بار، ابعاد و وزن مجاز وسایل نقلیه سنگین
این حوزه سه محدودیت به هم پیوسته را می‌سنجد: ابعاد (عرض، ارتفاع و طول)، وزن (وزن کل و بار محور) و مهار بار. تخلف در هر یک هم جریمه دارد و هم پیامد فنی: ترمز طولانی‌تر، واژگونی در پیچ، شکستن پل و ترکیدن لاستیک.
ابعاد
- حداکثر عرض مجاز ۲۵۵ سانتی‌متر و حداکثر ارتفاع ۴ متر است؛ تخطی از این دو نیازمند پروانه ویژه و مسیر مشخص است.
- بار نباید از جلو خودرو بیرون بزند؛ بیرون‌زدگی از عقب باید با پرچم یا پارچه قرمز در روز و چراغ خطر در شب علامت‌گذاری شود.
- حمل بار بلند بدون علامت‌گذاری و بدون بررسی ارتفاع آزاد پل‌ها و تونل‌ها ممنوع است.
وزن و توزیع
- وزن کل مجاز و بار محور مجاز در کارت خودرو و پروانه حمل درج می‌شود؛ هر محور سقف جداگانه دارد.
- بار باید روی کف و بین محورها پخش شود؛ بار عقب‌چین محور جلو را سبک و فرمان‌پذیری را کم می‌کند.
- اضافه‌بار ترمز را داغ و مسافت ترمز را طولانی می‌کند و در سرازیری خطر واژگونی و شکستن طوقه را بالا می‌برد.
مثال کاربردی
کامیونی وزن خالی ۱۰ تن و وزن کل مجاز ۲۶ تن دارد؛ بارنامه ۱۸ تن بار می‌دهد. ظرفیت بار ۱۶ تن است، پس حتی با توزیع کامل و درست، ۲ تن اضافه‌بار وجود دارد و حرکت تخلف است. راه‌حل کاهش بار یا استفاده از وسیله با وزن مجاز بالاتر و اخذ پروانه است، نه جابه‌جایی بار برای پنهان کردن اضافه‌بار از باسکول.
دام‌های آزمون
- یکی گرفتن «وزن مجاز کل» با «وزن ناخالص فعلی».
- تصور اینکه توزیع بار می‌تواند اضافه‌بار کل را جبران کند.
- فراموش کردن علامت‌گذاری بیرون‌زدگی عقب.