Gadya (Prose)
ଏହି ବିଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗଦ୍ୟପାଠର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବୋଧ, ମୂଳ ଭାବ, ଚରିତ୍ର ଓ ଲେଖକ ପରିଚୟ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା କରେ। ପ୍ରଶ୍ନ ସାଧାରଣତଃ ପାଠାଂଶର ଅର୍ଥ, ଘଟଣାର କାରଣ, ଚରିତ୍ରର ଗୁଣ ଓ ଲେଖକର ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ଆସେ। ଉତ୍ତର ଦେବାବେଳେ ପାଠର ଭାଷାକୁ ନକଲ ନକରି ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ।
ପଠନର କ୍ରମ
ପ୍ରଥମେ ପାଠକୁ ଦ୍ରୁତ ପଠନ କରି ମୁଖ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ କର; ତା’ପରେ ଅନୁଚ୍ଛେଦବାରୀ ଭାବ ଲେଖ। ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଗୁଣ କେବଳ ନାମ ନୁହେଁ, ପାଠରୁ ପ୍ରମାଣ ଦିଅ। ଲେଖକ ପରିଚୟରେ ଜୀବନକାଳ, ମୁଖ୍ୟ ରଚନା ଓ ଶୈଳୀ ମନେ ରଖ। ପ୍ରଶ୍ନର କ୍ରିୟା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅ-‘କାହିଁକି’ ପଚାରିଲେ କାରଣ, ‘କିପରି’ ପଚାରିଲେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲେଖ।
ଉଦାହରଣ
ଏକ ପାଠାଂଶ: “ଗାଁର ବୃଦ୍ଧ ଚାଷୀ ନଦୀକୂଳରେ ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ବୃକ୍ଷ ଲଗାଏ; ଲୋକେ ତାକୁ ଅପାରଗ କହି ହସନ୍ତି; ଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ଛାୟା ଓ ଫଳ ମିଳିଲା।” ପ୍ରଶ୍ନ: ପାଠର ମୂଳ ଭାବ କ’ଣ? ଉତ୍ତର: ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରେମ। କାରଣ: ଘଟଣା କେବଳ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ନୁହେଁ; ଲୋକନିନ୍ଦା ସତ୍ତ୍ୱେ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ କର୍ମ କରିବା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଲାଭ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏହା କଥାବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ ନୁହେଁ, ପାଠର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚିନ୍ତା। ଚରିତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନରେ ‘ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ’ ଲେଖିଲେ ସହିତ ‘ଲୋକେ ହସିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଲେ’ ଏହି ପ୍ରମାଣ ଦିଅ।
ମାର୍କ ହରାଉଥିବା ଭୁଲ
ଘଟଣାକ୍ରମକୁ ଥିମ୍ କହିବା, ଚରିତ୍ରର ଗୁଣ ପାଠରେ ନ ଥାଇ ଅନୁମାନ କରିବା, ଲେଖକ ପରିଚୟକୁ ପାଠର ଭାବ ସହ ନ ଯୋଡ଼ିବା ଏବଂ ଉତ୍ତରକୁ ଅତି ଲମ୍ବା ନକଲ କରିବା ମୁଖ୍ୟ ଭୁଲ। ଲେଖକର ନାମ ଓ ରଚନା ମିଶାଇବା, ତଥ୍ୟ ନ ଥାଇ ଜୀବନୀ ଲେଖିବା ମଧ୍ୟ ମାର୍କ ହରାଏ।