حمل هم‌زمان اسید نیتریک و سقز (ترپانتین)
بارنامه‌ای که در پایانه به شما تحویل داده شده، شامل ۲۰ مخزن IBC هزارلیتری اسید نیتریک ۶۸ درصد (UN2031، کلاس ۸ با خطر فرعی اکسیدکننده ۵٫۱) و ۱۰ بشکه ۲۰۰ لیتری سقز/ترپانتین (UN1299، کلاس ۳، گروه بسته‌بندی II) است که هر دو در یک تریلی بسته و کنار هم چیده شده‌اند. روی تریلی فقط یک تابلوی کلی «خطر» نصب شده و اسناد حمل، شماره UN، نام صحیح محموله و شماره تلفن اضطراری را ندارد. گواهی آموزش حمل مواد خطرناک شما سه ماه است منقضی شده و کپسول آتش‌نشانی کابین ۶ کیلوگرمی شارژ سال گذشته است. مسیر پیشنهادی، گذر از یک تونل شهری ۲ کیلومتری در ساعت اوج ترافیک است و دمای هوا ۳۸ درجه است.
1. آیا این محموله را می‌پذیرید؟ ناسازگاری شیمیایی را توضیح دهید.
Read the worked answer
نمی‌پذیرم؛ این دو ماده نباید در یک وسیله و کنار هم بارگیری شوند.
- اسید نیتریک ۶۸٪ یک اسید قوی و در همان حال اکسیدکننده قوی (کلاس ۵٫۱) است. با مواد آلی، الیاف، چوب و حلال‌ها واکنش شدید و گرمازا می‌دهد و می‌تواند باعث احتراق خودبه‌خودی شود.
- ترپانتین مایعی آلی و قابل اشتعال (کلاس ۳) است. تماس یا حتی بخار آن با اسید نیتریک، واکنش شدید و خطر آتش/انفجار ایجاد می‌کند.
- خوردگی وسیله نقلیه: اسید نیتریک به آلومینیم، فولاد معمولی و برخی پوشش‌ها حمله می‌کند؛ نشتی کوچک، کف تریلی را تخریب و بار را آزاد می‌کند.
- قاعده کلی: جداسازی مواد ناسازگار، مقدم بر هر ملاحظه اقتصادی است. اگر بارگیری انجام شده، باید در محوطه ایمن و توسط افراد آموزش‌دیده تخلیه و تفکیک شود؛ حرکت با این ترکیب ممنوع است.
پاسخ عملی: بار را تحویل نگیرید یا در صورت بارگیری، تخلیه و جداسازی را درخواست کنید و موضوع را مکتوب ثبت کنید.
2. اگر قرار باشد این محموله با رعایت مقررات جابه‌جا شود، پیش از حرکت چه چیزهایی باید اصلاح شود؟
Read the worked answer
سه دسته باید کامل شود: اسناد، تجهیزات و مسیر.
- تفکیک بار: اسید نیتریک و ترپانتین در دو وسیله جدا یا حداقل با فاصله و جداسازی مصوب و بدون امکان نشت به یکدیگر.
- اسناد: بارنامه با نام صحیح محموله، شماره UN، کلاس، گروه بسته‌بندی، مقدار، فرستنده/گیرنده و شماره تلفن اضطراری ۲۴ ساعته؛ گواهی آموزش معتبر راننده (گواهی منقضی، مجوز حمل نیست).
- پلاک‌ها و برچسب‌ها: پلاک کلاس ۸ با شماره فرعی ۵٫۱ برای اسید نیتریک و پلاک کلاس ۳ برای ترپانتین، به‌همراه پلاک نارنجی با شماره UN در جلو و عقب. تابلوی کلی «خطر» کافی نیست.
- تجهیزات: کپسول آتش‌نشانی شارژ و مناسب (پودر خشک)، چرخ‌قفل، تجهیزات حفاظت فردی مقاوم به اسید (دستکش، عینک/شیلد، پیش‌بند)، کیت کنترل ریزش با مادهٔ خنثی‌کننده (جوش شیرین/آهک) و نه خاک‌اره یا مواد آلی.
- مسیر و زمان: تونل‌های شهری معمولاً برای مواد کلاس ۳ و اکسیدکننده محدودیت یا ممنوعیت دارند؛ مسیر جایگزین بیرون شهر، دور از مناطق پرجمعیت، و در ساعت خنک‌تر. توقف‌های بین‌راهی هم باید در پارکینگ مجاز باشد، نه در کنار ساختمان‌های مسکونی.
- دمای ۳۸ درجه: فشار بخار ترپانتین بالا می‌رود؛ بشکه‌ها باید درب‌بندی سالم و تهویه مناسب داشته باشند و از تابش مستقیم آفتاب دور بمانند.
3. در کیلومتر ۱۰۰، درِ یکی از مخازن اسید نیتریک شروع به چکه کردن می‌کند. چه می‌کنید؟
Read the worked answer
اولویت: توقف ایمن، دور کردن افراد، جلوگیری از تماس با مواد آلی و اطلاع‌رسانی.
- توقف: در اولین محل باز و ایمن، دور از ساختمان، خودروهای دیگر و مواد قابل اشتعال توقف کنید؛ نه در تونل و نه در ترافیک.
- ایمن‌سازی صحنه: چراغ خطر و مثلث در فاصله مناسب (در جاده پرسرعت، فاصله بیشتر)، افراد و رانندگان دیگر را به سمت بالا دست (خلاف جهت باد) هدایت کنید.
- حفاظت فردی: دستکش مقاوم به اسید، عینک/شیلد و پیش‌بند بپوشید. هرگز با دست یا پارچه معمولی نشت را پاک نکنید.
- کنترل نشت: نشتی را با سد خاکی یا مادهٔ خنثی‌کننده (جوش شیرین، آهک) مهار و خنثی کنید. از خاک‌اره، پارچه، کاغذ یا هر جاذب آلی استفاده نکنید؛ اسید نیتریک با آن‌ها واکنش شدید می‌دهد.
- اطلاع‌رسانی: با شماره اضطراری و آتش‌نشانی تماس بگیرید، شماره UN و کلاس ماده را اعلام کنید و به هیچ وجه خودتان اقدام به انتقال بار به وسیله دیگر نکنید.
- گزارش: پس از ایمن‌سازی، گزارش حادثه با زمان، مکان، مقدار تقریبی و اقدامات انجام‌شده تنظیم کنید.