PSEB Matric Punjabi cheat sheet
PSEB Matric Punjabi · Keep the key ideas within reach.
PSEB Class 10 Punjabi - Grammar, Composition and Literature
ਪੈਰਾ-ਬੰਧ (paragraph) ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਿੱਸੇ: ਸਿਰਲੇਖ, ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ, ਸਮਾਪਤੀ ਵਾਕ - ਲੰਬਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 80 ਤੋਂ 100 ਸ਼ਬਦ।
ਪੱਤਰ-ਲੇਖਨ ਦਾ ਢਾਂਚਾ: ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਤਾ, ਮਿਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ, ਸੰਬੋਧਨ, ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ, ਮੁੱਖ ਭਾਗ, ਅੰਤਿਕਾ (ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ)।
ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ ਲਾਜ਼ਮੀ; ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਕ ਸ਼ਬਦ (ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾ ਜੀ) ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਵਲ/ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਤੱਤ: ਪਾਤਰ, ਘਟਨਾ, ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਸੰਘਰਸ਼, ਚਰਮ-ਬਿੰਦੂ, ਹੱਲ - ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਹਰ ਤੱਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿਓ।
ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਗ: ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ, ਛੰਦ, ਤੁਕਾਂਤ, ਭਾਵ - 'ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ' ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ: ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਿਰਿਆ, ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ, ਵਿਸਮਿਕ - ਅੱਠੇ ਭੇਦ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਿੰਗ ਤੇ ਵਚਨ: ਪੁਲਿੰਗ/ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਵਚਨ/ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਦਾ ਅੰਤਰ: ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਾਕ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਅਰਥ ਲੱਛਣਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਖਾਣ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਖਿਆ-ਭਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਆਮ ਨਿਯਮ: ਅੱਧੇ ਅੱਖਰ (ਂ, ੱ) ਦੀ ਥਾਂ, ਬਿੰਦੀ (ੰ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅੱਖਰਾਂ (ਸ੍ਰ, ਪ੍ਰ, ਕ੍ਰ) ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।