First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
WBCHSE HS Nepali (Second Language) Gadya खण्डमा पाठ्यक्रमका आधारमा लेखकको जीवनी र कृतित्वसम्बन्धी प्रश्न सोधिँदा तलका मध्ये कुन जोडी सही मिल्दछ?
- पारिजात - 'पर्खालभित्र' कथासंग्रह
- गोपालप्रसाद रिमाल - 'आमाको सपना' निबन्धसंग्रह
- लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा - 'मुना मदन' महाकाव्य Correct answer.
- भूपी शेरचन - 'घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे' कवितासंग्रह
Explanation
'मुना मदन' लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा रचित चर्चित लघु महाकाव्य हो, जसले नेपाली साहित्यमा देवकोटालाई महाकविको स्थान दिलायो। यसैले लेखक र कृतिको यो जोडी सही छ। अन्य विकल्पमा राखिएका कृतिहरू सम्बन्धित लेखकका होइनन्।
Question 2Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धहरूको विषयवस्तु बुझ्ने क्रममा 'निबन्ध' विधाको मूल प्रवृत्ति के हो भनी छलफल भयो। नेपाली गद्य परम्पराअनुसार निबन्धको सबैभन्दा उपयुक्त परिभाषा कुन हो?
- लेखकको व्यक्तिगत अनुभूति र विचारलाई गद्यमा स्वतन्त्र रूपले प्रस्तुत गर्ने विधा Correct answer.
- घटनाहरूलाई कालक्रमानुसार मात्र लेखिने ऐतिहासिक अभिलेख
- पात्रहरूको संवाद र द्वन्द्वमार्फत कथा बुन्ने विधा
- छन्द र लयमा बाँधिएर भाव व्यक्त गर्ने विधा
Explanation
निबन्ध विधामा लेखक आफ्ना विचार, अनुभूति र दृष्टिकोणलाई गद्यमा स्वतन्त्र ढङ्गले प्रस्तुत गर्छ; यसैले यसलाई 'विचारको स्वतन्त्र अभिव्यक्ति' भनिन्छ। बाँकी विकल्पले कथा, कविता र इतिहासजस्ता भिन्दै विधाका लक्षण देखाउँछन्।
Question 3Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'मुना मदन' खण्डका आधारमा मदनको चरित्रचित्रण गर्दा उनको प्रमुख विशेषता कुन मानिन्छ?
- व्यापारको लोभले परिवार त्याग्ने स्वभाव
- स्वदेश र आफ्नो जातिको हितका लागि विदेशिन तयार हुने त्यागी भावना Correct answer.
- विदेशी शासकसँग सन्धि गर्ने कूटनीतिक चतुराई
- राजदरबारमा सत्ता हत्याउने महत्त्वाकांक्षा
Explanation
मदनले व्यक्तिगत सुखभन्दा देश र जातिको उन्नतिलाई महत्त्व दिन्छन् र त्यसैका लागि विदेश जाने निर्णय गर्छन्। यसले उनको त्याग र राष्ट्रप्रेमपूर्ण चरित्रलाई उजागर गर्छ।
Question 4Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'अनुभूति' शब्दको अर्थ पहिचान गर्ने अभ्यासमा तलका मध्ये कुन विकल्प सही छ?
- अनुगमन गर्ने नियम
- अनुकरण गर्ने क्रिया
- अनुभवबाट प्राप्त भावना वा ज्ञान Correct answer.
- अनुहारको बनावट
Explanation
'अनुभूति' शब्द 'अनु + भूति' बाट बनेको हो र यसको अर्थ आफैँले भोगेर वा अनुभव गरेर प्राप्त हुने भाव वा ज्ञान हो। पाठमा यो शब्द लेखकको आन्तरिक बोध जनाउन प्रयुक्त हुन्छ।
Question 5Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
निबन्धात्मक गद्य पढ्दा लेखकको उद्देश्य पहिचान गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। नेपाली गद्य खण्डका निबन्धहरूमा प्रायः कुन उद्देश्य प्रमुख हुन्छ?
- विदेशी पर्यटकका लागि मात्र सूचना लेख्ने
- पाठकलाई रमाइलो पार्न मात्र जुवा र रोमाञ्च देखाउने
- व्याकरणका नियम मात्र सिकाउने
- समाजका विकृति औँल्याउँदै सुधारको सन्देश दिने Correct answer.
Explanation
नेपाली निबन्ध परम्परामा लेखकले समाजका कुरीति, असमानता र विकृतिलाई देखाउँदै पाठकमा जागरण ल्याउने र सुधारको सन्देश दिने उद्देश्य राख्छ। यसैले निबन्धलाई समाज-सुधारको माध्यम मानिन्छ।
Question 6Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'पर्खालभित्र' वा 'शिरीषको फूल' जस्ता गद्य रचनाका सन्दर्भमा पारिजातको लेखनशैलीको मुख्य विशेषता कुन हो?
- पौराणिक देवताहरूको स्तुति गर्ने शैली
- राजनीतिक भाषणको नक्कल गर्ने शैली
- वैज्ञानिक प्रयोगको तथ्याङ्कमा आधारित शैली
- नारी मनको सूक्ष्म मनोवैज्ञानिक चित्रण गर्ने शैली Correct answer.
Explanation
पारिजातले नारी पात्रहरूको आन्तरिक मनोदशा, पीडा र सङ्घर्षलाई सूक्ष्म रूपमा चित्रण गर्छिन्। यसैले उनको शैली मनोवैज्ञानिक र भावप्रवण मानिन्छ।
Question 7Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डमा 'नियात्रा' विधाको पहिचान गर्ने प्रश्नमा तलका मध्ये कुन कथन सही छ?
- शब्दको व्युत्पत्ति देखाउने व्याकरणशास्त्र
- कल्पित पात्रको जीवनकथा लेख्ने विधा
- यात्राका अनुभव र अवलोकनलाई गद्यमा प्रस्तुत गर्ने विधा Correct answer.
- गीतका रूपमा गाइने लोककथा
Explanation
नियात्रा यात्राका क्रममा भोगेका अनुभव, देखेका दृश्य र गरिएका अवलोकनलाई गद्यमा प्रस्तुत गर्ने विधा हो। यसमा लेखकको व्यक्तिगत अनुभव र स्थल-वर्णन प्रमुख हुन्छ।
Question 8Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठका पात्रहरूको संवाद पढ्दा त्यसले पात्रको स्वभाव कसरी उजागर गर्छ भन्ने बुझाइ जाँच्ने प्रश्नमा कुन कथन सही छ?
- संवादले पात्रको मनोवृत्ति, सोच र सामाजिक सम्बन्ध झल्काउँछ Correct answer.
- संवादले कथाको समय र स्थान मेटाउँछ
- संवादले लेखकको नाम परिवर्तन गर्छ
- संवादले पात्रको शिक्षा र हैसियत मात्र देखाउँछ
Explanation
पात्रहरूले बोल्ने बोली, प्रयोग गर्ने शब्द र व्यवहारले तिनको मनोवृत्ति, सोचाइ र अरूसँगको सम्बन्ध देखाउँछ। यसैकारण संवाद पात्रचित्रणको महत्त्वपूर्ण साधन मानिन्छ।
Question 9Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठमा लेखकले 'मेरो देशको माटो' भन्दै आफ्नो जन्मभूमिप्रति गहिरो ममता देखाउँछन्। यसबाट प्रकट हुने मूल भावना कुन हो?
- भय र आतङ्क
- करुण र विरह
- राष्ट्रप्रेम र मातृभूमि-भक्ति Correct answer.
- व्यङ्ग्य र हास्य
Explanation
जन्मभूमि र माटोप्रतिको ममता राष्ट्रप्रेम तथा मातृभूमि-भक्तिको भावना हो। यस्तो भावमा लेखक आफ्नो देशप्रति गर्व र समर्पण व्यक्त गर्छ।
Question 10Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धमा प्रयुक्त 'व्यङ्ग्य' को कार्य पहिचान गर्ने प्रश्नमा कुन विकल्प सही छ?
- घटनाको कालक्रम मिलाउनु
- पात्रको नाम परिवर्तन गर्नु
- वाक्यको व्याकरण शुद्ध गर्नु
- समाजका दोषलाई हँसाउँदै वा तीखो बनाउँदै सुधारको सन्देश दिनु Correct answer.
Explanation
व्यङ्ग्यले समाजका कमजोरी र विकृतिलाई हास्य वा तीखो शैलीमा देखाएर पाठकलाई सचेत बनाउँछ र सुधारको सन्देश दिन्छ। यसैले व्यङ्ग्यलाई 'छोटो बाटोबाट सुधार गर्ने साधन' भनिन्छ।
Question 11Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
एउटा गद्य पाठमा लेखकले गाउँको चियाबारी, खोला र हिमालको वर्णन गर्दै पाठकलाई त्यहीँ पुर्याउँछन्। यसरी प्रयोग भएको वर्णन-शैलीलाई के भनिन्छ?
- तर्कपूर्ण व्याख्या
- ऐतिहासिक विवरण
- वस्तुगत वर्णन
- जीवन्त वा दृश्यात्मक वर्णन Correct answer.
Explanation
लेखकले दृश्य, ध्वनि र वातावरण यति जीवन्त रूपमा चित्रण गर्छन् कि पाठक आफैँ त्यहाँ पुगेको अनुभव गर्छ; यसलाई दृश्यात्मक वा जीवन्त वर्णन भनिन्छ। यसमा इन्द्रिय-अनुभवको सजीव प्रस्तुति प्रमुख हुन्छ।
Question 12Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'मुना मदन' मा मदनको विदेश-प्रस्थानको निर्णयले पारिवारिक जीवनमा पार्ने प्रभावको विश्लेषण गर्दा कुन कथन सबैभन्दा उपयुक्त छ?
- विरह र मनोव्यथालाई जन्म दिँदै परिवारका सदस्यहरूलाई भावनात्मक रूपमा प्रभावित गर्छ Correct answer.
- परिवारमा आर्थिक समृद्धि मात्र ल्याउँछ र कुनै पीडा दिँदैन
- परिवारका सबै सदस्यलाई विदेश लैजान्छ
- परिवारको सामाजिक सम्बन्ध पूर्ण रूपमा मेटाउँछ
Explanation
मदनको प्रस्थानले मुना र परिवारमा विरह, चिन्ता र मनोव्यथाको भावना ल्याउँछ; यसैले यो निर्णय भावनात्मक द्वन्द्वको केन्द्र बन्छ। आर्थिक उद्देश्य भए पनि त्यसको मूल्य भावनात्मक पीडाले तिर्नुपर्ने देखिन्छ।
Question 13Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले 'हामी सबै एकै डुङ्गाका यात्री हौँ' भनेर सामूहिकताको सन्देश दिन्छन्। यस अभिव्यक्तिले कुन सामाजिक मूल्यलाई जोड दिन्छ?
- वर्गीय श्रेष्ठता
- व्यक्तिवाद र प्रतिस्पर्धा
- भौगोलिक पृथकता
- पारस्परिक सहयोग र एकता Correct answer.
Explanation
एउटै डुङ्गाका यात्री भन्ने रूपकले सबैको भाग्य र सुरक्षा साझा छ भन्ने भाव दिन्छ, जसले पारस्परिक सहयोग र एकताको मूल्यलाई बल दिन्छ। यस्तो भावनाले सामूहिक जिम्मेवारीको चेतना जगाउँछ।
Question 14Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
निबन्ध पढिसकेपछि 'लेखकको मुख्य तर्क के हो?' भनी सोध्दा सही उत्तर पहिचान गर्ने क्रममा कुन पद्धति अपनाउनु उपयुक्त हुन्छ?
- पाठमा आएका अङ्क र मिति मात्र गन्नु
- शीर्षकलाई मात्र पढेर अनुमान गर्नु
- प्रत्येक अनुच्छेदको केन्द्रीय भाव जोडेर समग्र सन्देश निकाल्नु Correct answer.
- पहिलो अनुच्छेदको पहिलो वाक्यलाई मात्र आधार मान्नु
Explanation
निबन्धको मुख्य तर्क पहिलो वाक्य वा शीर्षकमा मात्र सीमित हुँदैन; प्रत्येक अनुच्छेदको केन्द्रीय भाव जोड्दा लेखकको समग्र सन्देश स्पष्ट हुन्छ। यसैले सारांश निकाल्दा समग्र पाठको भाव बुझ्नु आवश्यक हुन्छ।
Question 15Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा आएका मुहावराहरूको प्रयोग बुझ्ने अभ्यासमा 'हात हाल्नु' को अर्थ कुन हो?
- हात बाँध्नु
- हात उठाउनु
- हात धुनु
- कुनै काममा संलग्न हुनु वा हस्तक्षेप गर्नु Correct answer.
Explanation
'हात हाल्नु' मुहावराको लाक्षणिक अर्थ कुनै काममा संलग्न हुनु वा अनावश्यक हस्तक्षेप गर्नु हो। मुहावराको अर्थ शब्दको शाब्दिक अर्थबाट होइन, प्रयोगबाट निर्धारण हुन्छ।
Question 16Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठमा लेखकले गरिब किसानको दैनिकी देखाएर समाजका उच्च वर्गको उपेक्षालाई उजागर गर्छन्। यस पाठको सामाजिक सन्देश कुन हो?
- गरिबी स्वयं किसानको कर्मको फल हो
- वर्गीय असमानता र उपेक्षाप्रति सचेत हुनुपर्छ Correct answer.
- उच्च वर्गको जीवनशैली अनुकरण गर्नुपर्छ
- किसानले सहर छोड्नुपर्छ
Explanation
गरिब किसानको दैनिकी र उच्च वर्गको उपेक्षा देखाएर लेखक वर्गीय असमानताप्रति सचेत गराउन चाहन्छन्। यसले समाजमा सहानुभूति र न्यायको आवश्यकता देखाउँछ।
Question 17Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'सङ्गठन' र 'सङ्गठित' शब्दहरूको सम्बन्धबारे कुन कथन सही छ?
- दोस्रो शब्दको कुनै अर्थ छैन
- दुवै शब्दको अर्थ पूर्ण रूपमा उस्तै छ
- दुवै शब्द क्रियापद हुन्
- पहिलो नाम हो भने दोस्रो त्यसैको विशेषण हो Correct answer.
Explanation
'सङ्गठन' संज्ञा हो, जसले समूह वा संस्थालाई जनाउँछ; 'सङ्गठित' त्यही भावबाट बनेको विशेषण हो, जसले संगठन भएको वा मिलेको अवस्था जनाउँछ। यसैले पहिलो नाम र दोस्रो विशेषणको सम्बन्ध हो।
Question 18Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'मुना मदन' मा मुनाको चरित्रलाई विश्लेषण गर्दा उनको प्रमुख गुण कुन देखिन्छ?
- पतिको निर्णयप्रति पूर्ण उदासीनता
- परिवारप्रति विद्रोहको भावना
- स्नेह, धैर्य र कर्तव्यपालनको भावना Correct answer.
- विदेश जाने होडबाजी
Explanation
मुना पतिको प्रस्थानमा विरह भोग्दै पनि स्नेह, धैर्य र कर्तव्यपालनको भावना कायम राख्छिन्। यसले उनको भावुक तर दृढ नारी-चरित्रलाई उजागर गर्छ।
Question 19Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको शीर्षक र विषयवस्तुबीचको सम्बन्ध जाँच्ने प्रश्नमा कुन कथन सही छ?
- शीर्षकको कुनै साहित्यिक महत्त्व हुँदैन
- शीर्षकले पाठको अन्त्य मात्र जनाउँछ
- शीर्षक सधैँ विषयवस्तुभन्दा फरक र असम्बन्धित हुन्छ
- राम्रो शीर्षकले पाठको केन्द्रीय भावको सङ्केत दिन्छ Correct answer.
Explanation
शीर्षक पाठको केन्द्रीय भाव वा मुख्य विषयको सङ्केत दिने द्वार हो; राम्रो शीर्षकले पाठकलाई विषयवस्तुतर्फ आकर्षित गर्छ। यसैले शीर्षक र विषयवस्तुबीच घनिष्ठ सम्बन्ध हुन्छ।
Question 20Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका कुनै पाठमा लेखकले आफ्नो बाल्यकालको स्मरण गर्दै गुरुको महिमा गाउँछन्। यस अंशको मूल भाव कुन हो?
- गुरुप्रति श्रद्धा र कृतज्ञता Correct answer.
- गुरुको आलोचना
- बाल्यकालप्रति घृणा
- विद्यालयप्रति उदासीनता
Explanation
बाल्यकालको स्मरण गर्दै गुरुको महिमा गाउनु गुरुप्रति श्रद्धा र कृतज्ञता व्यक्त गर्नु हो। यसले शिक्षकको योगदानप्रति सम्मानको भाव देखाउँछ।
Question 21Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा आएको 'जनजीवन' शब्दको संरचना विश्लेषण गर्दा कुन तत्त्व मिल्दछ?
- यो तत्सम शब्द हो र यसको कुनै संरचना छैन
- यो 'जन' र 'जीवन' मिलेर बनेको तत्पुरुष समास हो Correct answer.
- यो क्रियायोगी अव्यय हो
- यो एउटै मूल शब्द हो, संरचना हुँदैन
Explanation
'जनजीवन' मा 'जन' र 'जीवन' दुई पद मिलेका छन् र पछिल्लो पद 'जीवन' प्रधान छ, त्यसैले यो तत्पुरुष समास हो। यसको अर्थ मानिसहरूको जीवन वा सर्वसाधारणको दैनिकी हो।
Question 22Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धहरूमा प्रयुक्त 'तर्क' र 'भावना' बीचको सन्तुलनबारे कुन कथन सबैभन्दा उपयुक्त छ?
- निबन्धमा भावना मात्र हुन्छ, तर्क हुँदैन
- तर्क र भावना दुवै निबन्धमा अनावश्यक हुन्छन्
- निबन्धमा तर्क मात्र हुन्छ, भावनाको स्थान हुँदैन
- निबन्धमा तर्क र भावना दुवै मिलेर लेखकको दृष्टिकोणलाई प्रभावकारी बनाउँछन् Correct answer.
Explanation
निबन्धमा लेखकले आफ्नो विचारलाई तर्कले बलियो बनाउँछन् र भावनाले पाठकको हृदय छुन्छ; दुवैको सन्तुलनले लेखन प्रभावकारी बन्छ। यसैले निबन्धलाई तर्क र भावनाको संयोजन मानिन्छ।
Question 23Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठमा लेखकले एउटै घटनालाई दुई फरक पात्रको दृष्टिकोणबाट देखाएका छन्। यस कथन-शैलीको मुख्य प्रभाव के हो?
- पात्रहरूको सङ्ख्या घटाउँछ
- कथाको समयलाई अस्पष्ट बनाउँछ
- पाठलाई एकपक्षीय र सरल बनाउँछ
- घटनाप्रति बहुपक्षीय दृष्टि दिएर पाठकलाई स्वयं निर्णय गर्न प्रेरित गर्छ Correct answer.
Explanation
एउटै घटनालाई दुई फरक दृष्टिकोणबाट देखाउँदा घटना बहुपक्षीय रूपमा उजागर हुन्छ र पाठकलाई आफैँ सत्यको मूल्याङ्कन गर्ने अवसर मिल्छ। यसले पाठको गहिराइ र विश्वसनीयता बढाउँछ।
Question 24Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'व्यक्तिवादी' र 'सामूहिकतावादी' दृष्टिकोणको तुलना गर्दा कुन कथन सही छ?
- व्यक्तिवादी दृष्टिले समूहको हितलाई सर्वोपरि मान्छ
- सामूहिकतावादी दृष्टिले व्यक्तिको स्वतन्त्रतालाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्छ
- व्यक्तिवादी दृष्टिले व्यक्तिको स्वार्थ र अधिकारलाई प्राथमिकता दिन्छ Correct answer.
- दुवै दृष्टिकोणको कुनै भिन्नता छैन
Explanation
व्यक्तिवादी दृष्टिकोणले व्यक्तिको स्वार्थ, अधिकार र स्वतन्त्रतालाई केन्द्रमा राख्छ, जबकि सामूहिकतावादी दृष्टिले समूहको हितलाई महत्त्व दिन्छ। यसैले दुवैको केन्द्रबिन्दु फरक छ।
Question 25Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डको कुनै निबन्धमा लेखकले पुरानो परम्परा र नयाँ विचारबीचको द्वन्द्व देखाउँछन्। यस द्वन्द्वको साहित्यिक महत्त्व के हो?
- पुरानोलाई मात्र सर्वोपरि ठान्नु
- परम्परालाई पूर्ण रूपमा नकारेर नयाँलाई मात्र स्वीकार गर्नु
- दुवैलाई अस्वीकार गरेर तटस्थ बस्नु
- परिवर्तनको आवश्यकता र परम्पराको मूल्यबीच सन्तुलन खोज्नु Correct answer.
Explanation
परम्परा र नयाँ विचारबीचको द्वन्द्वले समाजमा परिवर्तनको आवश्यकता देखाउँदै परम्पराका सद्गुणलाई पनि जोगाइराख्नुपर्ने सन्देश दिन्छ। यसैले यस्तो द्वन्द्वले सन्तुलित दृष्टिकोणको खोजीलाई जनाउँछ।
Question 26Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
WBCHSE HS नेपाली (दोस्रो भाषा) गद्य खण्डमा समावेश 'मुना मदन' को रचना-विधा र यसको कथावस्तुको स्रोतबारे कुन कथन सही छ?
- यो पत्र-सङ्ग्रह हो, जसमा मदनले मुनालाई लेखेका पत्र मात्र समेटिएका छन्
- यो व्यङ्ग्यमूलक निबन्ध हो, जसमा सामाजिक कुरीतिको मात्र आलोचना छ
- यो संस्मरणात्मक नियात्रा हो, जसमा लेखक आफ्नै तीर्थयात्राको वर्णन गर्छ
- यो लोककथामा आधारित गद्य आख्यान हो, जसमा विदेश जाने प्रवृत्तिले पारिवारिक जीवनमा पार्ने प्रभाव देखाइन्छ Correct answer.
Explanation
'मुना मदन' परम्परागत लोककथाको धरातलमा उभिएर लेखिएको गद्य आख्यान हो, जसको केन्द्रमा दाम्पत्य जीवन र विदेश-प्रस्थानको तनाव छ। यसले नियात्रा, निबन्ध वा पत्रसङ्ग्रहको विधागत लक्षण बोक्दैन।
Question 27Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका संस्मरणात्मक रचनामा लेखकले 'म' भन्ने उत्तम पुरुष प्रयोग गर्दा पाठकमा पर्ने मुख्य प्रभाव कुन हो?
- घटनाको कालक्रम उल्ट्याएर रहस्य सिर्जना गर्नु
- पात्रहरूको सङ्ख्या बढाएर कथावस्तुलाई जटिल बनाउनु
- वर्णनलाई तटस्थ राखेर लेखकको भावना लुकाउनु
- घटना र भावनालाई प्रत्यक्ष र विश्वसनीय बनाएर पाठकलाई लेखककै अनुभवसँग जोड्नु Correct answer.
Explanation
संस्मरणमा 'म' को प्रयोगले भोगेको अनुभवको साक्षी बनाउँछ, जसले पाठकलाई घटनासँग नजिक जोड्छ। यसले आत्मीयता र विश्वसनीयता दुवै बढाउँछ, जुन संस्मरण विधाको प्रमुख शक्ति हो।
Question 28Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा कुनै पात्रको लामो एकल वक्तव्य (स्वगत) ले पात्रको मनोदशा उजागर गर्ने सन्दर्भमा कुन कथन सही छ?
- स्वगतले कथाको अन्त्य सङ्केत गर्छ
- स्वगतले कथाको स्थान-वर्णन मात्र गर्छ
- स्वगतले सधैं अन्य पात्रको प्रतिक्रिया देखाउँछ
- स्वगतले पात्रको आन्तरिक द्वन्द्व र चिन्ता पाठकसमक्ष सिधै खोलिदिन्छ Correct answer.
Explanation
स्वगत (soliloquy) मा पात्र आफैंसँग बोल्छ, त्यसैले बाह्य संवादले नदेखाउने भित्री तनाव र भावना प्रकट हुन्छ। यसले पात्र-चित्रणमा गहिराइ थप्छ।
Question 29Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धमा प्रयुक्त उपमा र रूपक अलङ्कारले मुख्यतः कुन कार्य गर्छन्?
- अमूर्त विचारलाई मूर्त बिम्बमा बदलेर पाठकको बुझाइ सहज बनाउने Correct answer.
- लेखकको तर्कलाई अस्पष्ट र जटिल बनाउने
- तथ्यगत प्रमाणको सट्टा भावनालाई मात्र प्रधान बनाउने
- पात्रहरूको सङ्ख्या र घटनाक्रम बढाउने
Explanation
उपमा र रूपकले जटिल वा अमूर्त विचारलाई चिनिएको बिम्बसँग जोडेर अर्थ स्पष्ट पार्छन्। निबन्धमा यसले तर्कलाई रोचक र स्मरणीय बनाउँछ।
Question 30Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले गाउँको दैनिकीलाई सरल भाषामा चित्रण गर्दा प्रयोग भएको शैलीको पहिचान कुन हो?
- व्याख्यात्मक शैली
- पत्रात्मक शैली
- संवादात्मक शैली
- वर्णनात्मक शैली Correct answer.
Explanation
जब लेखकले दृश्य, वातावरण र दैनिक जीवनका विवरण पाठकसामु उभ्याउँछ, त्यसलाई वर्णनात्मक शैली भनिन्छ। यसमा इन्द्रिय-अनुभवको विवरण प्रधान हुन्छ।
Question 31Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा आउने 'नाक काट्नु' भन्ने मुहावराको अर्थ कुन हो?
- कुनै कुरा स्वीकार नगर्नु
- रिसले नाक सुन्निनु
- अरूको काममा हस्तक्षेप गर्नु
- इज्जत गुम्नु वा बेइज्जत हुनु Correct answer.
Explanation
'नाक काट्नु' मुहावराले प्रतिष्ठा वा इज्जत गुम्ने अवस्था जनाउँछ। मुहावराको अर्थ शब्दहरूको शाब्दिक जोडबाट होइन, स्थिर लाक्षणिक प्रयोगबाट निस्कन्छ।
Question 32Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'जनजीवन' शब्दको संरचना-विश्लेषण गर्दा कुन तत्त्व मिल्दछ?
- 'जन' उपसर्ग लागेर बनेको शब्द
- दुई समान अर्थ दोहोरिएको द्वित्व शब्द
- 'जन' र 'जीवन' दुई स्वतन्त्र शब्द मिलेर बनेको तत्पुरुष समास Correct answer.
- 'जीवन' प्रत्यय लागेर बनेको शब्द
Explanation
'जनजीवन' मा 'जन' र 'जीवन' दुवै स्वतन्त्र अर्थ बोक्ने शब्द हुन् र पछिल्लो पद प्रधान भई तत्पुरुष समास बन्छ। यसरी दुई पद मिलेर नयाँ संयुक्त अर्थ बन्छ।
Question 33Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धमा तर्क र भावना बीचको सन्तुलनबारे कुन कथन सबैभन्दा उपयुक्त छ?
- निबन्धमा तर्क मात्र भए पुग्छ, भावना हानिकारक हुन्छ
- निबन्धमा भावना मात्र भए पुग्छ, तर्क अनावश्यक हुन्छ
- बलियो निबन्धमा तर्कले दिशा दिन्छ र भावनाले पाठकको हृदय छुन्छ, दुवैको सन्तुलन आवश्यक हुन्छ Correct answer.
- तर्क र भावना दुवै निबन्धमा अनुपयुक्त हुन्छन्
Explanation
निबन्धमा तर्कले विचारको आधार र दिशा दिन्छ भने भावनाले पाठकलाई प्रभावित गर्छ। दुवैको सन्तुलनले लेखनलाई विश्वसनीय र प्रभावकारी बनाउँछ।
Question 34Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठमा एउटै घटनालाई दुई फरक पात्रको दृष्टिकोणबाट देखाइएको छ। यस कथन-शैलीको मुख्य प्रभाव के हो?
- एउटै पात्रको महिमा मात्र स्थापित हुन्छ
- घटना झन् अस्पष्ट भई पाठक भ्रमित हुन्छ
- कथाको कालक्रम नै नष्ट हुन्छ
- घटनाको बहुपक्षीय सत्य उजागर भई पाठकको निर्णय स्वयं बन्ने अवसर मिल्छ Correct answer.
Explanation
दुई दृष्टिकोणले एउटै घटनाका फरक अनुभव र व्याख्या देखाउँछ, जसले सत्य एकमात्र नभई सापेक्ष हुन्छ भन्ने बोध गराउँछ। पाठक आफैं तुलना गरेर निष्कर्षमा पुग्न सक्छ।
Question 35Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डको कुनै पाठमा गरिब किसानको दैनिकी देखाएर उच्च वर्गको उपेक्षा उजागर गरिएको छ। यस पाठको सामाजिक सन्देश कुन हो?
- श्रमको मूल्य र श्रमिकप्रति सामाजिक उत्तरदायित्व बोध गराउनु Correct answer.
- गरिबी नै स्थायी र अपरिवर्तनीय हुन्छ भनी स्वीकार गराउनु
- कृषि कार्य त्यागेर सहर पस्न सल्लाह दिनु
- उच्च वर्गको जीवनशैलीको अनुकरण गर्न प्रेरित गर्नु
Explanation
यस्तो चित्रणले श्रमिकको योगदान देखाउँदै समाजको उपेक्षाप्रति सचेतना जगाउँछ। साहित्यको उद्देश्य सहानुभूति र सामाजिक जिम्मेवारीको बोध गराउनु हो।
Question 36Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'मुना मदन' मा मुनाको चरित्र-विश्लेषण गर्दा उनको प्रमुख गुण कुन देखिन्छ?
- विदेश जाने निर्णयमा हतार गर्ने चञ्चलता
- सधैं अरूको दोष खोज्ने स्वभाव
- पतिप्रति निष्ठा र वचनप्रति दृढ रहने आत्मबल Correct answer.
- धनसम्पत्तिको लोभमा परिवार त्याग्ने प्रवृत्ति
Explanation
मुनाले कठिन परिस्थितिमा पनि पतिप्रति निष्ठा र आफ्नो वचनप्रति दृढता देखाउँछिन्। यही धैर्य र आत्मबलले उनको चरित्रको केन्द्रीय गुण बन्छ।
Question 37Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको शीर्षक र विषयवस्तुबीचको सम्बन्ध जाँच्ने क्रममा कुन कसी सबैभन्दा उपयुक्त मानिन्छ?
- शीर्षक जति लामो भयो त्यति राम्रो मान्नु
- शीर्षकमा पाठका सबै पात्रको नाम हुनुपर्छ भनी जाँच्नु
- शीर्षक र विषयवस्तुको कुनै सम्बन्ध नै हुँदैन भनी मान्नु
- शीर्षकले पाठको केन्द्रीय भाव वा मुख्य पात्रलाई सङ्केत गर्छ कि गर्दैन भनी हेर्नु Correct answer.
Explanation
शीर्षक सङ्क्षिप्त भए पनि पाठको केन्द्रीय भाव, मुख्य पात्र वा घटनातर्फ सङ्केत गर्नुपर्छ। त्यसैले शीर्षकले मूल विषयलाई समेट्छ कि समेट्दैन भन्ने कसी उपयुक्त हुन्छ।
Question 38Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा लेखकले आफ्नो बाल्यकाल सम्झँदै गुरुको महिमा गाएको छ। यस अंशको मूल भाव कुन हो?
- गुरुको आलोचना र शिक्षा-प्रणालीको खण्डन
- बाल्यकालका खेलहरूको मात्र वर्णन
- आफ्नो परिवारको आर्थिक स्थितिको विश्लेषण
- गुरुप्रति कृतज्ञता र शिक्षाको दीर्घकालीन प्रभावको स्वीकार Correct answer.
Explanation
गुरुको स्मरण गर्दै लेखकले आफ्नो जीवनमा शिक्षाले पारेको गहिरो प्रभाव स्वीकार्छन्। यसले गुरुप्रति कृतज्ञता र श्रद्धाको भाव प्रकट गर्छ।
Question 39Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा प्रयुक्त 'सङ्गठन' र 'सङ्गठित' शब्दहरूको सम्बन्धबारे कुन कथन सही छ?
- दुवै शब्द क्रियायी रूप मात्र हुन्
- 'सङ्गठन' नाम हो भने 'सङ्गठित' त्यसैबाट बनेको विशेषण हो Correct answer.
- दुवै शब्द पूर्ण पर्यायवाची हुन्
- 'सङ्गठन' विशेषण हो भने 'सङ्गठित' नाम हो
Explanation
'सङ्गठन' क्रियाबाट बनेको भाववाचक नाम हो, जसले संरचना वा समूह जनाउँछ। 'सङ्गठित' त्यही मूलबाट बनेको विशेषण हो, जसले सुसंगठित अवस्था जनाउँछ।
Question 40Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धमा लेखकले उठाएको समस्याप्रति पाठकको ध्यान केन्द्रित गर्न प्रायः कुन उपाय अपनाउँछ?
- समस्याको ज्वलन्त उदाहरण र त्यसको परिणाम देखाएर बहसको केन्द्र स्पष्ट पार्नु Correct answer.
- असम्बन्धित प्रसङ्गहरू थुपारेर पाठ लम्ब्याउनु
- आफ्नो व्यक्तिगत प्रशंसा मात्र गर्नु
- समस्यालाई पूर्ण रूपमा लुकाउनु
Explanation
निबन्धकारले ज्वलन्त उदाहरण र परिणाम देखाउँदा पाठकको ध्यान समस्यामा केन्द्रित हुन्छ। यसले बहसको आधार स्पष्ट र प्रभावकारी बनाउँछ।
Question 41Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले 'हामी सबै एकै डुङ्गाका यात्री हौँ' भनेर सामूहिकताको सन्देश दिन्छन्। यस अभिव्यक्तिले कुन सामाजिक मूल्यलाई बल दिन्छ?
- पारस्परिक सहयोग र साझा जिम्मेवारी Correct answer.
- समूहभन्दा बाहिर रहने स्वतन्त्रता
- व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धा र अरूलाई पछि पार्ने प्रवृत्ति
- एकल निर्णयको श्रेष्ठता
Explanation
डुङ्गाको रूपकले सबैको भाग्य एउटै साझा छ भन्ने देखाउँछ, जसले सहयोग र साझा जिम्मेवारीको मूल्य स्थापित गर्छ। संकटमा सबैले मिलेर काम गर्नुपर्ने बोध यसले दिन्छ।
Question 42Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
'पर्खालभित्र' जस्ता गद्य रचनामा पात्रको मनोविज्ञान देखाउन लेखकले प्रायः कुन तत्त्वलाई प्रभावकारी माध्यम बनाउँछन्?
- पात्रको पारिवारिक वंशावलीको सूची
- पात्रको पोसाकको विस्तृत वर्णन
- पात्रको आर्थिक लेनदेनको हिसाब
- पात्रको आन्तरिक एकालोपन र बाह्य संसारसँगको दूरी Correct answer.
Explanation
आन्तरिक एकालोपन र बाह्य संसारसँगको दूरीले पात्रको मनोदशा र सीमितताको अनुभव उजागर गर्छ। यसले पाठकलाई पात्रको भित्री संसारसँग जोड्छ।
Question 43Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा लेखकले आफ्नो जन्मभूमिप्रति गहिरो ममता देखाउँदा प्रयोग गर्ने भाषिक विशेषता कुन हो?
- आत्मीय सम्बोधन र भावपूर्ण विशेषणको बाहुल्य Correct answer.
- गणितीय सङ्केत र सूत्रको प्रयोग
- शुष्क तथ्याङ्क र सन्दर्भ-सूचीको प्रयोग
- केवल आदेशात्मक वाक्यको प्रयोग
Explanation
मातृभूमिप्रतिको ममता व्यक्त गर्दा लेखकले आत्मीय सम्बोधन र भावपूर्ण विशेषण प्रयोग गर्छ, जसले हृदयस्पर्शी प्रभाव पार्छ। यस्तो भाषाले पाठकमा पनि त्यही भावना सञ्चार गर्छ।
Question 44Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डको कुनै पाठमा लेखकले एउटै विषयमा दुई विपरीत मत प्रस्तुत गरेर तिनको तुलना गरेका छन्। यस तुलनात्मक शैलीले पाठकमा विकास गर्ने क्षमता कुन हो?
- स्वतन्त्र र समालोचनात्मक सोच Correct answer.
- यान्त्रिक स्मरण
- प्रमाणबिना विश्वास गर्ने बानी
- भावनात्मक आवेगमा बग्ने प्रवृत्ति
Explanation
दुई विपरीत मतको तुलनाले पाठकलाई दुवै पक्षको बल र कमजोरी हेर्न बाध्य बनाउँछ। यसले स्वतन्त्र र समालोचनात्मक सोचको विकास गर्छ।
Question 45Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा लेखकले प्रयोग गरेको दैनिक बोलीचालीको भाषाले साहित्यिक गुण कसरी थप्छ?
- पाठको लम्बाइ अनावश्यक बढाएर
- व्याकरणिक त्रुटि जानाजान राखेर
- पात्र र परिवेशलाई यथार्थपरक र विश्वसनीय बनाएर Correct answer.
- पात्रको पहिचान लुकाएर
Explanation
बोलीचालीको भाषाले पात्रको सामाजिक पृष्ठभूमि र स्थानीय परिवेशलाई यथार्थपरक बनाउँछ। यसले पाठकलाई पात्रको संसार नजिकबाट अनुभव गराउँछ।
Question 46Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डको कुनै पाठमा लेखकले ग्रामीण जीवनको सरलता र सहरको भागदौडबीच तुलना गरेका छन्। यस तुलनाबाट निस्कने मूल निष्कर्ष कुन हुन सक्छ?
- सहरको जीवन सधैं गाउँभन्दा उच्च मानवीय गुणले युक्त हुन्छ
- सुविधा र सम्बन्धबीच कुनै सम्बन्ध रहँदैन
- गाउँको जीवनमा कुनै सामाजिक समस्या हुँदैन
- भौतिक सुविधाले मात्र जीवनको सुख निर्धारण गर्दैन, मानवीय सम्बन्धको मूल्य पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ Correct answer.
Explanation
गाउँ र सहरको तुलनाले भौतिक सुविधा र मानवीय सम्बन्धबीचको सन्तुलनतर्फ ध्यान खिच्छ। यसले सुख केवल सुविधामा निर्भर छैन भन्ने निष्कर्षतर्फ डोर्याउँछ।
Question 47Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका निबन्धमा लेखकले प्रयोग गरेको व्यङ्ग्यको सफलता नाप्ने सबैभन्दा उपयुक्त कसी कुन हो?
- व्यङ्ग्यले पाठकलाई हसाउँछ कि हसाउँदैन मात्र
- व्यङ्ग्यले लक्षित कुरीतिलाई स्पष्ट पार्दै पाठकमा सुधारको चेतना जगाउँछ कि जगाउँदैन Correct answer.
- व्यङ्ग्य जति कठिन भाषामा छ त्यति सफल मानिन्छ
- व्यङ्ग्यले सबै पात्रको नाम उल्लेख गर्छ कि गर्दैन
Explanation
सफल व्यङ्ग्यले कुरीतिलाई स्पष्ट पार्छ र पाठकमा सुधारको चेतना जगाउँछ। हाँसो माध्यम हो, तर उद्देश्य सामाजिक सचेतना हो।
Question 48Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा लेखकले प्रयोग गरेको स्थानीय बिम्ब र लोकोक्तिले पाठको सांस्कृतिक पक्षलाई कसरी बलियो बनाउँछन्?
- सांस्कृतिक विवरणलाई पूर्ण रूपमा हटाएर
- स्थानीय जीवन-अनुभव र सामूहिक ज्ञानलाई पाठभित्र जोडेर सांस्कृतिक पहिचान स्थापित गरेर Correct answer.
- लोकोक्तिको अर्थलाई अस्पष्ट बनाएर
- पाठलाई सबै स्थानका पाठकका लागि अपरिचित बनाएर
Explanation
स्थानीय बिम्ब र लोकोक्तिले त्यस क्षेत्रको जीवन-अनुभव र सामूहिक ज्ञान बोकेका हुन्छन्। यसले पाठमा सांस्कृतिक पहिचान र निकटता स्थापित गर्छ।
Question 49Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डको कुनै पाठमा लेखकले आफ्नो विचारलाई प्रमाण र उदाहरणले पुष्टि गरेका छन्। यसले निबन्धको विश्वसनीयतामा पार्ने प्रभावको सबैभन्दा सही व्याख्या कुन हो?
- पाठलाई काल्पनिक र अविश्वसनीय बनाउँछ
- पाठको विषयलाई परिवर्तन गरिदिन्छ
- दाबीलाई आधार दिएर पाठकको शङ्का घटाउँछ र तर्कलाई बलियो बनाउँछ Correct answer.
- लेखकको व्यक्तिगत भावनालाई मेटाएर निरस बनाउँछ
Explanation
प्रमाण र उदाहरणले दाबीलाई आधार दिन्छ, जसले पाठकको शङ्का घटाएर तर्कलाई विश्वसनीय बनाउँछ। यसले निबन्धको प्रभाव बढाउँछ।
Question 50Prose (Gadya) – prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा लेखकले पात्रको नाम र पृष्ठभूमि सङ्क्षेपमा मात्र दिएर घटनालाई प्राथमिकता दिएको छ। यस कथन-संरचनाको परिणाम के हुन्छ?
- पात्रको चरित्र-चित्रण झन् विस्तृत हुन्छ
- पाठको विषयवस्तु अस्पष्ट हुन्छ
- कथाको गति पूर्ण रूपमा रोकिन्छ
- घटनाको गति बढ्छ र पाठकको ध्यान मूल विषयमा केन्द्रित रहन्छ Correct answer.
Explanation
पृष्ठभूमि सङ्क्षेपमा राख्दा वर्णनको भार घट्छ र घटनाक्रम अगाडि बढ्छ। यसले पाठकको ध्यान मूल विषय वा सन्देशमा केन्द्रित गराउँछ।