ଗଦ୍ୟ: ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମାର୍କ କାହିଁକି ହରାଉଛନ୍ତି

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିଭାଜନ (ମୋଟ ୫ ମାର୍କ):

• ଚରିତ୍ରର ଦୁଇ-ତିନି ମୁଖ୍ୟ ଗୁଣ ନାମ ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲେଖା - ୨ ମାର୍କ। ଗୁଣ ନ ଥିଲେ ଉତ୍ତରଟି ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ ନୁହେଁ।
• ପାଠ୍ୟରୁ ପ୍ରମାଣ (ଘଟଣା, ସଂଳାପ ବା କାର୍ଯ୍ୟର ସୂଚନା) - ୧ ମାର୍କ। ପ୍ରମାଣ ନ ଥିଲେ ଗୁଣ କେବଳ ଦାବି ହୋଇ ରହେ।
• ଗୁଣ ଓ ଘଟଣାର ସମ୍ପର୍କ - ୧ ମାର୍କ। ଏହା 'କଥାବସ୍ତୁ'ରୁ 'ବିଶ୍ଳେଷଣ'କୁ ଉଠାଏ।
• ନିଜ ଭାଷାରେ ଛୋଟ ମୂଲ୍ୟାୟନ - ୧ ମାର୍କ।

କାରଣ: ପ୍ରଶ୍ନଟି 'ଚରିତ୍ର' ପଚାରୁଛି, 'କାହାଣୀ' ନୁହେଁ। ତେଣୁ କେବଳ ଘଟନାକ୍ରମ ଲେଖିଲେ ସର୍ବାଧିକ ୧ ମାର୍କ (ସମ୍ପର୍କ ଉପାଦାନରୁ) ମିଳିବ, କିନ୍ତୁ ଗୁଣ ଉପାଦାନର ୨ ମାର୍କ ଶୂନ୍ୟ ରହିବ। ଏହି ନିୟମ ଲିଖିତ ରଖିଲେ ୪୨ ଖାତାରେ ଏକରୂପୀ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ସମ୍ଭବ ହେବ।

ନିଷ୍କର୍ଷ: ଏହି ଉତ୍ତରକୁ ୦ କିମ୍ବା ସର୍ବାଧିକ ୧ ମାର୍କ - ଯୋଡ଼ାଣି ଉପରେ ନିର୍ଭର।

ଯୁକ୍ତି: ଲେଖକ ପରିଚୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ (context) ଦେଇପାରେ, ମାତ୍ର ଚରିତ୍ରର ଗୁଣର ପ୍ରମାଣ ପାଠ୍ୟ ଭିତରୁ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଛାତ୍ରଟି ଯଦି ଏପରି ଲେଖିଥାନ୍ତା - 'ଲେଖକ ଦରିଦ୍ରତା ଭିତରେ ବଢ଼ିଥିବାରୁ ସେ ଚରିତ୍ରର ଦୟା ଓ ଅଭାବକୁ ବାସ୍ତବ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି, ଯାହା ମାଆର ଅନ୍ନ ମାଗିବା ଘଟଣାରେ ଦେଖାଯାଏ' - ତେବେ ଏହା ଜୀବନୀକୁ ପାଠ୍ୟ ସହ ଯୋଡ଼ିଛି, ତେଣୁ ମୂଲ୍ୟାୟନ ଅଂଶର ୧ ମାର୍କ ମିଳିପାରେ। କେବଳ 'ଲେଖକ ଗରିବ ଥିଲେ' ଲେଖି ପାଠ୍ୟ ସହ ସମ୍ପର୍କ ନ ଥିଲେ ୦। ଶ୍ରେଣୀରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କର: ଜୀବନୀ ଉତ୍ତରର ଆଧାର ନୁହେଁ, ପୃଷ୍ଠଭୂମି।

ପଦ୍ଧତି: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାର ତଳେ 'ଏହା ଚରିତ୍ରର କେଉଁ ଗୁଣ ଦେଖାଏ?' ପଚାରିବାକୁ ଶିଖାଅ। ଘଟଣା ରହିବ, ମାତ୍ର ତାହା ଗୁଣର ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବ।

ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମୂଳ ଢାଞ୍ଚା: 'ସେ ଭୋକିଲା ଥିଲା, ପରେ ଅନ୍ନ ପାଇଲା, ତେଣୁ ସେ ଭଲ ଲୋକ।'

ପୁନର୍ଲିଖିତ ମଡେଲ: 'ଚରିତ୍ରର ପ୍ରଧାନ ଗୁଣ ଦୁଇଟି - ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରୋପକାର। ଭୋକ ସହିତ ସେ ଦିନସାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା, ଏହା ତାହାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଏ। ଅନ୍ନ ପାଇବା ପରେ ସେ ତାହା ସାଙ୍ଗ ସହ ବାଣ୍ଟିଥିଲା, ଏହା ପରୋପକାରିତା ପ୍ରମାଣ କରେ। ତେଣୁ ତାହାର ଚରିତ୍ରର ମୂଳ ବିଶେଷତ୍ୱ ଆତ୍ମସଂଯମ ଓ ଅନ୍ୟକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି।'

ଏହି ପୁନର୍ଲେଖନ ଛାତ୍ରୀକୁ ଦେଖାଇବା ସହ ଶ୍ରେଣୀରେ ବୋର୍ଡରେ 'ଗୁଣ → ପ୍ରମାଣ → ମୂଲ୍ୟାୟନ' ଏହି ତିନି ସ୍ତମ୍ଭର ଏକ ନକସା ଆଙ୍କି ଦିଅ।