Abhyas (Reading Comprehension): unseen passage and vocabulary in context
अपरिचित उतारा कसा वाचावा
पहिल्या वाचनात उताऱ्याचा मुख्य विचार समजून घ्या; दुसऱ्या वाचनात प्रश्नांशी संबंधित तपशील अधोरेखित करा. शीर्षक, मुख्य विचार, कारण-परिणाम, तुलना आणि लेखकाचा उद्देश - या पातळीवर प्रश्न येतात.
शब्दार्थ संदर्भातून कसा काढावा
- शब्दाच्या आसपासची वाक्ये वाचा; विरुद्धार्थी शब्द, उदाहरणे आणि पुनरुच्चार हे संकेत असतात.
- शब्दकोशातील पहिला अर्थ आवश्यक नाही; उताऱ्यातील संदर्भाने त्याचा अर्थ ठरतो.
- म्हणी/वाक्प्रचाराचा अर्थ शब्दशः घेऊ नका; त्याचा लाक्षणिक अर्थ लिहा.
- ‘कारण सांगा’ असेल तर उताऱ्यातील संबंधित वाक्याचा आधार द्या.
कार्यरत उदाहरण
उतारा: ‘पावसाळ्यात रस्ते चिखलाने भरले होते; तरी शेतकरी पहाटे उठून कामाला जात होता.’ प्रश्न: ‘तरी’ या शब्दाचा उताऱ्यातील अर्थ काय? विचार: ‘तरी’ हे विरोध दर्शवते - रस्त्यांची अडचण असूनही शेतकऱ्याचे काम थांबले नाही. म्हणून ‘अडचणी असूनही’ असा अर्थ लिहावा; केवळ ‘पण’ लिहून थांबू नये.
गुण गमावण्याचे मुद्दे
- उताऱ्यात नसलेली माहिती स्वतःच्या अनुभवातून जोडणे.
- शब्दार्थ शब्दकोशातून जसाच्या तसा उतरवणे.
- ‘मुख्य विचार’ऐवजी घटनांची यादी देणे.
- प्रश्नातील मर्यादा (एक वाक्य/दोन शब्द) न पाळणे.
- म्हणीचा अर्थ शब्दशः लिहिणे.