Lekhan (Writing Skills): essay, letter, report, summary and expansion
निबंध
प्रस्तावना → मुख्य मुद्दे (प्रत्येक परिच्छेदात एक कल्पना) → समारोप. विचारात्मक निबंधात तर्क, वर्णनात्मक निबंधात तपशील, काल्पनिक निबंधात सुसंगत कथा हवी. शीर्षकाशी संबंधित राहा.
पत्र व अहवाल
औपचारिक पत्रात विषय, संबोधन, मुख्य भाग व समर्पण. अहवालात उद्देश, पद्धत, निरीक्षणे, निष्कर्ष; भाषा वस्तुनिष्ठ. बातमीत शीर्षक, दिनांक-स्थळ व घटनाक्रम.
सारांश
मूळ उताऱ्यातील मुख्य कल्पना स्वतःच्या शब्दांत, सुमारे एक-तृतीयांश लांबीत लिहा. उदाहरणे, अलंकार, पुनरुक्ती वगळा; पहिल्या व तिसऱ्या पुरुषातील सातत्य राखा.
विस्तार
सुवचनातील मुख्य संकल्पना ओळखा → तिचा अर्थ स्पष्ट करा → उदाहरण/दृष्टान्त द्या → समारोप. मूळ वाक्य बदलू नका.
कार्यरत उदाहरण
‘परिश्रम हेच यशाचे गमक’ या सुवचनाचा विस्तार: परिश्रम म्हणजे सातत्यपूर्ण प्रयत्न; यशात नशीबापेक्षा सातत्याचा वाटा मोठा; एखादा विद्यार्थी रोज थोडा अभ्यास करून परीक्षेत यशस्वी होतो; म्हणून टळटळीत आत्मविश्वासापेक्षा सातत्याचा परिश्रम महत्त्वाचा. असा क्रम ठेवल्यास विस्तार संयुक्तिक होतो.
गुण गमावण्याचे मुद्दे
- निबंधात शीर्षक सोडून असंबंधित विषयांत भरकटणे.
- पत्रात विषय व समर्पण विसरणे.
- अहवालात व्यक्तिगत मतांचा समावेश.
- सारांशात मूळ वाक्यांचीच पुनरावृत्ती.
- विस्तारात मूळ सुवचनाचा अर्थ चुकवणे.