ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ਕਿਹੜੇ ਬਦਲਵੇਂ ਜਵਾਬ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਲੈਣਗੇ?
ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 25 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਯੂਨਿਟ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਭਾਗ 5 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ (ਹਰੇਕ 1 ਅੰਕ):
- ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ____ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੁਸਤਕਾਲਾ ਹੈ। (ਵਿੱਚ / ਨੂੰ / ਦਾ)
- ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ____ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ। (ਨੂੰ / ਨਾਲ / ਦੀ)
- ਕਿਤਾਬ ਮੇਜ਼ ____ ਰੱਖੀ ਹੈ। (ਉੱਤੇ / ਨੂੰ / ਵਿੱਚ)
- ਉਹ ਦੋ ਘੰਟੇ ____ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। (ਤੱਕ / ਲਈ / ਤੋਂ)
- ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਸਕੂਲ ____। (ਗਿਆ / ਗਏ / ਗਈਆਂ)
ਜਾਂਚ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਮਿਲੇ: ਕਈ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਮੇਜ਼ ਤੇ' ਲਿਖਿਆ ਸੀ; ਕੁਝ ਨੇ ਥਾਂ 2 ਵਿੱਚ 'ਨੂੰ' ਅਤੇ 'ਦੀ' ਦੋਵੇਂ ਵਰਤੇ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਕ ਸਹੀ ਭਰੇ, ਪਰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ (postposition) ਅੱਗੇ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ 'ਮੇਜ਼ਤੇ'।
25 ਵਿੱਚੋਂ 9 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ 3 ਜਾਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਗੁਆਏ। ਮੈਨੂੰ ਅੰਕ ਦੇਣ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਰਡ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਭਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
1. ਹਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਜਵਾਬ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਬਦਲਵੇਂ ਜਵਾਬ ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਪਾਉਣਗੇ।
Read the worked answer
- ਵਿੱਚ - ਥਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ। 'ਨੂੰ' ਇੱਥੇ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਨੂੰ - 'ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ' = ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤੀ। 'ਦੀ' ਪੂਰੇ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਮਾਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਮਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਚਿੱਠੀ)। ਇਹ ਅੰਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ।
- ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਤੇ - ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹਨ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਆਇਆ, ਪੂਰਾ ਅੰਕ।
- ਤੱਕ - ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੱਦ ਲਈ।
- ਗਏ - ਕਰਤਾ 'ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ' ਪੁਲਿੰਗ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਰਿਆ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ; 'ਗਈਆਂ' ਸਿਰਫ਼ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਬਹੁਵਚਨ ਕਰਤਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਬਕ: ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਰਥ ਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਵਾਕ ਵੀ ਲਿਖਵਾਓ।
2. 'ਮੇਜ਼ਤੇ' ਵਰਗੀ ਜੋੜਨ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ 'ਤੇ ਅੰਕ ਕੱਟਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਆਪਣਾ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
Read the worked answer
ਨਿਯਮ: ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋੜਨ/ਵਿੱਥ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਲਈ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਕੱਟੇ ਜਾਣਗੇ; ਪਰ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਨ: ਇੱਥੇ ਜਾਂਚ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਆਕਰਣਕ ਸਮਝ ਹੈ - ਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਉੱਤੇ/ਤੇ' ਸਥਾਨ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਮੇਜ਼ਤੇ' ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਲਿਖਣ ਦੀ ਵਿੱਥ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ 'ਤੇ ਅੰਕ ਕੱਟਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ੁੱਧ-ਲਿਖਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਪਰ: ਕਾਪੀ 'ਤੇ ਛੋਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪੂਰੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਸ਼ਾ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ (ਨਿਬੰਧ, ਚਿੱਠੀ) ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ।
3. ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਹੜੀ ਗ਼ਲਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੁਝਾਓ।
Read the worked answer
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ਼ਲਤੀ: ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚੋਣ ਅਰਥ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਯਾਦ ਜਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ - ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 'ਨੂੰ' ਅਤੇ 'ਦੀ' ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਛਾਣਨਾ। ਇਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 3 ਜਾਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਗਏ।
ਗਤੀਵਿਧੀ (15 ਮਿੰਟ): ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰਤਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਕ ਦਿਓ - 'ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ', 'ਮਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ', 'ਮਾਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹੀ'। ਹਰ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕਿਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਵਾਕ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੇ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਟਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਰਥ-ਅਧਾਰਿਤ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਗੇ, ਜੋ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਭਾਗ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।