گردنه باریک، شیب ۷ درصد و حق تقدم در سرازیری
ساعت ۲ بامداد است و شما یک کامیون کشنده با نیم‌تریلر باری ۳۲ تنی سیمان را در گردنه‌ای کوهستانی با شیب ۷ درصد و طول ۶ کیلومتر به سمت پایین هدایت می‌کنید. سطح جاده خیس و مه غلیظ است و دید افقی به حدود ۵۰ متر می‌رسد. خط‌کشی وسط جاده پیوسته (ممنوعیت سبقت) است. در ۸۰ متری جلو، جاده به یک مقطع باریک تک‌خطه به عرض ۳٫۵ متر بین دیواره سنگی و پرتگاه می‌رسد که طول آن ۳۰ متر است. یک تانکر ۲۵ تنی بارگیری‌شده در حال بالا آمدن از شیب، هم‌اکنون وارد همین مقطع باریک شده و ۶۰ متر با شما فاصله دارد. پشت سر شما چهار خودروی سواری با فاصله کم حرکت می‌کنند و در ۸۰ متری عقب شما یک پناهگاه (گشادشدگی) جاده وجود دارد. ترمز کمکی و رتاردر سالم است، اما فشار باد ترمز در اثر ترمزگیری‌های ممتد کمی افت کرده و بوی لنت سوخته به مشام می‌رسد.
1. در این مقطع باریک حق تقدم با کدام وسیله است و شما دقیقاً چه مانوری انجام می‌دهید؟
Read the worked answer
حق تقدم با تانکر سربالارو است، نه شما.
- پایه قاعده: در راه‌های کوهستانی و شیب‌دار، وسیله‌ای که در سرازیری حرکت می‌کند باید به وسیله نقلیه سربالایی حق تقدم بدهد؛ در حالت تردید، وسیله‌ای که عقب‌نشینی برایش ایمن‌تر است باید عقب بکشد.
- وضعیت لحظه‌ای: تانکر هم‌اکنون داخل مقطع ۳۰ متری است و شما هنوز وارد نشده‌اید. پس به هیچ عنوان وارد مقطع نشوید؛ ورود شما مقطع را قفل می‌کند و دو وسیله سنگین در عرض ۳٫۵ متر بین دیواره و پرتگاه گیر می‌افتند.
- محل توقف: در سمت راست خود، قبل از دهانه مقطع و با فاصله ایمن توقف کنید، چراغ خطر را روشن کنید و با فلاش دادن به تانکر علامت دهید که او ادامه دهد.
- عقب‌نشینی ۸۰ متری تا پناهگاه: فقط اگر تانکر برای عبور به فضای بیشتری نیاز داشته باشد و مانع دید کافی باشد؛ آن هم با راهنمای پیاده، چراغ خطر و در دنده‌عقب کوتاه. عقب‌نشینی ۸۰ متری یک ترکیب ۳۲ تنی روی شیب خیس با چهار خودرو پشت سر، آخرین گزینه است، نه اولین انتخاب.
- خط پیوسته: سبقت از خودروهای پشت سر یا جا زدن در خط مقابل برای «رد شدن سریع» ممنوع و در مه ۵۰ متری خودکشی است.
2. با توجه به بوی لنت سوخته و افت فشار باد، سرازیری را چگونه مدیریت می‌کنید و در چه نقطه‌ای باید کاملاً متوقف شوید؟
Read the worked answer
بوی لنت سوخته یعنی ترمزهای سرویس در حال داغ شدن‌اند؛ ادامه دادن با همان روش، ترمزفِید (افت ترمز) را قطعی می‌کند.
- قبل از شیب، نه در وسط آن: دنده سنگین را انتخاب کنید (به‌گونه‌ای که خودرو بدون ترمز سرویس مهار شود) و رتاردر/ترمز موتور را روی بالاترین درجه ایمن بگذارید؛ سرعت هدف را پایین و ثابت نگه دارید.
- ترمز سرویس فقط ضربه‌ای و کوتاه: چند ترمز محکم و کوتاه بهتر از ترمز ممتد و طولانی است. ترمز ممتد، حرارت را در کاسه و لنت انبار می‌کند.
- افت فشار باد: فشار باید در محدوده کارکرد بماند. اگر فشار به حدود آستانه هشدار (حدود ۵٫۵ بار، مطابق دفترچه خودرو) رسید یا بوق/چراغ هشدار فشار پایین فعال شد، بلافاصله در اولین محل ایمن توقف کنید؛ در غیر این صورت ترمز پارک فنری خودکار عمل می‌کند و توقف در شیب با بار ۳۲ تنی خطرناک است.
- توقف بازرسی: در پناهگاه یا محل گشادشده توقف کنید، اجازه دهید ترمزها خنک شوند، از پاشیدن آب روی کاسه داغ خودداری کنید (ترک خوردن)، نشتی هوا و آزاد بودن چرخ‌ها را بررسی کنید.
- توقف اجباری: اگر پس از خنک شدن، بوی سوختگی یا افت فشار تکرار شد، سفر ادامه ندارد؛ نقص باید در تعمیرگاه رفع شود. در سرازیری ترمز فِیدشده با دنده و رتاردر به‌تنهایی قابل جبران نیست.
3. چهار خودروی سواری با فاصله کم پشت سر شما هستند و خط پیوسته است. چه می‌کنید تا هم حق تقدم را رعایت کنید و هم آن‌ها را از خطر خارج کنید؟
Read the worked answer
هدف: نه سرعت را بالا ببرید، نه آن‌ها را به سبقت خطرناک تحریک کنید.
- علامت‌دهی زودتر: هنگام کاهش سرعت، چند بار به‌آرامی روی پدال ترمز بزنید تا چراغ ترمز برای رانندگان عقب چشمک بزند؛ در مه، چراغ خطر را روشن کنید تا تجمع خطرناک پشت سرتان شکل نگیرد.
- حرکت به سمت راست و توقف در پناهگاه: پس از عبور تانکر و باز شدن مقطع، در پناهگاه ۸۰ متری یا اولین گشادشدگی ایمن به سمت راست بپیچید و با چراغ راهنما و چراغ خطر به آن‌ها اجازه عبور بدهید. فشار اجتماعی برای سرعت گرفتن، دلیل موجه برای نقض سرعت ایمن در شیب ۷ درصد و مه نیست.
- سبقت در خط پیوسته: به هیچ وجه به آن‌ها علامت سبقت ندهید و خودتان هم سبقت نگیرید؛ در مقطع باریک، سبقت چند خودرو پشت سر یک کامیون ۳۲ تنی، مستقیماً به برخورد رخ‌به‌رخ منجر می‌شود.
- اگر خودرویی بی‌توجه وارد خط مقابل شد: سرعت را کاهش دهید و در سمت راست خود بمانید؛ تغییر مسیر به سمت پرتگاه هرگز پاسخ درست نیست.