UPMSP High School Odia study materials
UPMSP High School Odia study resources

UPMSP High School Odia flashcards

UPMSP High School Odia · Build recall with a focused review session.

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

ରସ କେତେ ପ୍ରକାର
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ମୋଟ ନଅ ପ୍ରକାର ରସ ଅଛି: ଶୃଙ୍ଗାର, ହାସ୍ୟ, କରୁଣ, ରୌଦ୍ର, ବୀର, ଭୟାନକ, ବୀଭତ୍ସ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶାନ୍ତ।
ଉପମା ଅଳଙ୍କାର
ଉପମା ଅଳଙ୍କାରରେ ଦୁଇ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସଦୃଶ୍ୟ ବା ସମାନତା ଦେଖାଯାଏ, ଯଥା: ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖ।
ରୂପକ ଅଳଙ୍କାର
ରୂପକ ଅଳଙ୍କାରରେ ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ଅଭେଦ କଳ୍ପନା କରାଯାଏ, ଯଥା: ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ର।
ସ୍ୱର ସନ୍ଧି
ସ୍ୱର ସନ୍ଧିରେ ଏକ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ ସହ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ ମିଳିତ ହୋଇ ନୂଆ ରୂପ ଗଠନ କରେ, ଯଥା: ବିଦ୍ୟା + ଆଳୟ = ବିଦ୍ୟାଳୟ।
ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି
ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ସହ ସ୍ୱର ବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ମିଳିତ ହୁଏ, ଯଥା: ଜଗତ + ନାଥ = ଜଗନ୍ନାଥ।
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସରେ ଦୁଇ ବା ଅଧିକ ପଦ ସମାନ ଭାବରେ ମିଳିତ ହୁଏ ଓ ଉଭୟର ଅର୍ଥ ରକ୍ଷା ପାଏ, ଯଥା: ମାତା-ପିତା।
ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ
ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସରେ ପୂର୍ବ ପଦ ପର ପଦର ଅର୍ଥକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରେ ଓ ଶେଷ ପଦ ମୁଖ୍ୟ ହୁଏ, ଯଥା: ରାଜପୁତ୍ର।
ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ
ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସରେ ଉଭୟ ପଦର ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ି ତୃତୀୟ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଯଥା: ଦଶାନନ (ରାବଣ)।
କର୍ମଧାରୟ ସମାସ
କର୍ମଧାରୟ ସମାସରେ ବିଶେଷଣ ଓ ବିଶେଷ୍ୟ ପଦ ମିଳିତ ହୁଏ ଓ ଉଭୟ ସମାନ ଅଧିକରଣରେ ରହେ, ଯଥା: ନୀଳପଦ୍ମ।
କାରକ କେତେ ପ୍ରକାର
ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣରେ କାରକ ଆଠ ପ୍ରକାର: କର୍ତ୍ତା, କର୍ମ, କରଣ, ସମ୍ପ୍ରଦାନ, ଅପାଦାନ, ସମ୍ବନ୍ଧ, ଅଧିକରଣ ଓ ସମ୍ବୋଧନ।
ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି
ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧ କାରକ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଓ ଏହାର ଚିହ୍ନ 'ର', 'ରେ', 'ରର' ଆଦି, ଯଥା: ରାମର ପିତା।
ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି
ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ଅଧିକରଣ କାରକ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଓ ଚିହ୍ନ 'ରେ', 'ଠାରେ', ଯଥା: ଘରେ ଅଛି।
ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି
ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି କର୍ମ କାରକ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଓ ଏହାର ଚିହ୍ନ 'କୁ', 'କରି', ଯଥା: ପୁସ୍ତକ ପଢ଼େ।
ପ୍ରବନ୍ଧର ତିନି ଭାଗ
ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଭୂମିକା, ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଓ ଉପସଂହାର - ଏହି ତିନି ଭାଗ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପତ୍ର ସମ୍ବୋଧନ
ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପତ୍ରରେ ସମ୍ବୋଧନ 'ମହୋଦୟ' ବା 'ମହାଶୟ' ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଓ ଭାଷା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରଖାଯାଏ।
ଅନାନୁଷ୍ଠାନିକ ପତ୍ର ସମ୍ବୋଧନ
ବନ୍ଧୁ ବା ପରିବାରକୁ ଲେଖା ଅନାନୁଷ୍ଠାନିକ ପତ୍ରରେ 'ପ୍ରିୟ' ସମ୍ବୋଧନ ଓ ସରଳ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ପ୍ରତିବେଦନର ଅଂଶ
ପ୍ରତିବେଦନରେ ଶୀର୍ଷକ, ତାରିଖ, ବିଷୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ତଥ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଲେଖାଯାଏ।
ଅପରିଚିତ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ପଢ଼ିବା ଧାରା
ଅପରିଚିତ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଥର ପଢ଼ାଯାଏ: ପ୍ରଥମ ପାଠରେ ମୂଳ ଭାବ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ବିବରଣୀ ଧରାଯାଏ।
ଅପରିଚିତ ପଦ୍ୟର ପ୍ରଥମ ପାଠ
ଅପରିଚିତ ପଦ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ପଢ଼ି ମୂଳ ଭାବ ଧରାଯାଏ, ତା'ପରେ ପ୍ରତି ପଦର ଅର୍ଥ ଲେଖାଯାଏ।
ଛନ୍ଦ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପଦ୍ଧତି
ଛନ୍ଦ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ପ୍ରତି ପଦରେ ମାତ୍ରା ଗଣନା କରାଯାଏ ଓ ଶେଷରେ ଛନ୍ଦର ନାମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ।
ଚର୍ଯ୍ୟାପଦ
ଚର୍ଯ୍ୟାପଦ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ରଚନା ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଯୁଗର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପଞ୍ଚସଖା
ପଞ୍ଚସଖା ମଧ୍ୟଯୁଗର ପାଞ୍ଚ ଜଣ କବି: ବଳରାମ ଦାସ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ, ଅନନ୍ତ ଦାସ ଓ ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ।
ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ
ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ରଚୟିତା ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗର ପ୍ରମୁଖ କବି ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି
ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ ସାହିତ୍ୟର ଜନକ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଲେଖକ।
ରାଧାନାଥ ରାୟ
ରାଧାନାଥ ରାୟ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପଦ୍ୟ କବି, ପ୍ରକୃତି ଓ ଦେଶପ୍ରେମର ଚିତ୍ରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସମାର୍ଥକ ଶବ୍ଦ
ସମାର୍ଥକ ବା ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ସେହି ଶବ୍ଦ ଯାହାର ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶବ୍ଦ ସହ ସମାନ, ଯଥା: ଜଳ ଓ ପାଣି।
ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ
ବିପରୀତାର୍ଥକ ଶବ୍ଦ ସେହି ଶବ୍ଦ ଯାହାର ଅର୍ଥ ମୂଳ ଶବ୍ଦର ଠିକ୍ ବିପରୀତ, ଯଥା: ଦିନ ଓ ରାତି।
ଉପସର୍ଗ
ଉପସର୍ଗ ଶବ୍ଦର ପୂର୍ବରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଓ ମୂଳ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣେ, ଯଥା: ପ୍ର + ହାର।
ପ୍ରତ୍ୟୟ
ପ୍ରତ୍ୟୟ ଶବ୍ଦର ପରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଓ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଗଠନ କରେ, ଯଥା: ପଢ଼ + ଅକ = ପାଠକ।
ଲୋକପ୍ରବାଦ
ଲୋକପ୍ରବାଦ ଏକ ଲାକ୍ଷଣିକ ବାକ୍ୟାଂଶ ଯାହାର ଅର୍ଥ ଆକ୍ଷରିକ ନୁହେଁ, ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ବୁଝାଯାଏ।
ଦେଢ଼ଶବ୍ଦ
ଦେଢ଼ଶବ୍ଦ ଏକ ମୂଳ ଶବ୍ଦର ଦେଢ଼ ଅର୍ଥ ବା ଲାକ୍ଷଣିକ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଯଥା: ମୁଣ୍ଡ ଫଟା।
ଗଦ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଗଦ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଚରିତ୍ରର ଗୁଣ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ କାହାଣୀରେ ତାହାର ଭୂମିକା ଅଲଗା ଭାବରେ ଲେଖାଯାଏ।
ଗଦ୍ୟ ଲେଖକ ପରିଚୟ
ଗଦ୍ୟ ଲେଖକ ପରିଚୟରେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ, ଜନ୍ମସ୍ଥାନ, ମୁଖ୍ୟ କୃତି ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଯୁଗ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।