर्देशनलाई के भनिन्छ?
- मञ्चनिर्देशन Correct answer.
- पात्रपरिचय
- संवाद
- एकालाप
Explanation
एकाङ्कीको पाठमा कोष्ठकभित्र पात्रको प्रवेश, मञ्चसज्जा, हाउभाउ र भाव देखाउने निर्देशनलाई मञ्चनिर्देशन भनिन्छ। यसले निर्देशक र कलाकारलाई मञ्चन कसरी गर्ने भन्ने सङ्केत दिन्छ। संवाद भने पात्रहरूले बोल्ने वाक्य हो।
Question 48Prose (गद्य)
व्यक्तिपरक निबन्धको मुख्य विशेषता कुन हो?
- घटनाको मितिगत विवरण मात्र दिनु
- केवल तथ्य र सूचना क्रमबद्ध राख्नु
- काल्पनिक पात्रको संवादलाई प्रधान बनाउनु
- लेखकको अनुभूति, दृष्टिकोण र स्वरलाई प्रमुख राख्नु Correct answer.
Explanation
व्यक्तिपरक निबन्धमा लेखकको आफ्नै अनुभूति, अनुभव र दृष्टिकोण प्रमुख हुन्छ। विषय वस्तुगत भए पनि प्रस्तुतिमा लेखकको स्वर र व्यक्तित्व झल्किन्छ। केवल तथ्य वा सूचना राख्ने निबन्ध वस्तुपरक हुन्छ।
Question 49Prose (गद्य)
समालोचकले कुनै रचनाको मूल्याङ्कन गर्दा ऐतिहासिक सन्दर्भ जोड्नुको मुख्य उद्देश्य के हो?
- रचनालाई समयको सामाजिक-सांस्कृतिक अवस्थासँग जोडेर बुझ्न Correct answer.
- रचनालाई अर्को भाषामा अनुवाद गरेर मात्र प्रकाशन गर्न
- पाठको शब्दसंख्या गणना गरी छोटो-लामो ठहर गर्न
- लेखकको जन्ममिति र मृत्युमिति मात्र अभिलेख गर्न
Explanation
रचना आफ्नो समयको सामाजिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक परिवेशबाट प्रभावित हुन्छ। ऐतिहासिक सन्दर्भ जोड्दा समालोचकले रचनाको अर्थ, सन्देश र सीमा बढी विश्वसनीय ढङ्गले व्याख्या गर्न सक्छ। यसले मूल्याङ्कनलाई सन्दर्भयुक्त बनाउँछ।
Question 50Prose (गद्य)
अविश्वसनीय कथावाचक भएको कथामा पाठकले मुख्यतः के गर्नुपर्छ?
- कथावाचकलाई बेवास्ता गरेर केवल अन्त्यको वाक्य पढ्न
- कथावाचकको हरेक भनाइलाई अन्तिम सत्य मान्न
- पात्रको नाम मात्र सम्झेर कथावाचकको भूमिका छोड्न
- कथावाचकको भनाइलाई घटना र सङ्केतसँग जाँचेर सत्य पहिल्याउन Correct answer.
Explanation
अविश्वसनीय कथावाचकले जानाजान वा अज्ञानताले घटना ठीकसँग नबताउन सक्छ। त्यसैले पाठकले उसको भनाइलाई कथाभित्रका घटना, व्यवहार र सङ्केतसँग तुलना गरेर सत्य अनुमान गर्नुपर्छ। कथावाचकको भनाइलाई स्वतः सत्य मान्नु यसको मुख्य चुनौती होइन।