Prescribed Poetry - ਪਾਠਪੁਸਤਕ ਕਵਿਤਾ (ਪਦ੍ਯ)
ਪਾਠਪੁਸਤਕ ਕਵਿਤਾ ਭਾਗ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ: ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ, ਕਵੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼, ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ, ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੈਅ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ
- ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਇੱਕ-ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ; ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਓ।
- ਅਲੰਕਾਰ ਪਛਾਣੋ: ਉਪਮਾ (ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ), ਰੂਪਕ (ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਕਹਿਣਾ), ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ (ਇੱਕੋ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ)।
- ਲੈਅ, ਤੁਕਾਂਤ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉ (refrain) ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰੋ।
- ਕਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠਪੁਸਤਕ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖੋ।
ਉਦਾਹਰਨ
ਪੰਕਤੀ: «ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ ਹੈ।» ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ? ਉੱਤਰ: ਉਪਮਾ। ਤਰਕ: «ਵਾਂਗ» ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਮਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਪਮਾ ਹੈ, ਰੂਪਕ ਨਹੀਂ। ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ: ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਤਿ ਡੂੰਘਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਨੇ
- ਸਿਰਫ਼ ਪੰਕਤੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਅਰਥ ਲਿਖੋ।
- ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਉਪਮਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਰੱਖੋ।
- 'ਕਵੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼' ਪੁੱਛਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
- ਤੁਕਾਂਤ ਲਈ ਅੰਤਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਿਲਾਓ, ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ।