KSEAB SSLC TL Marathi common mistakes
KSEAB SSLC TL Marathi · Understand the traps and how to avoid them.
अपठित गद्यांशातील उत्तर म्हणून प्रश्नातील शब्दांशी जुळणारे संपूर्ण वाक्य गद्यांशातून जसेच्या तसे उतरून लिहिणे; 'का', 'कसा', 'स्पष्ट करा' अशा प्रश्नांनाही मूळ वाक्याचाच पुनरुल्लेख करणे.
व्याकरणाची चूक होईल या भीतीने आणि 'गद्यांशातूनच उत्तर घ्या' या सूचनेचा अर्थ 'वाक्य कॉपी करा' असा समजला जातो; पहिलेच वाक्य पकडून वेळ वाचवली जाते.
What to do instead
प्रश्नातील प्रश्नार्थक शब्द व क्रियापद अधोरेखित करा; गद्यांशातील माहिती वापरून उत्तर स्वतःच्या शब्दांत एका स्वतंत्र वाक्यात लिहा; 'का' प्रश्नाला 'कारण' ने सुरुवात करा आणि उत्तर प्रश्नाशी जुळते का ते तपासा.
गद्यांश न वाचता थेट प्रश्न वाचून गद्यांशात तोच शब्द शोधणे आणि तो शब्द ज्या वाक्यात आहे ते वाक्य उत्तर मानणे; खरे/खोटे प्रश्नांतील 'नाही', 'फक्त', 'सर्व', 'कधीच' यांसारखे छोटे शब्द दुर्लक्षित करणे.
वेळेची घाई आणि keyword matching ची सवय; गद्यांशाचा संदर्भ न समजल्याने शब्दाचा अर्थ जवळपासचा घेतला जातो.
What to do instead
पहिल्या वाचनात फक्त आशय समजून घ्या, दुसऱ्या वाचनात प्रश्नांशी संबंधित वाक्ये चिन्हांकित करा; खरे/खोटे ठरवताना नकारार्थी शब्द व अटी तपासून पुरावा म्हणून तेच वाक्य पुन्हा वाचा.
गद्य पाठातील उत्तरांत पात्र, घटना व लेखक यांची अदलाबदल करणे - उदा. एका पाठातील प्रसंग दुसऱ्या पाठातील पात्राच्या नावावर लिहिणे किंवा पाठाचा बोध चुकीचा दाखवणे.
सर्व पाठ एकत्र वाचल्याने तपशील मिसळतात; उत्तर पुस्तकातील भाषेत न लिहिता स्मरणातील ढोबळ आठवणीवर भर दिला जातो.
What to do instead
प्रत्येक पाठासाठी एक कार्ड बनवा: लेखक, मुख्य पात्रे, दोन प्रमुख प्रसंग, पाठाचा बोध; उत्तर देताना प्रश्नातील पात्राचे नाव व प्रसंग पुस्तकात पाहून खात्री करा.
कवितेचा अर्थ शब्दशः गद्यात रूपांतर करून लिहिणे आणि 'भावार्थ', 'अलंकार', 'रस' या प्रश्नांना पर्याय पाहून अंदाजाने उत्तर देणे; कवी व कवितेचा प्रकार चुकवणे.
कविता पाठ करताना केवळ शब्दार्थ लक्षात ठेवला जातो; अलंकार व मध्यवर्ती भाव यांची ओळख करून घेतली जात नाही.
What to do instead
प्रत्येक कवितेसाठी कवी, प्रकार, मध्यवर्ती भाव आणि दोन अलंकार त्यांच्या ओळींसह अशी चौकट तयार करा; भावार्थ स्वतःच्या शब्दांत तीन-चार वाक्यांत लिहिण्याचा सराव करा.
हिंदी किंवा कन्नडच्या सवयीने मराठीत लिंग, वचन व विभक्तीचे प्रत्यय लावणे - उदा. 'पुस्तक वाचला', 'मुली आला', किंवा 'ला/ने/त' चुकीच्या जागी वापरणे.
मातृभाषेतील नियम मराठीवर लादले जातात; लिंग-वचन-विभक्तीचे तक्ते शालेय स्तरावर पाठ केले जात नाहीत.
What to do instead
लिंग-वचन-विभक्तीचे तक्ते हाताने लिहून पाठ करा; दररोज १५ वाक्यांचे रूपांतर (एकवचन→अनेकवचन, पुल्लिंग→स्त्रीलिंग) करा आणि शिक्षकांकडून दुरुस्ती करून घ्या.
समास, वाक्यप्रकार व काळ ओळखताना पर्याय पाहून अंदाज लावणे; समासातील प्रधान पद व विग्रह यांचा संबंध न तपासणे आणि विग्रह लिहिताना शब्द कमी-जास्त करणे.
व्याख्या न पाठ करता फक्त उदाहरणे पाहिली जातात; विग्रह तयार करण्याचा सराव नसतो.
What to do instead
प्रत्येक समासाची व्याख्या, एक विग्रह व एक उदाहरण अशी तीन ओळींची नोंद ठेवा; वाक्यप्रकार ठरवताना क्रियापद व अर्थ यांची चाचणी करा, पर्यायांवरून अंदाज टाळा.
वाक्प्रचार व म्हणींचा शब्दशः अर्थ लिहिणे आणि वाक्यात वापरताना काळ, लिंग व कर्त्याशी जुळवून न घेणे; जवळपासच्या वाक्प्रचारांची अदलाबदल करणे.
म्हणी केवळ तोंडपाठ केल्या जातात, त्यांचा संदर्भ व वाक्यातील वापर सरावला जात नाही.
What to do instead
प्रत्येक वाक्प्रचारासाठी अर्थ व स्वतःचे वाक्य अशी जोडी तयार करा; गोंधळ होणाऱ्या जोड्या (उदा. 'अंगाशी येणे' व 'अंगावर येणे') एकत्र लिहून फरक स्पष्ट करा.
पत्रलेखनात स्वरूप चुकीचे - प्रेषकाचा पत्ता, दिनांक, संबोधन, विषय व समारोप यांचा क्रम चुकणे; औपचारिक पत्रात 'तू', 'कसा आहेस' अशी अनौपचारिक भाषा वापरणे व दिलेले मुद्दे सोडणे.
स्वरूप लक्षात न राहिल्याने पत्र मोकळ्या निबंधासारखे लिहिले जाते; दिलेल्या मुद्द्यांची यादी तपासली जात नाही.
What to do instead
एकच स्वरूप-साचा पाठ करा आणि दर आठवड्याला तीन पत्रे (औपचारिक व अनौपचारिक) लिहा; लिहिण्यापूर्वी मुद्दे क्रमांकाने लिहून प्रत्येक मुद्दा पत्रात आल्याची खात्री करा.
निबंधात प्रस्तावना-मुख्य भाग-समारोप न ठेवता एकच परिच्छेद लिहिणे, विषय सोडून भरकटणे किंवा शब्दमर्यादेचा विचार न करणे; तसेच अनुस्वार/अनुनासिक व जोडाक्षरांची चुकीची मांडणी.
वेळ कमी पडल्याने नियोजन न करता लिहायला सुरुवात होते; उच्चारानुसार लेखनाच्या सवयीमुळे शुद्धलेखनाचे नियम तपासले जात नाहीत.
What to do instead
लिहिण्यापूर्वी दोन मिनिटांत तीन मुद्दे व परिच्छेदाची रूपरेषा तयार करा; शेवटची पाच मिनिटे फक्त शुद्धलेखन तपासण्यासाठी ठेवा आणि 'परीक्षा', 'संपूर्ण' अशा शब्दांचे नियम आठवा.
पूरक वाचनातील पाठ वगळणे; त्या पाठांवरील प्रश्नांना मुख्य गद्यपाठातील माहिती वापरून उत्तर देणे किंवा पाठाचे नाव व लेखक चुकवणे.
गुण कमी असलेले पाठ म्हणून त्यांच्याकडे दुर्लक्ष होते; वेळ वाचवण्यासाठी फक्त मुख्य पाठ वाचले जातात.
What to do instead
पूरक वाचनातील प्रत्येक पाठाचे नाव, लेखक, मध्यवर्ती विचार व एक बोध अशी यादी तयार करा; प्रत्येक पाठावर दोन लघु-उत्तरे लिहून सराव करा.