गद्य (Prose)
ASSEB HSLC Elective Nepali को गद्य खण्डमा निर्धारित पाठहरूको विषयवस्तु, पात्रचरित्र, घटनाक्रम, लेखकीय उद्देश्य, सन्देश र भाषाशैलीबारे बोध जाँचिन्छ। प्रश्न प्रायः सारांश, व्याख्या, चरित्रचित्रण, शीर्षकको औचित्य र पाठको सन्देशमा केन्द्रित हुन्छन्।
केन्द्रीय कुरा
- पहिले पाठको केन्द्रीय भाव एक वाक्यमा निर्धारण गर्नु; त्यसपछि उपघटना वा उदाहरणले पुष्टि गर्नु।
- पात्रको चरित्र लेख्दा विशेषता, पाठको घटना वा संवाद र निष्कर्षको क्रम अपनाउनु।
- लेखकको उद्देश्य र पाठको सन्देश फरक हुन्: उद्देश्य लेखक किन लेख्छ भन्ने हो, सन्देश पाठ के सिकाउँछ भन्ने हो।
- भाषाशैलीमा प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष कथन, तत्सम-तद्भव शब्द, लोकोक्ति वा उखानको प्रयोग पहिचान गर्नु।
- व्याख्या गर्दा पाठको भनाइलाई आफ्नो शब्दमा खुलाउनु; कथावस्तु मात्र दोहोर्याउनु होइन।
कार्य-उदाहरण
प्रश्न: कुनै पात्रको चरित्रका दुई विशेषता देखाउनुहोस्। पहिले विशेषता लेखिन्छ, जस्तै सहयोगी। त्यसपछि पाठको घटना: सङ्कटमा अरूलाई सहयोग गरेको प्रसङ्ग। अनि निष्कर्ष: यसले पात्रको परोपकारी स्वभाव पुष्टि गर्छ। यहाँ विशेषता, प्रमाण र निष्कर्ष जोडिएकाले उत्तर विश्लेषणात्मक बन्छ।
बच्नुपर्ने गल्ती
- प्रश्नको क्रियापद नपढी लामो कथा लेख्नु।
- पात्रको नाम वा घटनाक्रम गलत उल्लेख गर्नु।
- सन्देशलाई घटनासँग नजोड्नु।
- एउटै कुरा पुनरावृत्ति गरी शब्दसङ्ख्या भर्नु।