పద్యంలో రసం మరియు అలంకార నిర్ణయం
ఒక ఇంటర్మీడియట్ తరగతిలో పద్య విభాగానికి 4 మార్కుల ప్రశ్న ఇచ్చారు: “ఇచ్చిన పంక్తులలో రసం, అలంకారం, భావం రాయండి.” పంక్తులు: “దేవా, నీ ముఖము కమలము; నీ కన్నులు చంద్రులు; నీ పాదములు పద్మములు.” ఇది 12-లైన్ల పద్యంలోని మొదటి మూడు పాదాలు. 29 విద్యార్థులు రాశారు. రసంలో 13 మంది శృంగార రసం, 11 మంది భక్తి రసం, 5 మంది వాత్సల్యం అన్నారు. అలంకారంలో 18 మంది ఉపమ, 9 మంది రూపక, 2 మంది శ్లేష అన్నారు. ఉపాధ్యాయుడి కీలో శృంగార రసం, ఉపమ అలంకారం ఉన్నాయి. కానీ పంక్తులలో “దేవా” సంబోధన ఉంది; “వంటి/వలె” లేదు. కొందరు “కమలము వంటి ముఖము” అని అర్థం చేసుకుని ఉపమ అన్నారు. మరి కొందరు “పాదములు పద్మములు” అనడం రూపకమని చెప్పారు. ప్రశ్నకు 4 మార్కులు: రసం 1, అలంకారం 1, భావం 1, ఉదాహరణ 1. పరీక్షా కమిటీలో ముగ్గురు ఉపాధ్యాయులున్నారు; ఒకరు కీని సమర్థిస్తే మరొకరు మార్పు కోరుతున్నారు. పాఠ్యాంశం సందర్భం లేకుండా కేవలం పంక్తుల ఆధారంగా నిర్ణయించాలి.
1. రసం విషయంలో ఏ సమాధానం ఆమోదయోగ్యం? 13 మంది శృంగార రసం రాసినందుకు పూర్తి మార్కు ఇవ్వాలా?
Read the worked answer
రసనిర్ణయం: “దేవా” అనే సంబోధన, “పాదములు పద్మములు” అనే భక్తి భావం, భగవంతుని మహిమను కొనియాడే సందర్భం-ఇవి భక్తి రసానికి సూచనలు. శృంగార రసం అనాలంటే నాయికా-నాయక భావం, ప్రణయ చేష్టలు, కామ సంకేతాలు ఉండాలి; ఇక్కడ అవి లేవు. కాబట్టి 11 మంది భక్తి రసం సమాధానం పూర్తి మార్కుకు అర్హం. 13 మంది శృంగార రసం అని రాసినా, “దేవా”ను ప్రియుడిగా ఊహించి సమర్థించలేదు; కేవలం పేరు రాశారు కాబట్టి రసం భాగానికి 0. ఒకవేళ ఒక విద్యార్థి “దేవా”ను నాయకుడిగా తీసుకుని, పంక్తుల్లోని ప్రేమభావాన్ని చూపి శృంగారం అని సమర్థిస్తే, ఆ సమర్థనను పరిశీలించి 0.5 ఇవ్వవచ్చు; కానీ ఇక్కడ ఆ ఆధారం లేదు. వాత్సల్యం అనడానికి బాలుడు/తల్లి సంబంధం లేదు.
2. అలంకారం విషయంలో ఏది సరైనది? 4-మార్కుల కీ రాయండి.
Read the worked answer
అలంకారం: “నీ ముఖము కమలము”, “నీ కన్నులు చంద్రులు”, “నీ పాదములు పద్మములు” - ఇక్కడ ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగా చెప్పడం జరిగింది; “వంటి/వలె” లేదు. ఉపమావాచకం లోపిస్తే అది రూపకాలంకారం. 9 మంది రూపకం అన్నారు; వారికి పూర్తి మార్కు. 18 మంది ఉపమ అన్నారు; వారు అంతర్లీన పోలికను గుర్తించినా అలంకార నిర్ణయం తప్పు, కాబట్టి అలంకారం భాగానికి 0. శ్లేషకు ఆధారం లేదు.
4-మార్కుల కీ: రసం 1-భక్తి; అలంకారం 1-రూపకం; భావం 1-భగవంతుని పట్ల శరణాగతి/భక్తి; ఉదాహరణ 1-“పాదములు పద్మములు” వంటి పదబంధాన్ని చూపి వివరించడం. విద్యార్థి రసం లేదా అలంకారం తప్పు అయినా భావం, ఉదాహరణ సరిగా ఉంటే ఆ 2 మార్కులు ఇవ్వాలి; ఒక తప్పు మొత్తం సున్నా చేయకూడదు.