خستگی، الکل، مواد و سلامت پزشکی راننده
این حوزه توان تشخیص ناتوانی پنهان راننده را می‌سنجد: خواب‌آلودگی، اثر دارو و بیماری‌های مزمن می‌توانند بی‌هیچ علامت ظاهری در خودرو، باعث از دست رفتن کنترل شوند. برای راننده حرفه‌ای، اعلام ناتوانی بخشی از وظیفه شغلی است.
خستگی و خواب‌آلودگی
- نشانه‌ها: پلک سنگین، خمیازه، خروج مکرر از خط، دیر دیدن تابلوها، بی‌قراری و تحریک‌پذیری.
- برنامه کاری: هر ۲ ساعت رانندگی حداقل ۱۵ دقیقه توقف در محل امن؛ استراحت کوتاه جای خواب شب را نمی‌گیرد.
- چرت کوتاه در پارکینگ امن بهتر از ادامه حرکت است؛ خواب لحظه‌ای پشت فرمان خطرناک‌ترین شکل خستگی است.
- کافئین فقط هوشیاری را موقت بالا می‌برد و جایگزین خواب نیست.
الکل، مواد و دارو
- مصرف الکل پیش از رانندگی ممنوع است و آستانه تحمل صفر است؛ حتی مقدار کم زمان واکنش را افزایش می‌دهد.
- مواد مخدر و روان‌گردان، داروهای خواب‌آور، آنتی‌هیستامین‌ها و شل‌کننده‌های عضلانی می‌توانند رانندگی را غیرایمن کنند؛ برچسب دارو و نظر پزشک ملاک است.
سلامت پزشکی
- بینایی و شنوایی، صرع، بیماری قلبی، دیابت با افت قند و آپنه خواب از موارد اثرگذار بر توان رانندگی‌اند.
- افت قند و غش ناگهانی در کامیون فاجعه‌بار است؛ راننده موظف به اعلام وضعیت و خودداری از رانندگی است.
مثال کاربردی
راننده شیفت شب پس از پنج ساعت رانندگی مداوم احساس خواب‌آلودگی می‌کند و پنجره را باز می‌کند. این اقدام کافی نیست؛ اقدام درست توقف در پارکینگ امن، چرت کوتاه و ادامه پس از رفع خواب‌آلودگی است. اقدام نادرست افزایش سرعت برای زودتر رسیدن.
دام‌های آزمون
- تصور اینکه باز کردن پنجره یا موسیقی بلند جای خواب را می‌گیرد.
- یکی گرفتن «خستگی» با «خواب‌آلودگی».