Sahitya Itihasa o Parichaya (Literary History and Author Introduction)
ସାହିତ୍ୟ ଇତିହାସ ଓ ପରିଚୟ ବିଭାଗ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଯୁଗ ବିଭାଗ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଲେଖକଙ୍କ ଜୀବନୀ, ରଚନା ଓ ଶୈଳୀ ପରୀକ୍ଷା କରେ। ଯୁଗ ନାମ ଓ ଲେଖକଙ୍କ ନାମ ମିଶାଇ ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଯୁଗ ବିଭାଗ
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଦି ଯୁଗ, ମଧ୍ୟ ଯୁଗ ଓ ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ। ଆଦି ଯୁଗରେ ସାରଳା ଦାସ ମହାଭାରତ ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ମଧ୍ୟ ଯୁଗରେ ପଞ୍ଚସଖା-ବଳରାମ ଦାସ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଅନନ୍ତ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ଓ ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ-ଏବଂ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ରହିଥିଲେ। ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ରାଧାନାଥ ରାୟ, ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି, ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ, ନୀଳକଣ୍ଠ ଦାସ ଆଦି ଲେଖକ ଆସନ୍ତି।
ପରିଚୟ ମନେ ରଖିବା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲେଖକଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ତଥ୍ୟ ଲେଖ-ଯୁଗ, ମୁଖ୍ୟ ରଚନା, ଶୈଳୀ। ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଗଦ୍ୟକାର; ‘ଛ ମାଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ’ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପନ୍ୟାସ। ରାଧାନାଥ ରାୟ ଆଧୁନିକ କବିତାର ଆଦ୍ୟକର୍ତ୍ତା; ‘ଚିଲିକା’ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାବ୍ୟ।
ଉଦାହରଣ
ପ୍ରଶ୍ନ: ‘ଛ ମାଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ’ର ଲେଖକ କିଏ ଓ କେଉଁ ଯୁଗର? ଉତ୍ତର: ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି, ଆଧୁନିକ ଯୁଗ। କାରଣ: ଏହି ଉପନ୍ୟାସ ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟର ଆଧୁନିକ ଧାରାରେ ଲିଖିତ ଓ ଲେଖକ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପ୍ରତିନିଧି। ଏହି ଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲେଖକଙ୍କୁ ଯୁଗ ସହ ଯୋଡ଼ି ପଢ଼।
ମାର୍କ ହରାଉଥିବା ଭୁଲ
ଯୁଗ ଓ ଲେଖକ ମିଶାଇବା, ରଚନା ଭୁଲ ଲେଖକକୁ ଦେବା, ଜୀବନକାଳ ଭୁଲ ଲେଖିବା, ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ନାମ ଅଧା ଲେଖିବା ମୁଖ୍ୟ ଭୁଲ।