Reasoning and Mental Ability (તાર્કિક ક્ષમતા)
ગુજરાત પોલીસ કોન્સ્ટેબલ પરીક્ષાના Reasoning and Mental Ability વિભાગમાં ઉમેદવારની તાર્કિક વિચારસરણી, પેટર્ન ઓળખ, સ્થળ-દિશા કલ્પના અને નિયમ આધારિત નિર્ણય ચકાસાય છે. પ્રશ્નો સામાન્ય રીતે analogy, number/letter series, coding-decoding, blood relation, direction sense, syllogism, clock-calendar, Venn diagram અને non-verbal figures પરથી આવે છે. દરેક પ્રશ્નમાં આપેલી માહિતીને નાના ચિહ્નોથી લખો અને પછી વિકલ્પો ચકાસો; નકારાત્મક પ્રશ્નમાં 'નથી' ચૂકવું મોંઘું પડે.
પેટર્ન પહેલાં નિયમ શોધો
- Seriesમાં પ્રથમ તફાવત, બીજો તફાવત, ગુણોત્તર, વર્ગ કે ઘન ચકાસો.
- Coding-decodingમાં A=1 થી Z=26 સુધીનું સ્થાન અને ઉલટું સ્થાન (Z=26) વાપરો.
- Blood relationમાં પોતાનું સ્થાન સ્પષ્ટ કરો; 'મારા પિતાના એકમાત્ર પુત્ર' એટલે હું, જો પુરુષ હોય.
- Direction senseમાં દરેક વળાંક 90° ધારો, જ્યાં સુધી પ્રશ્નમાં બીજું ન કહે.
- Syllogismમાં 'બધા', 'કેટલાક', 'કોઈ નહીં' માટે Venn diagram દોરો.
- Analogyમાં સંબંધનો પ્રકાર (કારણ-પરિણામ, વિરોધી, ભાગ-સંપૂર્ણ) પહેલાં નક્કી કરો.
Worked example
શ્રેણી: 2, 6, 12, 20, ? પગલું 1: તફાવત = 4, 6, 8. પગલું 2: તફાવતમાં 2નો વધારો થાય છે, એટલે આગળનો તફાવત 10. પગલું 3: 20 + 10 = 30. જવાબ 30. આ શ્રેણી n(n+1) પેટર્ન છે: 1×2, 2×3, 3×4, 4×5, 5×6.
ગુમાવેલા માર્ક્સના સામાન્ય સાપ
પ્રથમ તફાવત પરથી ઉતાવળમાં નિયમ ધારવો, દિશા પ્રશ્નમાં ડાબું-જમણું વ્યક્તિના સંદર્ભમાં ન લેવું, codingમાં અક્ષરનું સ્થાન ખોટું ગણવું, blood relationમાં લિંગ ધારી લેવું અને non-verbalમાં આકૃતિનું પરિભ્રમણ ન ધ્યાનમાં લેવું. આથી દરેક પગલું લખીને ચકાસો.