సంధి-సమాసం ఒకే పదంలో: ఏ విభజన ఆమోదించాలి?
వ్యాకరణంలో 2 మార్కుల ప్రశ్న: “రామాలయము” పదాన్ని సంధి మరియు సమాసాలుగా విడదీయండి.” మొదటి విద్యార్థి: “రామ + ఆలయము; సవర్ణదీర్ఘ సంధి; షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం.” రెండో విద్యార్థి: “రామ + ఆలయము; గుణ సంధి; ద్వంద్వ సమాసం.” మూడో విద్యార్థి: “రామ + ఆలయము; సవర్ణదీర్ఘ సంధి; కర్మధారయ సమాసం.” ఉపాధ్యాయుడి key: సవర్ణదీర్ఘ సంధి; షష్ఠీ తత్పురుష. 28 మందిలో సంధి 9 మంది సరిగ్గా చేశారు; సమాసం 4 మంది మాత్రమే సరిగ్గా చేశారు. కొందరు “రామాలయము”ను నిత్య సమాసం అని, మరికొందరు “ఆలయము” ఒకటే పదం కాబట్టి సమాసం లేదు అని వాదిస్తున్నారు. ఉపాధ్యాయుడు సంధి సరైనా సమాసం తప్పు అయితే 1/2 ఇవ్వాలా, 0/2 ఇవ్వాలా? 10 నిమిషాల పునశ్చరణలో షష్ఠీ తత్పురుషను ఎలా వివరించాలి? 40 మార్కుల వ్యాకరణ విభాగంలో ఇలాంటి 8 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి; ప్రతి ప్రశ్నకు సంధి 1, సమాసం 1 అని స్పష్టం చేయాలా?
1. మూడు సమాధానాలకు మార్కులు వేయండి; 1/2 ఇవ్వడం సమర్థనీయమా?
Read the worked answer
మార్కులు:
- విద్యార్థి 1: 2/2 - సంధి సవర్ణదీర్ఘం సరి; సమాసం షష్ఠీ తత్పురుషం సరి (‘రాముని ఆలయము’).
- విద్యార్థి 2: 0/2 - ‘గుణ సంధి’ తప్పు (ఇక్కడ అచ్చులు సవర్ణాలు); ‘ద్వంద్వ సమాసం’ తప్పు, ఎందుకంటే రెండు పదాలు సమాన స్థాయిలో కలవలేదు; ఒకటి మరొకటి యాజమాన్య సంబంధం.
- విద్యార్థి 3: 1/2 - సంధి సరి; సమాసం తప్పు. కర్మధారయ అంటే విశేషణ+విశేష్యం (ఉదా. నీలాకాశం); ఇక్కడ ‘రాముని’ అనే షష్ఠీ విభక్తి సంబంధం ఉంది.
1/2 ఇవ్వడం సమర్థనీయం, ఎందుకంటే ప్రశ్నలో సంధి మరియు సమాసం రెండు స్వతంత్ర నైపుణ్యాలు. కానీ ఇది ముందే rubricలో “సంధి 1, సమాసం 1” అని చెప్పి ఉండాలి; లేకపోతే విద్యార్థులు అన్యాయం అనుకుంటారు. ‘నిత్య సమాసం’ వాదనకు: నిత్యత్వం అనేది వాడుక ప్రశ్న; పరీక్షలో పదాన్ని విడదీసి సంబంధాన్ని చూపితే సరిపోతుంది.
2. షష్ఠీ తత్పురుష మరియు కర్మధారయ భేదాన్ని 10 నిమిషాల పునశ్చరణలో ఎలా నేర్పుతారు?
Read the worked answer
10-నిమిషాల పునశ్చరణ ప్రణాళిక:
- పరీక్షా ప్రశ్న: “ఈ పదంలో రెండో పదం మొదటి పదానికి ఏ సంబంధం?” అని అడగండి. ‘రాముని ఆలయము’ = యాజమాన్యం/షష్ఠీ; ‘నీలమైన ఆకాశము’ = విశేషణం, కర్మధారయ.
- రెండు నిలువు వరుసలు: షష్ఠీ తత్పురుష ఉదాహరణలు (రామాలయము, రాజభవనము, గురుకులము) మరియు కర్మధారయ ఉదాహరణలు (నీలాకాశం, మహాజ్ఞాని, ఎర్రగులాబి) రాయించండి.
- 3-ప్రశ్న ఎగ్జిట్ టికెట్: ఒక పదానికి సంధి, సమాసం, కారణం రాయించండి.
ముఖ్య గమనిక: ‘ఆలయము’ ఒక పదం అని సమాసం లేదు అనడం తప్పు; సమాసం అనేది పదాల మధ్య అర్థ సంబంధం. అదే విధంగా ‘రామాలయము’ నిత్య సమాసమా కాదా అనేది ప్రధాన ప్రశ్న కాదు; విభజన మరియు విభక్తి సంబంధం చూపడం ప్రధానం.