रचना र लेखन सीप
रचना खण्डले निबन्ध, पत्र, अनुच्छेद, वर्णन, सारांश, सूचना व विज्ञापन जस्ता लेखनको संरचना, प्रारूप, भाषा र सङ्गठन जाँच्छ। मुख्य मापदण्ड भनेको विषयसँग एकनिष्ठता, अनुच्छेदबीचको सङ्गति र उपयुक्त औपचारिक शैली हो।
मुख्य नियम
- निबन्ध: भूमिका, मुख्य भाग र निष्कर्ष; प्रत्येक अनुच्छेदमा एउटा केन्द्रीय विचार र त्यसलाई समर्थन गर्ने उदाहरण।
- पत्र: मिति, सम्बोधन, विषय, अभिवादन, मुख्य भाग, समापन, हस्ताक्षर; औपचारिक र अनौपचारिक पत्रको शैली फरक राख्नु।
- अनुच्छेद: टपिक वाक्य, व्याख्या, उदाहरण र निष्कर्ष; वाक्यबीच जोड्ने सङ्केत शब्द प्रयोग गर्नु।
- सारांश: मूलको केन्द्रीय भाव मात्र, आफ्नै छोटो भाषामा; व्याख्या वा नयाँ तर्क नथप्नु।
- वर्णन/सूचना: क्रम, स्पष्टता, आवश्यक तथ्य र पाठकअनुकूल भाषा।
कार्य-उदाहरण
“विद्यालयमा वृक्षारोपण” निबन्धको रूपरेखा: भूमिकामा वातावरणीय महत्त्व; मुख्य भागमा कार्यक्रमको तयारी, विद्यार्थी सहभागिता र वृक्षको हेरचाह; निष्कर्षमा निरन्तरताको सन्देश। कारण: हरेक अनुच्छेदले एउटै विषयलाई अगाडि बढाउँछ, र उदाहरणले भूमिकाको दाबी पुष्टि गर्छ।
बच्नुपर्ने गल्ती
- निबन्धमा असम्बद्ध विषय थप्नु।
- पत्रको ढाँचा वा विषय छुटाउनु।
- सारांशमा व्याख्या गर्नु।
- अनुच्छेदहरूबीच सङ्गति नहुनु।