KSEAB SSLC FL Kannada key terms

ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಹಜ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪ. ಪದ್ಯದಂತೆ ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕಥೆ, ಪ್ರಬಂಧ ಮತ್ತು ಲಲಿತ ಲೇಖನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ, ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ಪರಿಚಯ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರೋಪ ಎಂಬ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ರಚನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಕಥೆ, ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಮಾತು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಈ ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ ಅಥವಾ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಕಥೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವವನು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವನು ಗೌಣ ಪಾತ್ರ ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾತ್ರ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೇಳುವ ತಂತ್ರ. ಈ ಮಾತು ವೇದಿಕೆಯ ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಛಂದಸ್ಸು, ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡಿ ಪಾದಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ರಚಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪ. ಗದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪದ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ, ಮಾತ್ರೆ, ಗಣ, ಯತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಈ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಯ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡುವ ಸೊಗಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳುಳ್ಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಗಣಗಳ ಎಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಪದ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಲಮಾಲಿಕೆ ಮುಂತಾದವು.

ಆರು ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿನ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಎಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಯತಿಗಳ ಸ್ಥಾನ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಾಡುವ ರೀತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಪದ್ಯದ ಪಾದವನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅಥವಾ ಹಾಡುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಳ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಯಮದಂತೆ ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಮೊದಲೇ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಸೇರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಚಮತ್ಕಾರಿಕ ವಿಧಾನ. ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎಂದು ಇದರ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಿವೆ.

ಎರಡು ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನ ಗುಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಲಂಕಾರ. ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನ ಮತ್ತು ಉಪಮೇಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಹೋಲಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಉಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಹೇಳದೆ ಒಂದೇ ಎಂಬಂತೆ ನಿರೂಪಿಸುವ ಅಲಂಕಾರ. ಉದಾ. ಅವನು ಸಿಂಹ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಅವನ ನಡುವೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದಗಳ ಧ್ವನಿ, ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಮೂಡುವ ಅಲಂಕಾರ. ಅನುಪ್ರಾಸ, ಯಮಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತ್ಯನುಪ್ರಾಸ ಮುಂತಾದವು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಪದ್ಯದ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗುಚ್ಛ ಪುನಃ ಪುನಃ ಬಂದು ಮಧುರ ಧ್ವನಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ. ಓದಲು ಲಯ ಮತ್ತು ನಾದ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪದ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಟ್ಟು ಆಶಯವನ್ನು ಸರಳ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯದ ಅರ್ಥ ಬರೆಯಲು ಈ ವಿಧಾನ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಪದ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಸ್ವರ ಬದಲಿಸಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ಮೂಡಿಸುವ ಶಬ್ದ ಚಮತ್ಕಾರ. ಇದು ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಎರಡು ಪದಗಳ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಆದಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕೂಡುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆ. ಉದಾ. ಸೂರ್ಯ + ಉದಯ = ಸೂರ್ಯೋದಯ; ಇಲ್ಲಿ ಉ ಕಾರ ಓ ಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಉದಾ. ಚೆಲುವಾದ ಕಣ್ಣು ಎಂಬುದು ಚೆಲುವ ಕಣ್ಣು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಮಪದ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿಸಲು ನಾಮಪದದ ನಂತರ ಸೇರುವ ಪ್ರತ್ಯಯ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿವೆ.

ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು, ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ. ಇದು ಲಿಂಗ, ವಚನ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪದ. ಕಾಲ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ವಚನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇದರ ರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಮಪದವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪದ. ಉದಾ. ಅವನು, ಅದು, ಯಾರು, ಇವರು ಎಂಬಂಥ ಪದಗಳು.

ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಎರಡು ಪದಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪದಗುಚ್ಛ. ಉದಾ. ಅಮ್ಮ-ಅಪ್ಪ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಓದು-ಬರಹ ಎಂಬಂಥ ಜೋಡಿಗಳು.

ಒಂದು ವ್ಯಂಜನದ ನಂತರ ಅದೇ ವ್ಯಂಜನ ಬಂದಾಗ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗುವ ರೂಪ. ಉದಾ. ಅಕ್ಕ, ಅಪ್ಪ, ಕತ್ತೆ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಕ್ಷರ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಳಿ ಹೊರಬರುವ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪು; ಖ, ಘ, ಛ, ಝ, ಠ, ಢ ಮುಂತಾದವು. ಇವುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ.

ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪದ. ಉದಾ. ಬೆಳಕು-ಕತ್ತಲೆ, ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ, ಸತ್ಯ-ಅಸತ್ಯ ಎಂಬ ಜೋಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಒಂದೇ ಅಥವಾ ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪದಗಳು. ಉದಾ. ನೀರು-ಜಲ, ಗಿಡ-ಸಸಿ, ಮನೆ-ಗೃಹ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.

ನಿಗದಿತ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಚಯ, ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರೋಪ ಎಂಬ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗದ್ಯ ಬರೆಯುವ ಕೌಶಲ. ಸ್ಪಷ್ಟ ರಚನೆ, ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಶುದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯ.

ಮಾಹಿತಿ, ಕೋರಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಭಿನಂದನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ನಿಗದಿತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಪಠ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರ ಎಂದು ಇದರ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳು.

ಬರಹಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಸೂಕ್ತ ಹೆಸರು. ಒಂದೆರಡು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವಿಷಯದ ಸಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಓದುಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿರಬೇಕು.

ಒಂದು ಪಠ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯುವುದು. ಉದಾಹರಣೆ, ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ವಿವರ ಬಿಟ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ಭಾವ ಉಳಿಸಬೇಕು.

ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಅಥವಾ ಘಟನೆ ನಡೆಯುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಪದ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾಕ್ಯಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಗದ್ಯ ಅಥವಾ ಪದ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಆಶಯ; ಬರಹಗಾರನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರಧಾನ ಸಂದೇಶ. ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವಾಗ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮುಖ್ಯ ಪಾಠಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಓದಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಭಾಗ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಥೆ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಬಂಧದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.