नाटकीय पात्रको प्रेरणा: लेबल कि प्रमाण
नाटकको एउटा दृश्यमा पात्रले प्रस्ताव अस्वीकार गर्छ। ६ अंकको प्रश्न: 'उसले प्रस्ताव किन अस्वीकार गर्छ?' मार्किङ योजना: प्रमाण ३, व्याख्या २, अभिव्यक्ति १। विद्यार्थी A लेख्छ: 'ऊ स्वार्थी छ र अरूको भावना बुझ्दैन, त्यसैले अस्वीकार गर्छ।' विद्यार्थी B लेख्छ: 'ऊ डराएको छ, किनभने अघिल्लो दृश्यमा उसले धम्की सुनेको थियो; त्यसैले ऊ घर फर्कन इन्कार गर्छ।' पाठमा पात्रको संवाद छ: 'म यो घरमा फेरि पस्न सक्दिनँ।' अर्को पंक्तिमा ऊ ढोकातिर हेर्छ र पछि हट्छ। विद्यार्थी B ले धम्कीको प्रसंग उल्लेख गरे पनि ठ्याक्कै संवाद उद्धृत गर्दैन। विद्यार्थी A को उत्तरमा पाठको कुनै प्रमाण छैन; B को उत्तरमा घटना छ तर भनाइको हवाला छैन। शिक्षकले दुवैलाई कसरी अंक दिने र कस्तो फिडब्याक दिने भन्ने निर्णय गर्नुपर्छ; कक्षामा ४२ विद्यार्थी छन्। शिक्षकसँग २ दिनमा उत्तर जाँच्ने समय छ।
1. विद्यार्थी A र B को उत्तरलाई मार्किङ योजनाअनुसार तुलना गर्नुहोस्। कसले बढी अंक पाउँछ र किन?
Read the worked answer
B ले बढी अंक पाउँछ, तर पूरा ६ होइन।
- प्रमाणतर्फ B ले 'अघिल्लो दृश्यमा धम्की' भन्ने घटना उल्लेख गरेको छ; त्यो प्रसंगसँग सम्बन्धित भए पनि ठ्याक्कै संवाद वा दृश्य-निर्देश उद्धृत गरेको छैन, त्यसैले ३ मा २।
- व्याख्यातर्फ B ले डरलाई कारणसँग जोड्छ, त्यसैले २ मा १.५।
- अभिव्यक्ति स्पष्ट छ, १। जम्मा ४.५।
A को उत्तरमा 'स्वार्थी' भन्ने नैतिक लेबल छ, पाठको प्रमाण छैन; प्रमाण ०, व्याख्या १ (किनभने कारण दिइएको छ तर पाठमा आधारित छैन), अभिव्यक्ति १ = २। त्यसैले A भन्दा B ले ठूलो अन्तरले बढी अंक पाउँछ।
2. B को उत्तरलाई ५ वा ६ मा पुर्याउन एउटा वाक्य थप्नुहोस्; त्यो वाक्य किन प्रमाण मानिन्छ भनेर लेख्नुहोस्।
Read the worked answer
थप वाक्य: 'पात्रले 'म यो घरमा फेरि पस्न सक्दिनँ' भनेर घर फर्कन इन्कार गर्छ र ढोकातिर हेरेर पछि हट्छ, जसले उसको डर देखाउँछ।'
यो प्रमाण मानिन्छ किनभने यसमा पाठको संवाद र दृश्य-निर्देश दुवै छन्; यसले 'डर' भन्ने व्याख्यालाई पाठको भाषासँग जोड्छ। यसपछि प्रमाण ३/३, व्याख्या २/२, अभिव्यक्ति १/१ = ६/६। यदि केवल धम्कीको प्रसंग मात्र भनिएको भए त्यो पृष्ठभूमि हो, प्रमाण होइन; त्यसैले संवाद उद्धरण आवश्यक छ।
3. A लाई निरुत्साहित नगरी सुधार्न एउटा फिडब्याक वाक्य लेख्नुहोस्।
Read the worked answer
फिडब्याक: 'तिम्रो निष्कर्षले पात्रको व्यवहारप्रति ध्यान दिएको छ, तर नाटकमा अंक दिने भनेको पाठको संवाद वा दृश्य-निर्देशले निष्कर्षलाई समात्नु हो; अब 'स्वार्थी' भन्ने शब्दलाई 'ऊ डराएको छ' वा 'ऊ अपमानित भएको छ' जस्तो पाठले समर्थन गर्ने कारणले बदल्ने प्रयास गर।'
यसले A को अवलोकनलाई स्वीकार गर्छ, तर मूल्यांकनपूर्ण लेबलको सट्टा प्रमाण-आधारित व्याख्या सिकाउँछ। कक्षाका ४२ विद्यार्थीलाई यही एउटा ढाँचा दिँदा सबैले प्रमाण जोड्न सिक्छन्।