ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ (Vyakarana): ಸಂಧಿ, ಸಮಾಸ, ಪ್ರತ್ಯಯ
ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ (Vyakarana) ವಿಭಾಗವು ಸಂಧಿ, ಸಮಾಸ, ಅಲಂಕಾರ, ಪ್ರತ್ಯಯ, ವಿಭಕ್ತಿ, ಕ್ರಿಯಾಪದ, ಪದಜೋಡಿ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ನೆನಪಿಟ್ಟರೆ ಸಾಲದು; ಪದವನ್ನು ಒಡೆದು ತೋರಿಸಿ, ನಿಯಮದ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ, ಕಾರಣ ಕೊಡಬೇಕು.
ಸಂಧಿ
ಕನ್ನಡದ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳು: ಲೋಪಸಂಧಿ, ಆಗಮಸಂಧಿ, ಆದೇಶಸಂಧಿ. ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದವು: ಸ್ವರಸಂಧಿ, ವ್ಯಂಜನಸಂಧಿ, ವಿಸರ್ಗಸಂಧಿ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಅಕ್ಷರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಸಂಧಿ.
ಸಮಾಸ
ಆರು ಬಗೆ: ತತ್ಪುರುಷ, ಕರ್ಮಧಾರಯ, ದ್ವಂದ್ವ, ಬಹುವ್ರೀಹಿ, ದ್ವಿಗು, ಅವ್ಯಯೀಭಾವ. ಸಂಧಿ ಅಕ್ಷರ ಮಟ್ಟದ್ದು, ಸಮಾಸ ಪದ ಮಟ್ಟದ್ದು - ಇದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯ
- ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಎಂಟು: ಪ್ರಥಮಾ, ದ್ವಿತೀಯಾ, ತೃತೀಯಾ, ಚತುರ್ಥೀ, ಪಂಚಮೀ, ಷಷ್ಠೀ, ಸಪ್ತಮೀ, ಸಂಬೋಧನಾ.
- ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯ ನಾಮಪದದಿಂದ ಹೊಸ ನಾಮಪದ ರಚಿಸುತ್ತದೆ; ಕೃದಂತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಕ್ರಿಯಾಪದದಿಂದ ಪದ ರಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ವಾಕ್ಯಗಳು: ಸರಳ, ಸಂಕೀರ್ಣ, ಸಂಯುಕ್ತ. ನೇರ ಕಥನವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷ ಕಥನಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಸರ್ವನಾಮ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಸೂಚಕ ಪದಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕತೆ
“ಸೂರ್ಯ + ಉದಯ = ಸೂರ್ಯೋದಯ.” ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ “ಅ”, ಪರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ “ಉ”. ಅ + ಉ = ಓ ಎಂದು ಎರಡೂ ಸ್ವರಗಳು ಸೇರಿ ಮೂರನೆಯ ಸ್ವರವಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಗುಣಸಂಧಿ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಲೋಪವಾಗಿಲ್ಲ, ಹೊಸ ಸ್ವರ ಬಂದಿದೆ - ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಪಸಂಧಿ ಅಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ “ರಾಜ + ಭವನ = ರಾಜಭವನ” ಪದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ.
ಬಲೆಗಳು
ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಸ ಗೊಂದಲ; ಬಹುವ್ರೀಹಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಪದ ಪ್ರಧಾನ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು; ಕರ್ಮಧಾರಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಣ-ವಿಶೇಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಗುರುತಿಸದಿರುವುದು; ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು; ಕೃದಂತ ಮತ್ತು ತದ್ಧಿತ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು.