PSEB Matric Punjabi study guide

ਪੰਜਾਬੀ ਲਾਜ਼ਮੀ (PSEB ਮੈਟ੍ਰਿਕ) - ਪੇਪਰ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਵਿਆਕਰਨ ਤੇ ਰਚਨਾ

ਇਹ ਭਾਗ PSEB ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੰਜਾਬੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਵਿਸ਼ੇ) ਪੇਪਰ ਲਈ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਗਦ ਤੇ ਕਵਿਤਾ, ਵਿਆਕਰਨ, ਰਚਨਾ-ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਅਪਠਿਤ ਗਦ। ਵਿਆਕਰਨ ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪੱਕੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੋ। ਕਾਰਕ ਅੱਠ ਹਨ: ਕਰਤਾ, ਕਰਮ, ਕਰਨ, ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ, ਅਪਾਦਾਨ, ਸੰਬੰਧ, ਅਧਿਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਬੋਧਨ। ਕਰਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ "ਨੇ", ਕਰਮ ਦਾ "ਨੂੰ", ਸੰਬੰਧ ਦਾ "ਦਾ/ਦੀ/ਦੇ" ਹੈ। ਲਿੰਗ ਦੋ (ਪੁਲਿੰਗ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ) ਅਤੇ ਵਚਨ ਦੋ (ਇਕਵਚਨ, ਬਹੁਵਚਨ)। ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਕਰਤਾ ਜਾਂ ਕਰਮ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਸ ਪੰਜ ਹਨ: ਤਤਪੁਰਸ਼, ਕਰਮਧਾਰਯ, ਦਵੰਦ, ਬਹੁਵ੍ਰੀਹੀ ਅਤੇ ਦਵਿਗੁ। ਉਪਸਰਗ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ (ਬੇ + ਪਰਵਾਹ), ਪਿਛੇਤਰ ਅੰਤ ਨਾਲ (ਇਮਾਨ + ਦਾਰ)। ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਖਾਣ ਆਪ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ ਦਾ ਕ੍ਰਮ: ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਤਾ, ਮਿਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ, ਵਿਸ਼ਾ, ਸੰਬੋਧਨ, ਸਰੀਰ, ਸਤਿਕਾਰ-ਸਹਿਤ, ਹਸਤਾਖਰ। ਵਿਸ਼ਾ ਲਿਖਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ। ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ, ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਸਿੱਟਾ - ਤਿੰਨ ਪੈਰੇ ਰੱਖੋ। ਅਪਠਿਤ ਗਦ ਦਾ ਜਵਾਬ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੱਭੋ। ਵਾਕ: "ਹਰਜੀਤ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ।" "ਹਰਜੀਤ" ਕਰਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਗਰੋਂ "ਨੇ" ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਇਆ ਹੈ। "ਕਿਤਾਬ" ਕਰਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਫਲ ਇਸ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। "ਪੜ੍ਹੀ" ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਇਕਵਚਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ "ਕਿਤਾਬ" ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਰਕ: ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖੋ, ਫਿਰ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਦਾ ਮੇਲ ਜੋੜੋ। ਅੱਧਕ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ; ਅੱਧਕ ਉੱਥੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੱਖਰ ਦੋ ਵਾਰ ਬੋਲੀਦਾ ਹੈ - ਪੱਕਾ ਠੀਕ, ਪਕਾ ਗਲਤ। ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਲਿਖ ਦੇਣਾ, ਜਿਵੇਂ "ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਪਾਉਣਾ" ਦਾ ਅਰਥ "ਧੂੜ ਪਾਉਣਾ" ਲਿਖਣਾ। ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਹਸਤਾਖਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ। ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਕੇ ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰਨਾ।.