గద్యభాగంలో ముఖ్యభావాన్ని రుజువులతో నిర్ణయించడం
పదో తరగతిలో 38 మంది విద్యార్థులున్నారు. ఉపాధ్యాయుడు ఒక అపరిచిత గద్యభాగాన్ని పంచి ఐదు నిమిషాలు చదవమన్నాడు: «రాజు బజారు గుండా వెళ్తుండగా ఒక పర్సు కనిపించింది. అందులో ఐదు వందల రూపాయలు, ఒక పేద కుటుంబానికి చెందిన ఆసుపత్రి రశీదు ఉన్నాయి. రాజు పర్సును పోలీస్ స్టేషన్‌కు చేర్చాడు. యజమాని వచ్చి పర్సు తీసుకుని వంద రూపాయలు ఇవ్వబోయాడు. రాజు "నాకు డబ్బు వద్దు" అనకుండా, "మీ రశీదు మీకు తిరిగి ఇవ్వడమే నా బహుమతి" అన్నాడు.» తర్వాత మూడు గుంపులుగా ముఖ్యభావం రాయమన్నాడు. గుంపు-1: "పోలీసులే పర్సును కాపాడతారు." గుంపు-2: "ప్రతిఫలం ఆశించని నిజాయితీయే నిజమైన సంపద; రశీదు ప్రస్తావన రాజు సున్నితత్వాన్ని చూపుతుంది." గుంపు-3: "రాజు డబ్బు తీసుకోకపోవడం మూర్ఖత్వం." ఒక విద్యార్థి 'రశీదు అంటే డబ్బు' అని అనుకున్నాడు. ముఖ్యభావం ప్రశ్నకు 4 మార్కులు: 1 మార్కు భావానికి, 2 మార్కులు ఉల్లేఖనానికి, 1 మార్కు సమర్థనకు. గడువు 40 నిమిషాలు. ఉపాధ్యాయుడు ఏ గుంపు వాదనను ఎంచుకోవాలి, ఏ వాక్యాలను రుజువుగా చూపాలి, సమాధానాన్ని ఎలా నిర్మించాలి?
1. మూడు గుంపుల వాదనలలో గద్యభాగానికి బలంగా సమర్థించబడేది ఏది? ఎందుకు?
Read the worked answer
గుంపు-2 వాదన మాత్రమే గద్యభాగంలోని మాటలతో నిరూపించగలము.
- కథాకేంద్రం పరీక్ష: భాగంలో నిర్ణయం తీసుకున్నది రాజు. గుంపు-1 పోలీసుల పాత్ర గురించి మాట్లాడుతుంది; అది ఒక సహాయక వివరం మాత్రమే, కేంద్రం కాదు.
- రచయిత ఎంపిక చేసిన మాట: "నాకు డబ్బు వద్దు" అనకుండా రచయిత మాటను మార్చాడు. అంటే నిరాకరణ కాదు, రశీదు గురించి ఆలోచించడం ముఖ్యం. "మీ రశీదు మీకు తిరిగి ఇవ్వడమే నా బహుమతి" అనేది ఉల్లేఖనానికి సరైన ఆధారం.
- గుంపు-3 తిరస్కారం: డబ్బు తీసుకోకపోవడాన్ని మూర్ఖత్వం అనడానికి భాగంలో ఒక్క వాక్యం కూడా లేదు; టోన్ కూడా సున్నితంగా ఉంది.
- 'రశీదు' అపార్థం: రశీదు డబ్బు కాదు; పేద కుటుంబం ఆసుపత్రికి చెల్లించిన రుజువు. అది యజమాని పరిస్థితిని చూపి, రాజు సున్నితత్వానికి ఆధారమవుతుంది. కాబట్టి ఆ అపార్థాన్ని సరిదిద్దితే గుంపు-2 వాదన మరింత బలపడుతుంది.
2. 4 మార్కుల మార్కింగ్ పథకానికి తగినట్లు విద్యార్థి సమాధానాన్ని ఎలా నిర్మించాలి?
Read the worked answer
మార్కులు మూడు భాగాలుగా విభజించబడ్డాయి, కాబట్టి సమాధానం కూడా మూడు అడుగులుగా ఉండాలి:
- భావం (1 మార్కు): ఒకే వాక్యంలో - "ప్రతిఫలం ఆశించకుండా చేసే నిజాయితీయే నిజమైన సంపద."
- ఉల్లేఖనం (2 మార్కులు): రెండు వాక్యాలను కొటేషన్ మార్కులతో యథాతథంగా రాయాలి - "మీ రశీదు మీకు తిరిగి ఇవ్వడమే నా బహుమతి", "అందులో ... ఒక పేద కుటుంబానికి చెందిన ఆసుపత్రి రశీదు ఉన్నాయి." సొంత మాటల్లో చెప్పడం వల్ల ఉల్లేఖన మార్కు పోతుంది.
- సమర్థన (1 మార్కు): "రాజు డబ్బు తీసుకోకపోవడం కాదు, రశీదు విలువను గుర్తించడం ఇక్కడ ముఖ్యం" అని రాయాలి.
జాగ్రత్త: కథను మొదటి నుంచి చివరి వరకు దిగుమతి చేయకూడదు; అలా రాస్తే పదాల పరిమితి దాటి, ఉల్లేఖన మార్కులు కూడా రావు. 60–70 పదాలలో భావం + రెండు ఉల్లేఖనలు + ఒక సమర్థన చాలు.
3. ఇదే గద్యభాగంపై 'అనుమాన ప్రశ్న' వేస్తే, అది కేవలం జ్ఞాపక శక్తిని పరీక్షించకుండా ఉండాలంటే ఏమి చేయాలి?
Read the worked answer
జ్ఞాపక ప్రశ్నకు భాగంలోని వాక్యాన్ని అలాగే రాస్తే మార్కు వస్తుంది; అనుమాన ప్రశ్నకు రెండు భాగాలను కలిపి వ్యాఖ్యానించాలి. అలాంటి ప్రశ్న ఇలా ఉండాలి:
"రాజు 'నాకు డబ్బు వద్దు' అనకుండా ఉండడం వెనుక ఉన్న ఆలోచన ఏమిటి? ఒక వాక్యంలో రాయండి."
మాదిరి సమాధానం: రాజు డబ్బును తిరస్కరించాలని కాదు, ఆ పర్సులో ఉన్న రశీదు ఒక పేద కుటుంబానికి ఎంత అవసరమో గుర్తించాడు; అందుకే బహుమతి కంటే రశీదు తిరిగి ఇవ్వడమే ముఖ్యమని భావించాడు.
ఇలాంటి ప్రశ్నకు సరైన సమాధానంలో రెండు భాగాల మధ్య సంబంధం ఉండాలి; ఒక వాక్యాన్ని బట్టి చెప్పలేము. అందుకే ఇది జ్ఞాపక ప్రశ్న కాదు - విద్యార్థి వాక్యాలను కలిపి భావాన్ని నిర్మించాలి.