Upyojit Marathi (Applied Marathi): functional writing and language use
काय तपासले जाते
उपयोजित मराठीत जाहिरात, पत्र, बातमी, अहवाल, सारांश, संवाद आणि भाषण यांसारख्या व्यावहारिक लेखनांचे प्रश्न येतात. योग्य स्वरूप, औपचारिक भाषा, संक्षिप्तता आणि प्राप्तकर्त्याला आवश्यक माहिती - हे गुणांचे मुख्य निकष आहेत.
मूलभूत नियम
- औपचारिक पत्र: प्रेषकाचा पत्ता, दिनांक, प्रति, विषय, आदरणीय/महोदय, मुख्य भाग, समर्पण. विषय एका ओळीत.
- जाहिरात: आकर्षक शीर्षक, उत्पादन/सेवा, ठळक वैशिष्ट्ये, किंमत किंवा ऑफर, संपर्क. वाक्ये छोटी ठेवा.
- बातमी: शीर्षक, दिनांक-स्थळ, घटनेचा तपशील, स्रोत. भूतकाळ व वस्तुनिष्ठ भाषा.
- अहवाल: उद्देश, पद्धत, निरीक्षणे, निष्कर्ष; ‘मी’ऐवजी अहवालाची औपचारिक शैली.
- सारांश: मूळाच्या सुमारे एक-तृतीयांश लांबी, स्वतःचे शब्द, उदाहरणे व दृष्टान्त वगळा.
कार्यरत उदाहरण
‘वाचनालयासाठी नवीन पुस्तके मागवण्याची विनंती करणारे पत्र’ असे प्रश्न असतील तर विषय ‘नवीन पुस्तके मागवणे’ असा लिहा; मुख्य भागात किती पुस्तके, कोणत्या विषयांची, का आवश्यक आहे, अशी माहिती द्या; शेवटी ‘कृपया लवकरात लवकर मागवावी’ अशी विनंती करा. कारण: पत्रात उद्देश स्पष्ट झाल्यास प्राप्तकर्त्याला कार्यवाही करणे सोपे जाते.
गुण गमावण्याचे मुद्दे
- पत्रात विषय न देणे किंवा दिनांक चुकीचा लिहिणे.
- जाहिरातीत आकर्षक शीर्षक व संपर्क न देणे.
- बातमीत स्वतःचे मत घुसडणे.
- सारांशात मूळ वाक्ये जशी आहेत तशी उतरवणे.
- अनौपचारिक शब्दांचा औपचारिक लेखनात वापर.